Được coi là năm bản lề quan trọng với nền kinh tế - xã hội Việt Nam, một phần hai chặng đường của năm 2023 đã trôi qua với một số chuyển biến tích cực được ghi nhận như Ngân hàng Nhà nước hạ lãi suất hỗ trợ nền kinh tế, bên cạnh đó, sự kiện Tổng thống và phái đoàn doanh nghiệp Hàn Quốc với quy mô lớn nhất từ trước đến nay sang thăm Việt Nam mới đây cũng mở ra những kỳ vọng vào cơ hội hợp tác và cải thiện dòng vốn FDI trong thời gian tới.

Mặc dù vậy, đại diện Công ty cổ phần Báo cáo đánh giá Việt Nam, Tổng Giám đốc Vũ Đăng Vinh đánh giá, áp lực của một cuộc suy thoái có thể xảy ra đang được cảm nhận rõ rệt và hầu hết mọi doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với những thách thức về tăng trưởng doanh thu và rủi ro thu hẹp biên lợi nhuận trong năm nay. Sau những dấu hiệu không mấy tích cực của nền kinh tế trong hai quý đầu năm 2023, doanh nghiệp đang có xu hướng “thu mình” lại và cẩn trọng trước mọi biến động của thị trường.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện nay, giá trị thông điệp “đừng bao giờ lãng phí một cuộc khủng hoảng” đã được nhắc lại. Bên trong bất kỳ cuộc khủng hoảng nào, những giai đoạn khó khăn nhất, cũng có thể nảy sinh những ý tưởng mới và những cơ hội chưa được xác định trước đây dành cho những doanh nghiệp biết tận dụng. Dù không thể thay đổi bối cảnh bấp bênh của môi trường kinh doanh thời điểm này, nhưng các doanh nghiệp có quyền lựa chọn cách xoay chuyển hoạt động kinh doanh cho phù hợp, định vị mình để xác định hướng đi một cách nhanh chóng và hiệu quả.

Trên thực tế, với việc lập kế hoạch, phân bổ nguồn lực và hoạch định chiến lược phù hợp, doanh nghiệp không chỉ có thể trụ vững trong thời kỳ hỗn loạn mà còn tiềm năng giành được thị phần khi nền kinh tế phục hồi. Suy thoái kinh tế có thể là một cơ hội lớn để suy nghĩ lại về chiến lược, xây dựng mối quan hệ, đầu tư vào thương hiệu của doanh nghiệp và tăng đáng kể thị phần.

Theo ông Vinh, vào những thời điểm khó khăn như hiện tại, các doanh nghiệp lý tưởng nhất là những người chơi thuận cả hai tay: thận trọng trong việc quản lý rủi ro trong khi tích cực theo đuổi cơ hội. Người chiến thắng không bao giờ thụ động; luôn linh hoạt và sẵn sàng thích ứng.

Xét cuộc suy thoái gần đây nhất – khủng hoảng tài chính năm 2008, Chuyên gia nghiên cứu McKinsey cho biết, các doanh nghiệp có tư duy tăng trường – có sức chống chịu bền bỉ khi đối mặt khó khăn, liên tục tìm cách cải thiện năng lực, sử dụng các chiến lược mới và tích cực với lối chơi “tấn công”, tạo những thay đổi thích ứng linh hoạt với khó khăn trong thời kỳ kinh tế suy thoái sẽ đạt được tổng lợi nhuận của cổ đông cao hơn thị trường trong mười năm sau đó. Trung bình, tổng lợi nhuận cổ đông tích lũy của các doanh nghiệp này tăng 150 điểm phần trăm so với các doanh nghiệp cùng ngành. Ngoài ra, khoảng 70% các doanh nghiệp này đã lọt vào và duy trì hoạt động ở nhóm ngũ phân vị hàng đầu trong lĩnh vực của họ.

 

Theo các chuyên gia, không có công thức chung nào phù hợp với tất cả để giành chiến thắng trong thời kỳ suy thoái. Cách tốt nhất để đối phó với bất kỳ thay đổi nào của thị trường là phát triển một kế hoạch vạch ra rõ ràng các mục tiêu, mốc quan trọng và ngân sách phù hợp, trong đó, đảm bảo các yếu tố như quản lý rủi ro phù hợp - duy trì bảng cân đối kế toán vững mạnh, dòng tiền là huyết mạch của bất kỳ doanh nghiệp nào và các chiến lược kinh doanh nhằm tạo ra khả năng phục hồi sẽ phải tăng cường khả năng thanh khoản thông qua quản lý vốn lưu động hiệu quả.

Trong một nền kinh tế đầy biến động, điều quan trọng là phải duy trì dòng tiền mạnh. Quản lý tài chính một cách thận trọng để bảo toàn dòng tiền là điều cần thiết mà các doanh nghiệp cần thực hiện, trong đó bao gồm cân nhắc kỹ lưỡng các chi phí, tăng hiệu quả, tạo thêm doanh thu và tìm kiếm các nguồn tài trợ mới.

Song song với đó là quản lý rủi ro mạnh mẽ. Theo dõi các động thái có khả năng tác động đến thị trường và thường xuyên đánh giá dựa trên các ngưỡng rủi ro đã xác định trước để có thể thực hiện các điều chỉnh phù hợp. Với việc quản lý rủi ro thông qua các công cụ này, các doanh nghiệp có thể đảm bảo rằng không mạo hiểm quá mức trong các giai đoạn biến động giá đáng kể hoặc chịu tổn thất quá mức do các sự kiện không lường trước được.

Ngoài ra, xây dựng sự linh hoạt trong doanh nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp điều chỉnh các kế hoạch để có thể đối phó với những tình huống bất ngờ. Rõ ràng, các doanh nghiệp có thể thích ứng nhanh nhạy có nhiều khả năng đảm bảo sự phục hồi và tăng trưởng cho tương lai. Điều này đòi hỏi liên tục xem xét và điều chỉnh các chiến lược và kế hoạch để thích ứng với các điều kiện thị trường đang thay đổi.

Để trở nên linh hoạt hơn, doanh nghiệp cần xem xét lại mọi mắt xích trong các quy trình công việc mà doanh nghiệp đã tuân theo trong nhiều năm. Đặc biệt, phần lớn khả năng linh hoạt và dễ thích nghi của một doanh nghiệp bắt nguồn từ văn hóa. Do đó, thay đổi tư duy, trao quyền cho nhân viên của mình, phân phối quyền ra quyết định trong toàn doanh nghiệp và đơn giản hóa các thủ tục là điều cần thiết. Điều này cùng với văn hóa chia sẻ kiến thức và cộng tác của nhân viên thúc đẩy khả năng phản ứng nhanh của doanh nghiệp./.