Biểu tượng của nhà sản xuất ô tô Nhật Bản Toyota Motor Corp. Ảnh: TTXVN phát

Bên cạnh thép và nhôm, Toyota sẽ tăng tỷ lệ nhựa tái chế dùng cho nội thất, đồng thời mở rộng việc sử dụng vật liệu thu hồi từ xe hết hạn sử dụng. Không chỉ điện khí hóa hay thông minh hóa, công nghệ tái chế vật liệu cũng đang trở thành trục cạnh tranh mới của các nhà sản xuất ô tô trên thế giới.

Theo phóng viên TTXVN tại Tokyo, hiện nay tỷ lệ sử dụng vật liệu tái chế trong xe do Toyota sản xuất vào khoảng 20–25%. Đối với các mẫu xe mới bán ra từ sau năm 2030, Toyota đặt mục tiêu bình quân sử dụng trên 30% vật liệu tái chế. Hiện nay, vật liệu tái chế chủ yếu là thép đặc chủng được sản xuất bằng cách nấu chảy thép phế liệu, song trong thời gian tới, hãng sẽ xem xét áp dụng vật liệu tái chế cho cả các linh kiện dùng quanh thân xe và động cơ.

Trong tổng số vật liệu dùng cho một chiếc xe, ví dụ như xe Prius, xét theo trọng lượng thì thép tấm và thép đặc chủng chiếm 56%, nhựa chiếm 16%, nhôm đúc khoảng 9%. Thép tấm chủ yếu được dùng cho phần thân ngoài của xe, nên cần gia công phức tạp.

Với vật liệu tái chế, hình dạng ban đầu trước khi gia công thường không đồng đều, gây khó khăn cho quá trình xử lý trên dây chuyền sản xuất. Vì vậy, Toyota sẽ bắt đầu từ những bộ phận dễ thay thế bằng vật liệu tái chế, thay vì các hạng mục tốn nhiều chi phí và công sức.

Hiện nay, các bộ phận bằng nhựa là lĩnh vực được áp dụng trước. Đặc biệt là nhựa tái chế thu được từ xe hết hạn sử dụng sau khi nghiền nhỏ. Loại vật liệu này đã lần đầu tiên áp dụng cho mẫu xe cao cấp “Crown Sport” và cũng sẽ được sử dụng trên mẫu SUV đa dụng mới “RAV4” ra mắt vào tháng 12/2025.

Động lực chính của quyết định này từ phía Toyota là xu hướng thay đổi quy định tại châu Âu. Nhằm thúc đẩy tái chế xe phế thải, Chỉ thị về xử lý phương tiện giao thông quá niên hạn (gọi tắt: Chỉ thị ELV) đang được thảo luận sửa đổi theo hướng yêu cầu các mẫu xe bán ra phải sử dụng nhựa tái chế và tái chế một tỷ lệ nhất định vật liệu từ xe hết hạn sử dụng.

Sau khi các bộ phận dễ tháo rời như cửa xe được gỡ bỏ, xe sẽ bị nghiền nhỏ. Kim loại có thể được thu gom tương đối dễ dàng bằng nam châm, nhưng nhựa thì khó hơn vì phải sử dụng nước hoặc điện. Số doanh nghiệp có thể sản xuất nhựa tái chế từ xe phế thải còn rất ít. Tại Toyota, công việc này do Planic, công ty con của Toyota Tsusho (trụ sở tại thành phố Omaezaki, tỉnh Shizuoka) đảm nhiệm.

Toyota cũng chú trọng thiết kế xe ngay từ giai đoạn đầu để dễ tái chế. Ví dụ, hãng điều chỉnh lực liên kết để các bộ phận dễ tách rời hay thiết kế để dây điện bên trong xe có thể dễ dàng bóc tách. Những cải tiến này được phản ánh vào thiết kế xe mới thông qua việc thăm hỏi và khảo sát các doanh nghiệp tháo dỡ xe.

Trong thời gian tới, không chỉ nhựa mà thép và nhôm cũng có khả năng bị áp đặt quy định, nên Toyota đang đẩy nhanh công tác chuẩn bị. Tác động tới chuỗi cung ứng gồm khoảng 60.000 doanh nghiệp được dự báo sẽ rất lớn.

Xu hướng tương tự cũng đang lan rộng trong các doanh nghiệp ô tô khác của Nhật Bản. Honda đặt mục tiêu đến năm 2050 sử dụng 100% vật liệu bền vững, bao gồm vật liệu tái chế và đang thúc đẩy phát triển công nghệ. Hãng đã phát triển công nghệ mới để thu hồi nhựa từ xe phế thải hiệu quả hơn, hướng tới thương mại hóa vào năm 2029.

Trong khi đó, Nissan đặt mục tiêu đến khoảng năm 2030 tái sử dụng nhôm thu hồi từ xe phế thải để sản xuất tấm nhôm dùng cho thân xe. Nhôm cần lượng điện rất lớn trong quá trình sản xuất nên việc tái sử dụng được kỳ vọng sẽ giảm phát thải CO₂.

Vào tháng 6/2025, sáu công ty gồm Honda, Denso, Toray… đã đứng ra thành lập một hội đồng nhằm thúc đẩy tái sử dụng vật liệu từ xe đã hết hạn sử dụng. Toyota cũng tham gia, cùng hợp tác nghiên cứu phương pháp tái chế xe và thử nghiệm công nghệ.