Ngày 14/11, tại hội thảo "Đẩy mạnh xúc tiến thương mại sản phẩm thực phẩm Halal” do Cục Xúc tiến Thương mại, Bộ Công Thương phối hợp cùng một số đơn vị tổ chức ở Tp. Hồ Chí Minh, các chuyên gia đã cập nhật tiềm năng xuất nhập khẩu các mặt hàng Halal của Việt Nam. Đồng thời, đưa ra những giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu thực phẩm Halal, cũng như đưa Việt Nam vào danh sách nguồn cung thực phẩm Halal tiêu biểu của toàn cầu.

Theo phân tích của các chuyên gia, thị trường Hồi giáo hiện có khoảng trên 2 tỷ người, chiếm khoảng 25% tổng dân số toàn cầu; trong đó, người dân theo đạo Hồi chiếm số đông ở khu vực châu Á, nhất là trong khối ASEAN. Báo cáo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) cũng cho thấy, chi tiêu cho thực phẩm Halal của cộng đồng Hồi giáo toàn cầu ngày càng tăng cao, dự kiến đạt 1.900 tỷ USD vào năm 2024 và 15.000 tỷ USD vào năm 2050.

Với bối cảnh nhu cầu tiêu dùng sản phẩm Halal ngày càng gia tăng, trở thành xu hướng toàn cầu và được nhiều người quan tâm chứ không chỉ cộng đồng Hồi giáo, thì Việt Nam cũng được đánh giá có tiềm năng xuất khẩu thực phẩm Halal với vị thế nằm trong Top 20 nước xuất khẩu thực phẩm hàng đầu thế giới và là một trong 15 nước xuất khẩu nông sản lớn nhất thế giới.

Đặc biệt, Việt Nam cũng là mắt xích quan trọng trong nhiều chuỗi cung ứng toàn cầu với 17 Hiệp định thương mại tự do (FTA) được ký kết; trong đó, có nhiều FTA thế hệ mới, khu vực và liên khu vực đã được ký kết.

Tuy nhiên, dù có năng lực xuất khẩu Top 20 thế giới nhưng Việt Nam vẫn chưa có tên trong danh sách 20-30 nước cung cấp thực phẩm Halal toàn cầu, cũng như xuất khẩu sản phẩm Halal của Việt Nam còn khá khiêm tốn. Thực trạng này đến từ nguyên nhân doanh nghiệp Việt Nam chưa tận dụng hết được cơ hội do gặp phải một số khó khăn nhất định đối với sản xuất và xuất khẩu sản phẩm Halal như chi phí đầu tư cao, thông tin về văn hóa thị trường Halal, tiêu chuẩn Halal chưa nhiều...

Ngoài ra, Việt Nam mới chỉ có 1 tổ chức được công nhận quốc tế bởi các tổ chức Hồi giáo nêu trên là Văn Phòng Chứng nhận Halal HCA Việt Nam. Trong khi việc cung cấp thông tin về thị trường Halal, quy định tiêu chuẩn sản phẩm Halal còn khá hạn chế, thì doanh nghiệp vẫn còn loay hoay trong việc chọn tổ chức chứng nhận, bên cạnh những thách thức khác.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Hằng, Giám đốc Marketing, Văn phòng Chứng nhận Halal cho biết: Để sản phẩm Halal của doanh nghiệp Việt có thể xuất khẩu sang các nước Hồi giáo, điều quan trọng hàng đầu là phải lựa chọn tổ chức chứng nhận Halal uy tín và được công nhận quốc tế. Một số tổ chức chứng nhận Halal tại Việt Nam tuy có thể cung cấp dịch vụ chứng nhận, nhưng nếu không được công nhận bởi tổ chức quốc tế, chứng nhận của họ sẽ không có giá trị khi xuất khẩu vào nhiều nước Hồi giáo.

Tổ chức chứng nhận Halal có uy tín và được công nhận quốc tế sẽ giúp sản phẩm của doanh nghiệp không chỉ dễ dàng được chấp nhận tại các thị trường Hồi giáo, mà còn giúp tạo uy tín, nâng cao vị thế thương hiệu trên thị trường quốc tế. Còn chứng nhận Halal từ một tổ chức không uy tín có thể khiến sản phẩm của doanh nghiệp bị từ chối nhập khẩu, hoặc phải trải qua quá trình kiểm định bổ sung, gây lãng phí thời gian và chi phí.

Hơn thế nữa, tiêu chuẩn Halal ở mỗi thị trường, mỗi quốc gia có sự khác biệt, nên doanh nghiệp cần đảm bảo sản phẩm của mình được cấp giấy chứng nhận Halal bởi tổ chức chứng nhận Halal được công nhận quốc tế; trong đó, có thể kể đến một số tổ chức chứng nhận Halal đã được công nhận bởi các cơ quan Halal hàng đầu như Bộ Phát triển Hồi giáo Malaysia (Jakim); Cơ quan tổ chức đảm bảo sản phẩm Halal cuar Indonesia (BPJPH); Bộ Công nghiệp và Công nghệ tiên tiến (MoIAT) UAE... hoặc các tổ chức uy tín khác được chấp nhận tại các nước Hồi giáo.

Về phía bộ ngành, Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương cũng đang chú trọng tăng cường hỗ trợ và phối hợp với hiệp hội, địa phương, doanh nghiệp và những cơ quan liên quan tổ chức đa dạng hoạt động xúc tiến thương mại như tập huấn, hội thảo, hội nghị, giao thương, hội chợ triển lãm... nhằm hỗ trợ tích cực cho doanh nghiệp Việt Nam về thông tin thị trường, tìm kiếm bạn hàng, mở rộng đầu ra tiêu thụ sản phẩm xuất khẩu Halal của Việt Nam.

Cùng với đó, nếu cộng đồng doanh nghiệp tham gia hiệu quả, bài bản vào thị trường Halal toàn cầu sẽ giúp Việt Nam khai mở thị trường Halal giàu tiềm năng, tạo thêm động lực mới cho phát triển kinh tế bền vững.

Từ tháng 2/2023, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề án “Tăng cường hợp tác quốc tế để xây dựng và phát triển ngành Halal Việt Nam đến năm 2030”. Đây là đề án đầu tiên có ý nghĩa quan trọng, đưa ra định hướng lớn mang tầm quốc gia về huy động các nguồn lực quốc tế để xây dựng và phát triển ngành Halal Việt Nam toàn diện, giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu rộng, hiệu quả vào chuỗi sản xuất, cung ứng sản phẩm Halal toàn cầu.

Liên quan đến thị trường Halal, bà Nguyễn Minh Phương, Trưởng phòng Vụ thị trường châu Á – châu Phi, Bộ Công Thương chỉ ra rằng, Việt Nam đối mặt với sự cạnh tranh của nhiều quốc gia như Malaysia, Indonesia, Thái Lan đã có kinh nghiệm và uy tín trong việc xuất khẩu các sản phẩm Halal. Ngoài ra, văn hóa tiêu dùng tại thị trường Trung Đông và châu Phi có nhiều khác biệt so với Việt Nam, từ cách thức tiêu thụ sản phẩm, sở thích về hương vị, bao bì… cho đến phương thức quảng bá sản phẩm.

Một số thách thức khác có thể kể đến nữa là về logistics như thời gian vận chuyển dài, chi phí vận tải cao và cơ sở hạ tầng không đồng đều tại các quốc gia châu Phi có thể gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc duy trì chuỗi cung ứng ổn định. Điều này đòi hỏi năng lực xây dựng mối quan hệ với các đối tác bản địa và nhà nhập khẩu của doanh nghiệp và đây cũng là yếu tố có vai trò quan trọng để tiếp cận hiệu quả thị trường Trung Đông và châu Phi nói riêng, thị trường Halal toàn cầu nói riêng.

Vì vậy, doanh nghiệp cần tận dụng chuỗi hoạt động xúc tiến thương mại thông qua hội chợ, triển lãm quốc tế hoặc đoàn công tác thương mại do Chính phủ, hiệp hội ngành nghề tổ chức để từng bước nắm bắt cơ hội thâm nhập thị trường tiềm năng của sản phẩm Halal Việt Nam. Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên chú trọng phân tích và đánh giá rủi ro trước khi quyết định mở rộng thị trường Halal là rất cần thiết.