Ngày 19/11, tại Hội thảo "Hành trình hiện thực hóa đô thị TOD Việt Nam: Cơ hội và thách thức" do Hiệp hội Bất động sản Việt Nam phối hợp cùng DKRA Group và một số đơn vị khác tổ chức ở TP. Hồ Chí Minh, các chuyên gia nhận định, những đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ với nhiều chủ trương chiến lược về quy hoạch và phát triển hạ tầng. Do đó, mô hình đô thị TOD (Transit-Oriented Development – phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng) được xem là một trong những định hướng quan trọng nhằm xây dựng không gian sống hiện đại, bền vững và sử dụng hiệu quả quỹ đất đô thị.

Theo TS. Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA), năm 2025 là năm bản lề của thị trường bất động sản khi hàng loạt luật mới có hiệu lực, mở ra khung pháp lý minh bạch và hiện đại hơn. Cùng với những nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị và việc sắp xếp đơn vị hành chính, Việt Nam đứng trước cơ hội hình thành các siêu đô thị và mô hình quản trị đô thị mới.

Với bối cảnh trên, VNREA xác định sẽ đồng hành cùng Chính phủ thúc đẩy hạ tầng và phát triển đô thị gắn với nhu cầu thật; trong đó, TOD là xu hướng tất yếu, đòi hỏi quy hoạch đồng bộ, cơ chế minh bạch và sự phối hợp giữa nhà nước - chuyên gia - doanh nghiệp.

Một số báo cáo tại hội thảo cũng cho thấy, thị trường bất động sản phía Nam đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh, nhất là khi TP. Hồ Chí Minh trở thành siêu đô thị sau hợp nhất và mô hình đô thị TOD giữ vai trò định hướng phát triển chủ đạo. Bên cạnh đó, trong những năm tới thị trường dự báo sẽ dịch chuyển mạnh ra những đại đô thị ven đô - nơi hạ tầng hoàn thiện và phù hợp phát triển đô thị nén theo mô hình TOD.

Ông Phạm Lâm, Chủ tịch HĐQT, kiêm Tổng Giám đốc DKRA Group cho biết, xu hướng đô thị trong tương lai đòi hỏi phải chuyển đổi mạnh sang giao thông công cộng, giúp người dân tiếp cận nơi ở và làm việc trong phạm vi rộng hơn, thậm chí 50 - 200 km, mà không phụ thuộc vào phương tiện cá nhân. Mô hình TOD, không chỉ giảm áp lực giao thông, hạn chế ô nhiễm mà còn tạo ra một lối sống mới cho cư dân đô thị, nhưng muốn phát triển TOD đòi hỏi có chiến lược vùng rõ ràng.

Mô hình TOD được xem là bước ngoặt giúp đô thị chuyển từ "dàn trải – phụ thuộc xe máy" sang "đô thị nén – kết nối metro", hình thành các trung tâm vệ tinh, gia tăng giá trị bất động sản quanh ga nhờ lưu lượng bộ hành lớn và chỉ tiêu quy hoạch cao hơn. Để TOD vận hành hiệu quả, TP. Hồ Chí Minh cần nền tảng pháp lý rõ ràng và quy hoạch tích hợp ngay từ đầu, đặc biệt khi thành phố bước vào giai đoạn mở rộng địa giới và định hướng trở thành siêu đô thị.

Ở góc độ nhà quản lý, ông Nguyễn Tất Thắng, Phó phòng Quy hoạch Hạ tầng Kỹ thuật, Sở Quy hoạch – Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh cho hay, Thành phố đang rà soát và khai thác quỹ đất quanh các tuyến metro, trong đó tuyến metro số 1 có hơn 160 ha đất tại thành phố Thủ Đức (cũ) phù hợp phát triển TOD. Thành phố cũng nghiên cứu phạm vi 500 - 1.000 m quanh tuyến metro số 2 để tối ưu quỹ đất và tránh lãng phí nguồn lực. Các dự án đô thị TOD dọc Vành đai 2 và tuyến Bến Thành – Tham Lương dự kiến hoàn thiện thủ tục để có thể khởi công vào cuối năm 2025.

Dự báo trong 10 năm tới, đại đô thị TP. Hồ Chí Minh sẽ chứng kiến sự gia tăng dân số lớn, thúc đẩy nhu cầu về các khu đô thị tích hợp theo mô hình TOD. Đồng thời, TP. Hồ Chí Minh vận hành theo mô hình đa trung tâm, nên cần ưu tiên các tuyến kết nối trực tiếp đến Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu và Cần Giờ để hình thành mạng lưới TOD liên vùng.

Hiện tại, TP. Hồ Chí Minh cũng đặt mục tiêu đến 2035 sẽ phát triển mạng lưới metro dài 355 km, huy động khoảng 7,8 tỷ USD từ quỹ đất TOD để tái đầu tư cho hạ tầng giao thông công cộng, tạo thuận lợi trong di chuyển, giảm ùn tắc và thúc ẩy phát triển ô thị bền vững. TP. Hồ Chí Minh còn là địa phương tiên phong thí điểm TOD với 11 vị trí và để tối ưu nguồn lực và đạt hiệu quả cao trong triển khai ịnh hướng phát triển TOD, TP. Hồ Chí Minh sẽ thực hiện phân kỳ đầu tư theo từng giai đoạn, tập trung vào các dự án trọng điểm, tạo hiệu ứng lan tỏa./.