Tại cuộc họp báo thường kỳ về kết quả công tác tháng 9 và nhiệm vụ trọng tâm tháng 10 năm 2015 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ngày 6/10, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Công Tuấn, đánh giá TPP như đòn bẩy kinh tế để phát triển nông nghiệp Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Công Tuấn phát biểu tại họp báo. Ảnh: Bích Hồng/Bnews

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Công Tuấn phát biểu tại họp báo. Ảnh: Bích Hồng/Bnews

Theo Thứ trưởng Hà Công Tuấn, 12 quốc gia tham gia TPP có trình độ phát triển khác nhau. Có thể nói, Việt Nam có trình độ đi sau so với 11 quốc gia còn lại. Với ngành nông nghiệp, cơ hội lớn là sẽ có thị trường rộng lớn với 600 triệu dân, trong đó có những thị trường tiêu thụ nông sản lớn của Việt Nam. Những thị trường này sẽ giúp Việt Nam có cơ hội giảm áp lực phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống nhưng lại luôn thay đổi.

Chẳng hạn, thị trường Trung Quốc đang nhập khẩu chiếm tới 35% tổng giá trị gạo Việt Nam xuất khẩu, cao su chiếm 48%, các mặt hàng rau quả chiếm tới 64% hay gỗ chiếm hơn 13,2%... Đây cũng là thị trường mà Việt Nam nhập khẩu nhiều phục vụ cho sản xuất nông nghiệp, chiếm tới 62,5% tổng giá trị nhập khẩu các sản phẩm đầu vào cho nông nghiệp.

Theo Thứ trưởng Hà Công Tuấn, đây là bạn hàng lớn nhưng chính sách của thị trường này đòi hỏi Việt Nam luôn luôn phải linh hoạt. Mở ra thị trường mới rộng lớn trong khuôn khổ TPP, Việt Nam có thể điều chỉnh linh hoạt hơn, tốt hơn cơ cấu thị trường xuất khẩu cũng như nhập khẩu trong lĩnh vực nông nghiệp.

Khi TPP có hiệu lực, hầu hết các mặt hàng nông sản sẽ được giảm thuế còn 0% và một thời gian ngắn sau đó toàn bộ các mặt hàng sẽ còn 0%. Như vậy lợi thế cạnh tranh rất lớn. Trong đó có mặt hàng Việt Nam sẽ duy trì lợi thế tốt như thủy sản và đồ gỗ, thứ trưởng Hà Công Tuấn cho biết.

Đồ gỗ Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ chiếm tới 39% tổng kim ngạch xuất khẩu, Nhật Bản cũng chiếm 19%... Về thủy sản, Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ 19% tổng kim ngạch xuất khẩu, Nhật Bản 16%... Như vậy lợi thế Việt Nam là rất lớn so với các nước có cùng điều kiện sản xuất, nhất là với mặt hàng thủy sản của Ấn Độ, Thái Lan…

Bên cạnh đó, theo Thứ trưởng Hà Công Tuấn, rõ ràng khi thông thương thế này sẽ thu hút được vốn đầu tư của các quốc gia tăng cường đầu tư vào Việt Nam . Thuế bằng 0% sẽ mang lại nhiều cơ hội, trong khi nông nghiệp là lĩnh vực Việt Nam đang rất yếu về vốn đầu tư.

Người nông dân thu hoạch lúa tại huyện Mỹ Xuyên-Sóc Trăng. Ảnh: Huy Hùng – TTXVN

Đây là cơ hội để Việt Nam đẩy mạnh thu hút đầu tư phục vụ cho tái cơ cấu ngành. Là cơ hội thúc đẩy tái cấu trúc nền nông nghiệp, bởi trọng tâm tái cấu trúc là đưa công nghệ mới, quản lý mới vào phát triển nông nghiệp. Khi vốn đầu tư vào Việt Nam sẽ có thêm công nghệ, cách quản lý mới vào.

Tuy vậy nông nghiệp Việt Nam cũng có những thách thức khi mà nền sản xuất chủ yếu còn mang hơi hướng của nền sản xuất nhỏ, hộ gia đình. Doanh nghiệp trong nông nghiệp có khoảng 3.500 doanh nghiệp, chiếm 1,01% tổng số doanh nghiệp cả nước và hầu hết là doanh nghiệp nhỏ. Các doanh nghiệp có vốn dưới 5 tỷ đồng chiếm tới 65% nên rất khó trong cạnh tranh. Sản xuất quy mô hộ là chính, công nghệ còn kém cho nên sẽ có mặt hàng gặp rất nhiều khó khăn khi mở cửa.

Theo Thứ trưởng Hà Công Tuấn, Việt Nam cũng sẽ gặp khó khăn về tiêu thụ một số mặt hàng nếu vẫn duy trì cách quản lý, chất lượng sản phẩm như hiện nay, chẳng hạn như chăn nuôi hộ. Cơ hội có nhiều nhưng thách thức cũng lớn. Nếu doanh nghiệp không chuyển đổi, không linh hoạt sẽ phá sản.

“Nếu coi TPP là “liều thuốc” thử cho tái cơ cấu nông nghiệp mà cả guồng máy quản lý, nông dân và doanh nghiệp không cải cách trong bộ máy, hệ thống quản lý thì sẽ dễ thua trên sân nhà”, Thứ trưởng Hà Công Tuấn đánh giá.

Là ngành đã được dự báo có nhiều yếu thế khi Việt Nam tham gia TPP, ông Nguyễn Xuân Dương, Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi, đánh giá trình độ chăn nuôi các nước như Canada, Australia, Mỹ… phát triển hơn Việt Nam rất nhiều.

Cục Chăn nuôi cũng đã nhận biết được tình hình và đang đẩy mạnh sản xuất theo chuỗi sản phẩm, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, sau doanh nghiệp là các hợp tác xã, hộ chăn nuôi. Việc liên kết sản xuất theo chuỗi đảm bảo làm sao sản phẩm chăn nuôi Việt Nam trước hết phải sạch, an toàn, chất lượng tốt, phù hợp với thị hiếu người Việt Nam.

Chăm sóc đàn bò lai Sind. Ảnh: Lê Đức Hoảnh - TTXVN

Việt Nam cũng có niềm tin vào thị hiếu, thói quen sử dụng sản phẩm trong nước, không sử dụng các sản phẩm đông lạnh của người dân trong nước. Nếu tổ chức sản xuất tốt ngành chăn nuôi có thể vượt qua được thách thức trên. Bên cạnh đó, Việt Nam có thể phát huy những lợi thế như gà vườn, chăn nuôi vịt. Lợn Việt Nam đang chiếm thứ 4 thế giới về đầu con, thứ 6 về sản lượng; vịt đứng thứ 2 thế giới về đầu con và sản lượng.

Theo ông Nguyễn Xuân Dương, cần hạn chế nhập khẩu đầu vào, đặc biệt là thức ăn chăn nuôi bằng cách chuyển đổi một phần diện tích trồng cây lương thực giá trị thấp sang trồng nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Tập trung cao độ sản xuất các loại thức ăn bổ sung để giảm giá thành sản xuất chăn nuôi.

Chẳng hạn như tại Mỹ, giá thành sản xuất lợn 28.000 -32.000 đồng/kg, Việt Nam đang trên 40.000 đồng/kg, cần phấn đấu giảm giá thành sản xuất chăn nuôi đứng ở mức trung bình của 12 nước tham gia TPP.

Bên cạnh những thách thức, ông Nguyễn Xuân Dương cho biết, các nước trong khối TPP có công nghệ chăn nuôi, giống rất tiên tiến, do đó Việt Nam sẽ có cơ hội đưa những công nghệ phát triển này vào sản xuất trong nước./.