Ứng phó nguy cơ vi rút lở mồm long móng xâm nhiễm. Ảnh minh họa: Vũ Sinh/TTXVN

Để tăng cường ngăn chặn nguy cơ vi rút lở mồm long móng xâm nhiễm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Công văn số 3781/BNNMT-CNTY ngày 17/4 về việc chủ động ngăn chặn, giám sát, ứng phó nguy cơ virus lở mồm long móng serotype SAT1 xâm nhiễm vào Việt Nam. Cùng với đó, tại báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cung cấp đầy đủ thông tin về tình hình dịch bệnh và các giải pháp ứng phó.

Theo TS. Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bệnh lở mồm long móng là bệnh truyền nhiễm xuyên biên giới, xuyên châu lục gây ra bởi loài vi rút thuộc họ Picornaviridae, giống Aphthovirus trên nhiều loài động vật móng guốc chẵn như trâu, bò, lợn, dê, cừu, hươu, nai.

Hiện nay, bệnh lở mồm long móng đã xuất hiện tại tất cả các châu lục trên thế giới. Vi rút gây bệnh có 7 tuýp huyết thanh (serotype). Trong quần thể gia súc cảm nhiễm chưa có miễn dịch phù hợp, tỷ lệ mắc bệnh có thể rất cao lên đến 100%; tỷ lệ chết thường thấp ở gia súc trưởng thành, khoảng 1-5%, nhưng có thể cao ở con non như bê, nghé, cừu non, lợn con, từ 20% hoặc cao hơn, chủ yếu do viêm cơ tim, suy tim cấp.

Tại Việt Nam, 3 serotype đã được phát hiện là O, A và Asia1. Đối với vi rút lở mồm long móng serotype SAT1, vi rút này chủ yếu lưu hành ở tiểu vùng Sahara của Châu Phi với 13 chủng (topotype) khác nhau và được ký hiệu từ SAT1/I đến SAT1/XIII. Vi rút lở mồm long móng serotype SAT1 thường gây nhiễm trên cừu, dê và trâu rừng.

Vi rút lở mồm long móng serotype SAT1 chưa ghi nhận lưu hành tại Việt Nam. Tuy nhiên, với sự lây lan nhanh gần đây của chủng vi rút này, nguy cơ xâm nhiễm vào nước ta luôn hiện hữu; đặc biệt là qua việc vận chuyển trái phép động vật qua biên giới, cửa khẩu, đường mòn, lối mở. Trong khi đó, các loại vắc xin phòng bệnh lở mồm long móng đang được cấp phép lưu hành tại Việt Nam chỉ có tác dụng bảo hộ với các chủng vi rút lở mồm long móng thuộc serotype O, A và ASIA1, không có khả năng bảo hộ đối với vi rút lở mồm long móng serotype SAT1.

Vì vậy, trường hợp xâm nhập vào nước ta sẽ ảnh hưởng rất lớn sự phát triển của ngành chăn nuôi trâu bò, gây thiệt hại lớn về kinh tế nếu không chủ động ngăn chặn và ứng phó kịp thời.

Trước nguy cơ vi rút lở mồm long móng serotype SAT1 xâm nhập vào Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo Cục Chăn nuôi và Thú y gửi văn bản đến toàn bộ các Sở Nông nghiệp và Môi trường trong toàn quốc về việc chủ động triển khai các biện pháp ngăn chặn vi rút lở mồm long móng serotype SAT1 xâm nhập vào Việt Nam.

Trong đó, tập trung vào các nhóm giải pháp tăng cường giám sát, kiểm soát vận chuyển, phối hợp chặt chẽ với các bên để ngăn chặn buôn lậu gia súc và sản phẩm động vật; nâng cao nhận thức cho người dân, người chăn nuôi; thường xuyên đánh giá nguy cơ lây nhiễm; xây dựng kế hoạch ứng phó với ổ dịch bệnh.

Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành văn bản gửi Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các bộ, ngành có liên quan để tăng cường kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ hoạt động vận chuyển, buôn bán động vật, sản phẩm động vật; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi nhập lậu, vận chuyển trái phép động vật, sản phẩm động vật qua biên giới, ngăn chặn mầm bệnh xâm nhập vào Việt Nam.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã giao nhiệm vụ cụ thể đối với các đơn vị thuộc Bộ về: công tác chẩn đoán, xét nghiệm vi rút lở mồm long móng serotype SAT1; triển khai hoạt động giám sát vi rút lở mồm long móng serotype SAT1; xây dựng kế hoạch ứng phó; nhập khẩu vắc xin phòng bệnh khẩn cấp; nghiên cứu, phát triển, sản xuất vắc xin phòng bệnh lở mồm long móng serotype SAT1 tại Việt Nam; xây dựng kế hoạch, phương án giám sát, ứng phó, bảo vệ động vật hoang dã cảm nhiễm với mầm bệnh lở mồm long móng, nhất là tại các khu vực rừng, vùng đệm, khu bảo tồn, vườn quốc gia và địa bàn có nguy cơ cao. Đồng thời phối hợp với các lực lượng chức năng ở trung ương và địa phương tăng cường kiểm soát vận chuyển, buôn bán động vật, sản phẩm động vật qua biên giới, tại cửa khẩu, chợ đầu mối, cơ sở giết mổ và các địa bàn nguy cơ cao.

Để chủ động ngăn chặn, ứng phó hiệu quả với nguy cơ xâm nhập vi rút lở mồm long móng serotype SAT1 vào Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các bộ, ngành có liên quan, theo chức năng, nhiệm vụ được giao, phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong kiểm tra, kiểm soát, đấu tranh, ngăn chặn, xử lý nghiêm hành vi nhập lậu, vận chuyển trái phép động vật, sản phẩm động vật.

UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, nhất là các địa phương biên giới, địa phương có tổng đàn gia súc lớn chủ động bố trí nguồn lực, tổ chức giám sát, lấy mẫu, xét nghiệm, phát hiện sớm; tăng cường kiểm soát vận chuyển, giết mổ, buôn bán động vật, sản phẩm động vật. Đồng thời, các địa phương cần tăng cường công tác phòng ngừa dịch bệnh, chuẩn bị ứng phó khi phát hiện vi rút xâm nhập hoặc phát sinh ổ dịch.

Bên cạnh đó, cho phép Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ động ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành kế hoạch ứng phó với nguy cơ xâm nhập vi rút lở mồm long móng serotype SAT1 vào Việt Nam; chỉ đạo triển khai giám sát chủ động trên phạm vi quốc gia tại các khu vực, địa bàn, đối tượng nguy cơ cao; tổ chức nhập khẩu khẩn cấp vắc xin phù hợp, kiểm nghiệm, khảo nghiệm, đánh giá và hướng dẫn sử dụng theo quy định pháp luật, đáp ứng yêu cầu phòng, chống dịch bệnh trong tình huống cấp bách; nghiên cứu, đề xuất nhiệm vụ khoa học và công nghệ về chẩn đoán, giám sát, giải trình tự gen, đánh giá miễn dịch và nghiên cứu, sản xuất vắc xin phòng bệnh lở mồm long móng serotype SAT1 trong nước.

Mặt khác, giao Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát, tham mưu bố trí kinh phí, đồng thời nghiên cứu bổ sung nguồn dự trữ quốc gia đối với vắc xin lở mồm long móng và các vật tư, hóa chất, sinh phẩm cần thiết để chủ động ứng phó trong tình hình mới.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị thuộc Bộ, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương để triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, giám sát, kiểm soát, ứng phó theo đúng quy định pháp luật; bảo đảm chủ động, kịp thời, hiệu quả, không để bị động, bất ngờ.