Mặc dù Việt Nam có lợi thế dân số vàng đến năm 2042 nhưng với tốc độ già hóa dân số nhanh chóng hiện nay, bắt đầu từ năm 2019, lợi tức kinh tế từ dân số sẽ giảm mạnh do tổng thu nhập của toàn dân số thấp hơn tổng chi tiêu của toàn dân số.

Đây là nhận định của bà Nguyễn Ngọc Quỳnh, đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPR) tại Hội thảo khu vực phía Nam đại biểu dân cử với chính sách, pháp luật về dân số.

Hội thảo do Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh ngày 18/12.

Theo bà Nguyễn Ngọc Quỳnh, hiện dân số trong độ tuổi lao động của Việt Nam chiếm 70%. Đây chính là cơ hội để Việt Nam thúc đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, cơ hội dân số vàng chưa chắc đồng nghĩa với việc có lợi tức kinh tế. Một nghiên cứu của Quỹ Dân số Liên hợp quốc cho thấy, năm 2017, tổng thu nhập của toàn bộ dân số Việt Nam vẫn lớn hơn tổng chi tiêu của toàn bộ dân số, do đó vẫn còn giá trị thặng dư.

Tuy nhiên, cùng với tốc độ già hóa nhanh chóng, cán cân tổng thu nhập – tổng chi tiêu này sẽ ngang bằng vào năm 2018 và từ năm 2019 sẽ rơi vào tình trạng thâm hụt do tổng chi tiêu của toàn bộ dân số đã lớn hơn tổng thu nhập của toàn bộ dân số.

Bài toán đặt ra hiện nay là phải làm sao để phần tổng thu nhập luôn phải cao hơn phần tổng chi tiêu nhằm đảm bảo sự tăng trưởng kinh tế đất nước.

Để tận dụng gia tăng lợi tức kinh tế dân số từ cơ hội dân số vàng, bà Nguyễn Ngọc Quỳnh đề xuất, Việt Nam cần tăng dân số trong độ tuổi lao động lên; đồng thời tăng tỷ lệ sử dụng lao động, tạo điều kiện cho người cao tuổi và phụ nữ tham gia lao động, nhất là phụ nữ ở các nhóm dân tộc thiểu số.

Bên cạnh đó, điều quan trọng là phải tăng năng suất lao động lên bởi hiện nay Việt Nam là một trong những nước có năng suất lao động thấp nhất khu vực châu Á.

Để kéo dài lợi tức kinh tế dân số đến năm 2042, năng suất lao động của Việt Nam cần tăng trung bình 1,28 điểm%/năm.

Cùng đưa ra kiến nghị nhằm thích ứng với già hóa dân số, Tiến sỹ Nguyễn Văn Tiên - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội cho rằng, Chính phủ cần có lộ trình tăng dần tuổi nghỉ hưu, trước hết là tăng tuổi nghỉ hưu đối với nữ.

Khuyến khích người cao tuổi tham gia lao động và hoạt động xã hội; khuyến khích sử dụng lao động cao tuổi, đào tạo nghề cho người chuẩn bị vào tuổi già nhằm thích ứng dần; cải cách chế độ bảo hiểm xã hội, xây dựng môi trường thân thiện với người cao tuổi.

Trước thách thức già hóa dân số, ông Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội cho biết hiện Chính phủ đang lấy ý kiến xây dựng Luật Dân số và trình Quốc hội trong Kỳ họp thứ 6 - Quốc hội khóa XIV sắp tới; trong đó chú trọng đến các vấn đề: quy mô dân số, cơ cấu dân số, khai thác lợi thế của cơ cấu dân số vàng, thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số, phân bố dân số và lồng ghép dân số trong phát triển./.