Virus cúm gia cầm có thể gây đại dịch tồi tệ hơn COVID-19 nếu đột biến

Người đứng đầu trung tâm nhiễm trùng đường hô hấp thuộc Viện Pasteur (Pháp) nhận định rằng virus cúm gia cầm – vốn đang lây lan trong các quần thể chim hoang dã, gia cầm và động vật có vú – có thể dẫn đến một đại dịch tồi tệ hơn cả COVID-19 nếu nó đột biến và có khả năng lây truyền giữa người với người.

Dịch cúm gia cầm độc lực cao (thường được gọi là cúm gia cầm) đã buộc các nước phải tiêu hủy hàng trăm triệu con gia cầm trong vài năm qua, làm gián đoạn nguồn cung thực phẩm và đẩy giá cả tăng cao, mặc dù các ca nhiễm ở người vẫn còn hiếm gặp.

Trao đổi với Reuters, bà Marie-Anne Rameix-Welti, Giám đốc y tế tại trung tâm nhiễm trùng đường hô hấp của Viện Pasteur, cho biết điều giới chuyên gia lo ngại là virus sẽ thích nghi với động vật có vú, đặc biệt là con người, và có khả năng lây truyền từ người sang người; khi đó, nó sẽ trở thành một loại virus gây đại dịch.

Bà Rameix-Welti giải thích rằng con người đã có kháng thể chống lại các chủng cúm mùa phổ biến như H1 và H3, nhưng hoàn toàn không có kháng thể đối với cúm gia cầm H5 đang ảnh hưởng đến các loài chim và động vật có vú, tương tự như tình trạng đối với COVID-19 trước đây. Nhưng bà lưu ý rằng không giống như COVID-19 – vốn chủ yếu ảnh hưởng đến những người dễ bị tổn thương như những người đã có bệnh nền – virus cúm lại có thể cướp đi sinh mạng của cả những người khỏe mạnh, bao gồm cả trẻ em.

Vì vậy, bà nhận định rằng một đại dịch cúm gia cầm có thể sẽ rất nghiêm trọng, thậm chí còn nghiêm trọng hơn cả đại dịch mà thế giới vừa trải qua.

Đã có nhiều trường hợp người nhiễm virus cúm gia cầm H5 trong quá khứ, bao gồm cả chủng H5N1 hiện đang lây lan trên gia cầm và bò sữa tại Mỹ, nhưng những trường hợp này thường là do tiếp xúc gần với động vật bị nhiễm bệnh. Ca nhiễm H5N5 ở người đầu tiên cũng đã xuất hiện tại bang Washington (Mỹ) trong tháng này. Bệnh nhân là một người đàn ông có các bệnh lý nền và đã tử vong vào tuần trước.

Trong báo cáo mới nhất về cúm gia cầm, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết đã có gần 1.000 ca bệnh ở người trong giai đoạn từ năm 2003-2025 – chủ yếu tại Ai Cập, Indonesia (In-đô-nê-xi-a) và Việt Nam, trong đó 48% số ca đã tử vong.

Tuy nhiên, ông Gregorio Torres, Trưởng Ban Khoa học tại Tổ chức Thú y Thế giới, nhận định rằng nguy cơ bùng phát đại dịch ở người hiện vẫn còn thấp, nhưng thế giới cần chuẩn bị sẵn sàng để ứng phó đủ sớm.

Bà Rameix-Welti cũng cho rằng nếu cúm gia cầm đột biến và có thể lây truyền giữa người với người, thế giới hiện đã có sự chuẩn bị tốt hơn so với thời điểm trước đại dịch COVID-19. Bà chỉ ra điểm tích cực của cúm so với COVID là đã có sẵn các biện pháp phòng ngừa cụ thể, các vắc-xin tiềm năng đã sẵn sàng và quy trình sản xuất vắc-xin nhanh chóng cũng đã được nắm rõ. Ngoài ra, bà cho biết thêm rằng thế giới cũng đang dự trữ các loại thuốc kháng virus đặc hiệu, về nguyên tắc sẽ có hiệu quả đối với virus cúm gia cầm này.