Giai đoạn 2020-2025 đánh dấu một trong những thời kỳ thay đổi mạnh mẽ nhất của Bộ Xây dựng khi đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ chiến lược, từ xây dựng thể chế, đổi mới sáng tạo đến phát triển hạ tầng và nhà ở xã hội. Với hàng loạt chính sách mới và các công trình quy mô lớn được triển khai, diện mạo hạ tầng quốc gia đã thay đổi rõ nét, đồng thời tạo nền tảng cho mục tiêu hiện đại hóa đất nước trong thập kỷ tới. Cùng đó, nhà ở xã hội cũng lần đầu tiên tiến độ vượt kỳ vọng.

Thể chế hoàn thiện ở mức cao nhất

Một trong những thành quả nổi bật nhất của Bộ trong nhiệm kỳ là tốc độ hoàn thiện pháp luật. Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá, hoàn thiện thể chế của Bộ Xây dựng đã có những cải cách quyết liệt, minh bạch và thực chất. Việc phân cấp, phân quyền, gắn trách nhiệm với từng cấp chính quyền là một trong những giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Việc sắp xếp tổ chức bộ máy được triển khai kịp thời, bảo đảm tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, hoạt động liên tục, không ảnh hưởng đến quá trình xử lý công việc và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp. Theo kết quả đánh giá công bố trên Cổng dịch vụ công quốc gia, Bộ Xây dựng xếp hạng thứ nhất trong khối các bộ, ngành về chất lượng cung cấp dịch vụ công.

Bộ đã trình và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt phương án cắt giảm 181 điều kiện đầu tư kinh doanh (đạt tỷ lệ 40,5%) và đơn giản hóa thêm 12 điều kiện đầu tư kinh doanh, vượt chỉ tiêu đề ra tại Nghị quyết số 66/NQ-CP.

Việc phân cấp mạnh mẽ xuống địa phương hoàn tất; trong đó có  95 nhiệm vụ giao từ cấp huyện xuống cấp xã, 27 nhiệm vụ nâng từ huyện lên tỉnh… Công tác này được đánh giá là bước thay đổi lớn so với các giai đoạn trước, giúp chính quyền địa phương chủ động hơn trong giải quyết thủ tục, rút ngắn quá trình xử lý hồ sơ và tăng tính minh bạch.

Song song đó, Bộ tổ chức nhiều đợt tập huấn trên phạm vi toàn quốc, hướng dẫn các địa phương thực thi nhiệm vụ theo mô hình chính quyền hai cấp. Các cục, vụ chuyên ngành cũng thành lập nhóm công tác hỗ trợ 9 lĩnh vực trọng tâm để đảm bảo bộ máy vận hành hiệu quả.

Đáng chú ý, các nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị đã nhanh chóng được cụ thể hóa bằng hành động. Đơn cử như thực hiện Nghị quyết 57, Bộ Xây dựng đã đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước. Các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, từ quy hoạch đến nhà ở, hạ tầng đã được chuẩn hóa theo hướng kết nối thống nhất. Một số thủ tục được số hóa hoàn toàn, giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí thực hiện.

Bộ Xây dựng xác định rõ, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo phải tạo đột phá thực chất trong công tác nghiên cứu. Trước đây, hoạt động nghiên cứu của hệ thống 9 trường đại học – học viện thuộc Bộ còn rời rạc, thiếu trọng tâm; nay hướng tới mô hình Trung tâm đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bám sát 9 nhóm ngành nghề chính mà Bộ đang quản lý. Động thái này được kỳ vọng tạo ra nền tảng khoa học – công nghệ vững chắc cho ngành xây dựng và hạ tầng trong 10-20 năm tới.

Hạ tầng giao thông bứt phá

Một trong những lĩnh vực ghi dấu ấn rõ nhất trong 5 năm qua là phát triển kết cấu hạ tầng giao thông. Từ năm 2021-2025, Bộ Xây dựng đã hoàn thành 59 dự án quốc lộ với tổng chiều dài 1.586,5 km, riêng năm 2025 hoàn thành 21 dự án dài 456 km.

Thủ tướng Phạm Minh Chính nhận định, hạ tầng giao thông là xương sống phát triển kinh tế – xã hội. Những kết quả mà Bộ Xây dựng đạt được thời gian qua là tiền đề quan trọng để đất nước đi nhanh, đi chắc, hội nhập quốc tế sâu rộng.

Về mục tiêu hoàn thành 3.000 km cao tốc trong năm 2025, Bộ Xây dựng cho biết đến hết năm 2025 dự kiến hoàn thành 3.803 km, gồm: 3.345 km tuyến chính cao tốc và 458 km đường dẫn.