Đất hiếm chuẩn bị xuất khẩu được bốc xếp tại Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Ảnh: AFP/TTXVN

Các nguồn thạo tin cho biết, trong các cuộc thảo luận bên lề hội nghị thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), phái đoàn Trung Quốc đã tìm cách trấn an các đối tác rằng việc siết chặt kiểm soát xuất khẩu sẽ không gây tổn hại đến các dòng chảy thương mại thông thường.

Các quan chức giải thích Chính phủ Trung Quốc đang tìm cách xây dựng một cơ chế dài hạn và đây chỉ là một sự đáp trả các hành động khiêu khích từ phía Mỹ.

Tuy nhiên, trên thực tế các biện pháp của Trung Quốc đã bắt đầu có tác động. Theo dữ liệu hải quan, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm đất hiếm của nước này trong tháng 9 đã giảm xuống còn 6.538 tấn, so với mức 7.338 tấn của tháng 8. Sự sụt giảm này đã đảo ngược xu hướng gia tăng ổn định trong nhiều tháng trước đó, vốn đã đưa kim ngạch xuất khẩu tháng 8 lên mức cao nhất kể từ năm 2012.

Động thái chưa từng có của Trung Quốc đã gây ra phản ứng dữ dội trên toàn cầu, khiến các quan chức châu Âu và Nhật Bản lo ngại. Căng thẳng leo thang cũng tạo cơ hội cho Mỹ tập hợp các đồng minh.

Mặc dù vậy, nhiều quốc gia, bao gồm cả Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7), dường như đang giữ thái độ quan sát cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trước khi đưa ra hành động cụ thể.

Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Katsunobu Kato đã bày tỏ thái độ thận trọng, cảnh báo rằng nếu các hành động trả đũa gây ra một chu kỳ leo thang, nó có thể gây tác động tiêu cực đến kinh tế và thị trường toàn cầu.

Về phần mình, Mỹ cũng có những động thái hạ nhiệt căng thẳng. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã điện đàm với Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong và dự kiến sẽ gặp mặt vào tuần tới để chuẩn bị cho cuộc gặp thượng đỉnh. Tổng thống Trump cũng tỏ ra lạc quan về khả năng đạt được một thỏa thuận.