VEPR: chống đô la hóa là một chủ trương đúng đắn của Ngân hàng Nhà nước. Ảnh: Trần Việt/TTXVN

Một trong những nội dung đáng chú ý trong báo cáo kinh tế vĩ mô Việt Nam do Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR ) công bố chiều 12/4 nêu rõ chống đô la hóa là một chủ trương đúng của Ngân hàng Nhà nước.

Tuy nhiên, các giải pháp đồng bộ tạo niềm tin vào tiền đồng cần được triển khai. Chỉ khi đó, nền kinh tế mới sử dụng được nguồn vốn ngoại tệ khối lượng lớn đang gửi ở nước ngoài.

Bản báo cáo cũng khẳng định, việc đưa lãi suất huy động USD về 0%/năm không đi liền với thiết lập thị trường mua bán USD hiệu quả, đang dẫn tới nguy cơ mất cân đối trên thị trường ngoại tệ.

Một lượng lớn tài sản ngoại tệ của dân cư được gửi ra nước ngoài với mức lãi suất thấp, trong khi một số tổ chức tín dụng trong nước phải huy động vốn từ nước ngoài với mức lãi suất cao.

Báo cáo này phân tích, lãi suất huy động và cho vay USD ở mức thấp, cộng với kỳ vọng tỷ giá USD/VND tăng lên sau sự kiện Trung Quốc phá giá đồng Nhân dân tệ khiến thị trường không tìm được mức lãi suất cho vay ngoại tệ cân bằng.

Hệ quả là ngân hàng thương mại không tìm được đầu ra cho dòng vốn tiết kiệm ngoại tệ nên gửi tiền không kỳ hạn/kỳ hạn ngắn ở ngân hàng nước ngoài là giải pháp sinh lời tối ưu nhất.

Nếu giả thuyết trên là đúng, dòng tiền gửi ở nước ngoài có thể tiếp tục gia tăng trong các giai đoạn sau do chính sách hạ lãi suất huy động USD về 0%/năm và hạn chế đối tượng vay vốn ngoại tệ.

Việc đưa lãi suất huy động USD về 0%/năm đã triệt tiêu động lực tiết kiệm ngoại tệ có kỳ hạn, do đó phần lớn các khoản tiền gửi ngoại tệ sẽ ở dạng không kỳ hạn. Các ngân hàng thương mại sẽ gặp khó khăn trong việc cân đối thanh khoản ngoại tệ và cung ứng các khoản vay ngoại tệ cho doanh nghiệp và do đó, tiếp tục lựa chọn giải pháp gửi tiền ở nước ngoài.

“Chiến lược chống đô la hóa mặc dù đã từng bước loại USD ra khỏi hệ thống lưu thông và tín dụng nhưng vẫn cần phải có chính sách thích hợp để lưu chuyển dòng USD tích trữ trong nền kinh tế thông qua một thị trường mua bán ngoại tệ hữu hiệu, quy mô lớn”, bản báo cáo nhận định.

Bản báo cáo cũng nêu rõ, lạm phát đang tiềm ẩn khả năng diễn biến bất thường, đặc biệt trong nửa sau của năm 2016 khi các mặt hàng y tế và giáo dục được đồng loạt điều chỉnh, giá hàng hóa thế giới phục hồi và tác động của hạn hán lên giá lương thực đạt đỉnh điểm trước khi vụ lúa Hè Thu được thu khoạch vào khoảng tháng 8.

Chính vì thế, VEPR khuyến nghị, các cơ quan hoạch định chính sách cần nhìn trước những rủi ro bùng phát lạm phát để kiểm soát cung tiền ở mức phù hợp. Kế hoạch tăng trưởng tín dụng 18 – 20% trong năm 2016 có thể tạo nguy cơ mất kiểm soát lạm phát như trong mấy năm gần đây./.