Triệt phá đường dây buôn lậu 50 tấn caffeine xuyên quốc gia

Qua công tác nghiệp vụ, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy và Công an tỉnh Điện Biên phát hiện đường dây buôn lậu caffeine quy mô đặc biệt lớn, hoạt động có tổ chức, xuyên quốc gia, caffeine được vận chuyển từ nước ngoài vào Việt Nam, qua Lào đi Myanmar để sản xuất các loại ma túy tổng hợp. Các đối tượng lợi dụng sự khác biệt trong quy định pháp luật giữa các nước, sự thông thoáng trong phân luồng hải quan điện tử, thông qua hoạt động xuất nhập khẩu để hình thành nên đường dây buôn lậu hoạt động với phương thức, thủ đoạn hết sức tinh vi.

Tại Trung Quốc, caffeine quy định là chất hướng thần. Tại Lào, caffeine quy định là tiền chất ma túy (hành vi mua bán, vận chuyển caffeine với số lượng 10kg trở lên có mức hình phạt cao nhất là tử hình). Tuy nhiên, tại Việt Nam, caffeine được cấp phép cho các tổ chức, cá nhân hoạt động kinh doanh với mục đích y, dược, thực phẩm hoặc sử dụng trong công nghiệp (chưa coi là tiền chất ma túy).

Từ những sơ hở này, Trần Phi Hùng – Tiến sĩ dược, Trưởng khoa Dược - Bệnh viện y học cổ truyền Trung ương đã dần hình thành lên đường dây mua bán, vận chuyển caffeine với số lượng lớn. Sơ khai ban đầu từ Công ty Khôi Nguyên và Công ty Hóa Dược – Dược phẩm 1 được cấp giấy phép nhập khẩu caffeine sử dụng trong mục đích y tế, Hùng tìm cách lập các hợp đồng mua bán caffeine, móc nối với Cao Thị Liên, Trịnh Thị Hòa tìm đầu mua, tiêu thụ caffeine tại nước thứ ba như Lào, Myanmar.

Để hợp thức hóa việc buôn lậu caffeine, Hùng chỉ đạo con trai là Trần Sĩ Hoàng và cháu là Nguyễn Thành Đạt, thành lập Công ty Vinh Hoàng, Công ty Vạn Phúc ký hợp đồng mua bán caffeine giả, sau đó xuất hóa đơn khống cho khách hàng ảo bằng hình thức không ghi thông tin để tránh lực lượng chức năng truy vết dòng đi của caffeine.

Số caffeine trên thực tế được vận chuyển đến kho hàng Công ty TNHH T&T VINA của Nguyễn Thị Thu tại Nghệ An, tại đây các đối tượng thay vỏ bao bì caffeine, đóng gói ngụy trang thành các bao xi măng, thức ăn chăn nuôi. Lợi dụng việc sơ hở trong khâu kiểm hóa, các đối tượng cất giấu caffeine lẫn vào trong hàng hóa thông thường có khai báo hải quan để thông quan.

Tiền mua bán caffeine được các đối tượng thuê những người Việt Nam tại Lào chuyển vào các tài khoản người quen của Trần Phi Hùng và được “bơm ngược” lại vào các tài khoản của công ty “bình phong” trong hệ sinh thái để hợp thức hóa dòng tiền phù hợp với hợp đồng mua bán giả ban đầu sau đó ăn chia lợi nhuận.

Trước tính chất đặc biệt nghiêm trọng nêu trên, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã báo cáo lãnh đạo Bộ Công an đồng ý cho xác lập chuyên án, tập trung lực lượng, áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, truy vết dòng tiền, kiểm soát tuyến biên giới; phối hợp liên ngành, liên địa phương và hợp tác quốc tế để đấu tranh triệt phá.

Ngày 27/2, Ban Chuyên án duyệt kế hoạch, huy động gần 300 cán bộ chiến sĩ triển khai đồng loạt 18 mũi công tác tại 6 tỉnh (Hà Nội, Hải Phòng, Điện Biên, Sơn La, Nghệ An, Hà Tĩnh) phá chuyên án. Kết quả phát hiện, thu giữ 19 tấn caffeine sau thông quan không khai báo Hải quan, được trà trộn trong hàng hóa thông thường của Công ty T&T VINA đang chuẩn bị vận chuyển qua Lào đi Myanmar.

Ban chuyên án đã chỉ đạo các tổ công tác nhanh chóng khám xét, xác minh truy bắt các đối tượng có liên quan đến toàn bộ hoạt động trong đường dây; đồng thời truy vết, thu hồi số caffeine, tài sản các đối tượng đang cất giấu tại cả ở Việt Nam và Lào. Đến nay đã thu giữ 50,7 tấn caffeine, 6 xe ô tô, 12 máy tính các loại, 25 điện thoại di động, phong tỏa, tạm dừng giao dịch đối với 60 tài khoản ngân hàng, xác minh 7 tài sản bất động sản liên quan đến các đối tượng trong chuyên án.

Với tinh thần đánh trúng, đánh đúng, triệt xóa cả đường dây tội phạm, đến nay Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã khởi tố 10 bị can (trong đó 6 bị can về tội "Buôn lậu", 3 bị can về tội "Phát hành trái phép hóa đơn" và 1 bị can về tội "Môi giới hối lộ"). Tại Lào, Bộ Công an Lào đã bắt giữ, khởi tố 6 đối tượng về tội mua bán, vận chuyển tiền chất ma túy theo pháp luật của Lào.

Việc đấu tranh thành công chuyên án đã mang lại những kết quả rất tích cực trong công tác quản lý tiền chất, hóa chất là nguyên liệu chính sản xuất ma túy tại Lào. Thống kê mới nhất của Tổng cục Hải quan Việt Nam cung cấp trong 2 tháng đầu năm 2026, sản phẩm tiền chất hóa chất của Việt Nam xuất khẩu sang Lào đạt 1,2 triệu USD (giảm 98% so với cùng kỳ năm 2025). Theo thống kê của Bộ Công thương Lào, mặt hàng sản phẩm hóa chất của Lào nhập khẩu từ thế giới trong 2 tháng đầu năm 2026 đạt 76,52 triệu USD (giảm 37,4% so với cùng kỳ năm 2025).

Theo Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về mà tuý, thành công của chuyên án không chỉ có ý nghĩa quan trọng trong công tác hợp tác quốc tế, ngăn chặn đường dây mua bán, vận chuyển tiền chất hóa chất trong khu vực mà còn là minh chứng rõ nét cho bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần quyết liệt đấu tranh với tội phạm ma túy, đặc biệt là sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt, sát sao của lãnh đạo Bộ Công an, sự đồng tâm hiệp lực trong công tác phối hợp giữa các lực lượng, công an các đơn vị địa phương, quyết tâm không để Việt Nam trở thành địa bàn trung chuyển tiền chất, hóa chất ma túy.

Đây là chuyên án đầu tiên Cục C04 không xử lý trực diện các đối tượng theo tội danh về ma túy được quy định trong Bộ luật Hình sự. Nhưng với sự nhạy bén trong tư duy và nhận diện, đánh giá đúng, trúng xu hướng tội phạm trong lĩnh vực tiền chất, hóa chất; đã làm rõ được phương thức thủ đoạn đối tượng lợi dụng những sơ hở, thiếu sót trong quy định về quản lý tiền chất, hóa chất, hoạt động xuất nhập khẩu, kế toán; từ đó, bóc gỡ, xử lý triệt để các đối tượng trong đường dây.

Hiện Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy tiếp tục điều tra, làm rõ các cá nhân, doanh nghiệp có liên quan để xử lý triệt để theo quy định của pháp luật.