Một góc phố tại trung tâm thủ đô Washington, D.C. ngày 11/8/2025. Ảnh: Ngọc Quang, PV TTXVN tại Mỹ

Ngày 25/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp yêu cầu triển khai thêm biện pháp nhằm “trấn áp mạnh mẽ hơn tình trạng tội phạm” tại thủ đô Washington D.C., đồng thời ra tín hiệu về khả năng mở rộng vai trò của Vệ binh Quốc gia trên phạm vi toàn quốc.

Theo sắc lệnh, Bộ trưởng Quốc phòng được chỉ thị thành lập một “đơn vị chuyên trách thuộc Vệ binh Quốc gia D.C.” được huấn luyện để bảo đảm trật tự và an toàn công cộng tại thủ đô khi cần thiết, đồng thời “đảm bảo các lực lượng Vệ binh Quốc gia tại các bang cũng được huấn luyện tương tự và sẵn sàng hỗ trợ đối phó các vụ bạo loạn dân sự trên toàn quốc”. Bộ trưởng Quốc phòng cũng phải chuẩn bị một lực lượng phản ứng nhanh của Vệ binh Quốc gia để “triển khai trên toàn quốc trong thời gian ngắn” khi tình huống phát sinh.

Sắc lệnh còn chỉ đạo Cơ quan Công viên Quốc gia tuyển thêm cảnh sát công viên tại Washington D.C. và Văn phòng Công tố liên bang tại D.C. phải tuyển thêm công tố viên để tập trung xử lý tội phạm bạo lực và tội phạm tài sản.

Theo đài CNN, sắc lệnh trên là “dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy Tổng thốngTrump muốn mở rộng vai trò của quân đội Mỹ trong các hoạt động thực thi pháp luật trong nước”. Tuy nhiên, sắc lệnh không nêu rõ thẩm quyền đối với các đơn vị Vệ binh Quốc gia ngoài Washington D.C. trong trường hợp thống đốc bang không đồng ý triển khai.

Trước đó 1 ngày, các binh sĩ Vệ binh Quốc gia tuần tra tại Washington bắt đầu mang theo vũ khí tiêu chuẩn, với quy định chỉ được phép sử dụng trong trường hợp bất đắc dĩ. Hiện có hơn 2.200 binh sĩ Vệ binh Quốc gia được triển khai tại thủ đô, đến từ cả Washington D.C. vốn có truyền thống bầu cho đảng Dân chủ cũng như nhiều bang do đảng Cộng hòa chiếm ưu thế như West Virginia, South Carolina, Ohio, Mississippi, Louisiana và Tennessee. Lực lượng thực thi pháp luật liên bang, trong đó có cả Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE), cũng gia tăng hiện diện trên đường phố thủ đô, gây ra các cuộc phản đối trong một bộ phận người dân.

Tổng thống Trump và nhiều nghị sĩ Cộng hòa cho rằng Washington đang bị tội phạm hoành hành, tình trạng vô gia cư tràn lan và quản lý tài chính yếu kém. Trong khi đó, dữ liệu cảnh sát cho thấy tội phạm bạo lực tại đây đã giảm đáng kể trong giai đoạn 2023-2024, dù trước đó từng tăng vọt sau đại dịch. Ông Trump cáo buộc Thị trưởng Muriel Bowser “đưa ra số liệu sai lệch” và đe dọa sẽ có “hành động cứng rắn,” kể cả khả năng chính quyền liên bang tiếp quản toàn bộ thành phố.

Trong khi đó, Hạ nghị sĩ Cộng hòa James Comer ngày 25/8 cho biết Ủy ban Giám sát Hạ viện đã mở cuộc điều tra đối với lãnh đạo lực lượng cảnh sát thủ đô với cáo buộc thao túng số liệu tội phạm.

Mới đây nhất, ngày 24/8, Tổng thống Mỹ cảnh báo có thể mở rộng chiến dịch trấn áp sang các thành phố do đảng Dân chủ kiểm soát, trong đó có Chicago, Baltimore và New York. Ngày 11/8, khi công bố kế hoạch triển khai Vệ binh Quốc gia tại Washington D.C., Tổng thống Trump cũng liệt kê một loạt thành phố do đảng Dân chủ lãnh đạo gồm Chicago, Los Angeles, New York, Baltimore và Oakland là các “điểm nóng” cần được xử lý.