TP. Hồ Chí Minh: Dự án giải ngân dưới 5% sẽ bị điều chuyển vốn

Đây là một trong những giải pháp quyết liệt được lãnh đạo thành phố đưa ra trong bối cảnh tiến độ giải ngân còn thấp, khiến việc hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trở nên thách thức hơn.

* Còn hơn 100.000 tỷ đồng cần giải ngân 

Theo báo cáo của UBND TP. Hồ Chí Minh, năm 2026 thành phố được giao kế hoạch vốn đầu tư công lên tới 147.000 tỷ đồng, tăng 22,6% so với năm 2025 và chiếm khoảng 14,6% tổng kế hoạch vốn đầu tư công cả nước. 

Mặc dù công tác chuẩn bị và phân bổ vốn được triển khai từ sớm, tiến độ giải ngân hiện vẫn chưa đạt kỳ vọng. 

Ông Hoàng Vũ Thảnh, Giám đốc Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh cho biết, tỷ lệ giải ngân của thành phố mới đạt khoảng 22%, thấp hơn mức bình quân cả nước là 24,2%. Đáng chú ý, đến hết ngày 31/5 vẫn còn 123 đơn vị được giao nhiệm vụ nhưng chưa giải ngân được đồng vốn nào. 

Theo ông Thảnh, nguyên nhân giải ngân vốn chậm chủ yếu đến từ quá trình sắp xếp lại bộ máy quản lý đầu tư công sau khi thành lập các ban quản lý dự án cấp xã, phường và tổ chức lại một số ban quản lý dự án chuyên ngành. Việc tiếp nhận nhiệm vụ, mở tài khoản và hoàn thiện các thủ tục ngân sách tại nhiều đơn vị mới cần thêm thời gian để hoàn tất.

Bên cạnh đó, năng lực tổ chức thực hiện của một số chủ đầu tư mới còn hạn chế, trong khi tình trạng thiếu hụt vật liệu xây dựng phục vụ các công trình hạ tầng quy mô lớn cũng ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án.

Ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho biết, việc triển khai đồng thời nhiều công trình, dự án hạ tầng quy mô lớn khiến nhu cầu vật liệu xây dựng của thành phố tăng mạnh. 

Theo ông Lâm, khó khăn lớn nhất thời gian qua chủ yếu đến từ biến động giá vật liệu xây dựng. Nhiều gói thầu, hợp đồng được ký kết khi giá vật liệu còn ở mức thấp, trong khi việc điều chỉnh giá gặp không ít vướng mắc do các quy định hiện hành chưa có cơ chế xử lý phù hợp. Điều này khiến một số nhà thầu gặp khó khăn trong quá trình triển khai dự án.

Tuy nhiên, thành phố đang tập trung tháo gỡ các khó khăn này để bảo đảm tiến độ thực hiện các dự án trong thời gian tới. Hiện thành phố đang xây dựng các phương án bổ sung nguồn vật liệu; trong đó có kế hoạch khai thác mỏ đá và đẩy mạnh nạo vét, tận thu tại các tuyến luồng đường thủy để cung cấp nguồn cát san lấp cho các dự án hạ tầng trọng điểm.

Bên cạnh đó, Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho rằng, việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý hạ tầng thời gian qua cũng phát sinh một số vướng mắc trong giai đoạn đầu triển khai. Nguyên nhân chủ yếu do việc phân cấp chưa hoàn toàn đồng bộ với bố trí vốn cũng như sự khác biệt về năng lực thực hiện giữa các địa phương, qua đó ảnh hưởng nhất định đến tiến độ của một số dự án. 

Dù vậy, theo ông Lâm, các khó khăn này chủ yếu mang tính tạm thời. Thành phố đã hoàn tất việc bố trí vốn cho các địa phương từ cuối tháng 4, đồng thời cơ chế phân công, phân cấp hiện đã rõ ràng hơn, tạo điều kiện để đẩy nhanh tiến độ triển khai và giải ngân trong những tháng cuối năm.

* Tháo gỡ các điểm nghẽn để tăng tốc đầu tư công 

Trong bối cảnh khối lượng vốn cần giải ngân trong nửa cuối năm là rất lớn, tại kỳ họp Hội đồng nhân dân TP. Hồ Chí Minh tổ chức ngày 19/6, nhiều đại biểu cho rằng thành phố cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và phân cấp quản lý. 

Tham gia thảo luận tại kỳ họp, ông Nguyễn Hoàn Vũ, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Đầu tư và Phát triển Công nghiệp (Becamex IDC) cho rằng, hiệu quả giải ngân hiện vẫn chưa tương xứng với kỳ vọng, khi thành phố đã phân bổ vốn đầu tư công đạt 87,5% kế hoạch được Thủ tướng giao nhưng tỷ lệ giải ngân đến cuối tháng 6 chỉ ước đạt khoảng 30%. 

Theo ông Vũ, đây là áp lực không nhỏ đối với mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số mà TP. Hồ Chí Minh đang theo đuổi. Do đó, thành phố cần siết chặt kỷ luật giải ngân thông qua hệ thống đánh giá cụ thể đối với từng chủ đầu tư. 

“UBND thành phố cần triển khai triệt để bộ tiêu chí đánh giá (KPI) giải ngân đến từng chủ đầu tư, điều chuyển vốn từ các dự án chậm sang các dự án có năng lực hấp thụ tốt”, ông Vũ đề xuất. 

Đề cập các giải pháp dài hạn, ông Nguyễn Ngọc Văn, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho rằng, thành phố cần nghiên cứu xây dựng một quy hoạch tổng thể thay thế cho nhiều loại quy hoạch hiện hành nhằm giảm chồng chéo và rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư. Thành phố cũng cần rà soát, điều chỉnh các quy hoạch liên quan đến những dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị để sớm đưa vào triển khai. 

Theo ông Văn, bồi thường, giải phóng mặt bằng cần tiếp tục được cải cách theo hướng đơn giản hóa thủ tục, đồng thời đẩy nhanh việc bố trí chỗ ở cho người dân thông qua phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và quỹ nhà tái định cư. 

Đối với các dự án trọng điểm, cấp bách, đại biểu này kiến nghị nghiên cứu cơ chế rút gọn thủ tục đầu tư xây dựng nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án; ưu tiên nguồn lực cho các công trình giao thông chiến lược, đặc biệt là hệ thống đường sắt đô thị và giao thông công cộng khối lượng lớn. 

Bên cạnh đó, việc tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chủ đầu tư và chính quyền cơ sở cũng được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả triển khai đầu tư công trong thời gian tới. 

* Kiên quyết điều chuyển vốn khỏi dự án giải ngân chậm 

Trước tiến độ giải ngân còn thấp ở nhiều đơn vị, Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, thành phố sẽ kiên quyết điều chuyển vốn đối với các dự án có tỷ lệ giải ngân thấp, đặc biệt là những đơn vị giải ngân dưới 5% hoặc chưa giải ngân tính đến cuối tháng 6/2026. 

Nguồn vốn sau khi điều chuyển sẽ được ưu tiên cho các công trình trọng điểm, dự án liên vùng, các tuyến đường vành đai và những địa phương có khả năng triển khai tốt hơn. Đồng thời, các sở, ngành sẽ tăng cường phối hợp, hỗ trợ địa phương tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án. 

Lãnh đạo UBND TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh việc áp dụng các biện pháp quyết liệt là cần thiết để bảo đảm tiến độ giải ngân theo yêu cầu. “Nếu không cứng rắn thì không hoàn thành được mục tiêu giải ngân 100% đầu tư công. Khi đó chúng ta phải chịu trách nhiệm trước Trung ương, chịu trách nhiệm trước thành phố”, ông Được nhấn mạnh. 

UBND TP. Hồ Chí Minh yêu cầu các sở, ngành, địa phương triển khai quyết liệt các giải pháp thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, phấn đấu đến hết quý III/2026 giải ngân tối thiểu 70% kế hoạch vốn và hoàn thành 100% kế hoạch được giao trong năm 2026. 

Thành phố cũng yêu cầu xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết cho từng dự án theo tháng, quý và cả năm; xác định rõ tiến độ, trách nhiệm và cam kết thực hiện. Đồng thời, tập trung đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm; trong đó có 4 dự án BOT gồm nâng cấp trục đường Bắc - Nam, Quốc lộ 13, Quốc lộ 22, Quốc lộ 1 cùng một số dự án hạ tầng trọng điểm khác. 

Với khối lượng vốn đầu tư công còn rất lớn cần giải ngân trong nửa cuối năm, hiệu quả tổ chức thực hiện tại từng Sở, ngành và địa phương sẽ là yếu tố quyết định để đầu tư công thực sự trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển của TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn tới.