Các thẩm phán tại phiên họp của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) tại Lahay, Hà Lan, ngày 19/7/2024. Ảnh: THX/TTXVN

Đây là phán quyết mạnh mẽ nhất cho đến nay về cuộc xung đột giữa Israel và Palestine.

Chánh án Nawaf Salam đã công bố kết luận của hội đồng gồm 15 thẩm phán, cho biết: "Các khu định cư của Israel ở Bờ Tây và Đông Jerusalem và chính quyền nơi đây đã được thành lập và duy trì, vi phạm luật pháp quốc tế". Tòa án nhấn mạnh Israel có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại và "di dời toàn bộ người định cư khỏi các khu định cư này".

Ý kiến pháp lý của các thẩm phán tại ICJ tuy không mang tính ràng buộc nhưng có giá trị theo luật pháp quốc tế và có thể làm suy yếu sự ủng hộ dành cho Israel.

Phản ứng về động thái trên, Bộ Ngoại giao Israel đã bác bỏ ý kiến pháp lý của tòa, cho rằng tòa án "thiên vị", đồng thời nhắc lại rằng giải pháp chính trị trong khu vực chỉ có thể đạt được thông qua đàm phán.

Về phần mình, Bộ Ngoại giao Palestine ca ngợi ý kiến pháp lý trên mang tính "lịch sử" và kêu gọi các quốc gia tuân thủ. Phát biểu bên ngoài tòa án ở La Haye (Hà Lan), cựu Ngoại trưởng Palestine, ông Riyad al-Maliki nhấn mạnh: "Không viện trợ. Không hỗ trợ. Không thông đồng. Không tiền bạc, không vũ khí, không thương mại...không có bất kỳ hành động nào ủng hộ sự chiếm đóng bất hợp pháp của Israel".

Ai Cập và Liên đoàn Arab (AL) cũng lên tiếng hoan nghênh ý kiến pháp lý của tòa ICJ. Bộ Ngoại giao Ai Cập ra tuyên bố kêu gọi cộng đồng quốc tế thúc đẩy việc thực thi ý kiến pháp lý của tòa, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tạo điều kiện cho nhân dân Palsstine thực hiện quyền tự quyết chính đáng của mình.

Tòa án ICJ đưa ra ý kiến pháp lý trên theo yêu cầu từ Đại hội đồng Liên hợp quốc (ĐHĐ LHQ) vào năm 2022, trước khi bùng phát xung đột tại ở Gaza tháng 10/2023. Trong cuộc chiến tranh Trung Đông năm 1967, Israel đã chiếm Bờ Tây, Dải Gaza và Đông Jerusalem - những khu vực lịch sử của Palestine mà người Palestine muốn thành lập một nhà nước - và kể từ đó đã xây dựng các khu định cư ở Bờ Tây và liên tục mở rộng chúng.

Các nhà lãnh đạo Israel lập luận rằng các vùng lãnh thổ này không bị chiếm đóng về mặt pháp lý vì chúng nằm trên vùng đất tranh chấp, nhưng LHQ và phần lớn cộng đồng quốc tế coi chúng là lãnh thổ bị chiếm đóng.

Trong diễn biến liên quan, cùng ngày 19/7, Liên minh châu Âu (EU) đã bày tỏ thất vọng mạnh mẽ trước quyết định của Quốc hội Israel phản đối việc thành lập Nhà nước Palestine, ngay cả khi đó là một phần trong thỏa thuận hòa bình.

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, EU khẳng định giải pháp hai nhà nước là con đường duy nhất để đạt được hòa bình và an ninh lâu dài cho khu vực Trung Đông. Đại diện cấp cao của EU về chính sách an ninh và đối ngoại, ông Josep Borrell, nhấn mạnh: "Có sự đồng thuận mạnh mẽ trong cộng đồng quốc tế về việc giải pháp hai nhà nước là giải pháp khả thi duy nhất".