Việc vàng chính thức vượt trái phiếu chính phủ Mỹ để trở thành tài sản dự trữ được ưa chuộng nhất của các ngân hàng trung ương đang mở ra một chu kỳ lợi ích mới cho các quốc gia sản xuất vàng hàng đầu châu Phi, trong bối cảnh nhu cầu kim loại quý tăng mạnh và giá vàng liên tục lập kỷ lục.

Đối với các quốc gia châu Phi có ngành khai thác vàng phát triển như Ghana, Nam Phi, Mali, Burkina Faso và Tanzania, xu hướng này được đánh giá là một cơ hội kinh tế quan trọng.

Vàng hiện là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của nhiều nền kinh tế châu Phi, đóng góp lớn vào nguồn thu ngân sách, dự trữ ngoại tệ và tăng trưởng kinh tế. Tại Ghana – quốc gia sản xuất vàng lớn nhất châu lục – kim loại quý này mang lại hàng tỷ USD mỗi năm và giữ vai trò trụ cột trong cán cân thương mại.

Tại Mali và Burkina Faso, vàng cũng là nguồn thu ngoại tệ chủ yếu, hỗ trợ đáng kể cho chi tiêu công và ổn định kinh tế vĩ mô. Khi giá vàng tăng, nguồn thu từ thuế tài nguyên, tiền bản quyền khai thác và lợi nhuận doanh nghiệp cũng được cải thiện, tạo thêm dư địa tài khóa cho các chính phủ đầu tư vào hạ tầng và an sinh xã hội.

Ngoài ra, giá vàng cao còn thúc đẩy dòng vốn đầu tư mới vào lĩnh vực khai khoáng, giúp mở rộng thăm dò và khai thác tại những mỏ trước đây chưa đủ hiệu quả kinh tế.

Một xu hướng đáng chú ý khác là việc một số quốc gia châu Phi bắt đầu mua vàng khai thác trong nước để bổ sung dự trữ quốc gia, nhằm giảm phụ thuộc vào ngoại tệ và tăng ổn định tiền tệ.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rủi ro từ sự phụ thuộc quá lớn vào hàng hóa xuất khẩu, cũng như nguy cơ gia tăng khai thác vàng trái phép nếu giá tiếp tục tăng mạnh.

Dù vậy, trong bối cảnh các ngân hàng trung ương tiếp tục gia tăng tích trữ vàng, châu Phi được đánh giá là một trong những khu vực hưởng lợi trực tiếp từ sự thay đổi mang tính cấu trúc của hệ thống tài chính toàn cầu.

Theo báo cáo của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), vàng đã chiếm khoảng 27% tổng dự trữ ngoại hối toàn cầu vào cuối năm 2025, tăng mạnh so với mức 20% của năm trước. Trong khi đó, tỷ trọng trái phiếu Kho bạc Mỹ giảm xuống còn 22%, phản ánh xu hướng đa dạng hóa dự trữ khỏi đồng USD.

Sự dịch chuyển này diễn ra trong bối cảnh các ngân hàng trung ương toàn cầu đẩy mạnh mua vàng, kết hợp với đà tăng giá mạnh của kim loại quý. Giá vàng đã từng vượt ngưỡng 5.500 USD/ounce, được thúc đẩy bởi căng thẳng địa chính trị và lo ngại về việc các đồng tiền dự trữ bị sử dụng như công cụ chính trị.