Buổi sáng ở thôn Tha, phường Hà Giang 1, Tuyên Quang thường bắt đầu rất chậm. Khói bếp bay lên từ những ngôi nhà sàn lợp mái cọ, vài người phụ nữ Tày trong bộ trang phục chàm lặng lẽ đi qua cánh đồng lúa, đâu đó vang lên tiếng gà gáy vọng từ cuối bản. Không gian ấy khiến nhiều du khách lần đầu đặt chân tới đều có cảm giác như bước vào một miền ký ức.

Nằm dưới chân những dãy núi xanh, thôn Tha nhiều năm nay trở thành điểm đến quen thuộc của du khách trong và ngoài nước khi muốn tìm một không gian du lịch cộng đồng mang đậm bản sắc văn hóa Tày. Ở nơi đây, những nếp nhà sàn truyền thống vẫn nép mình bên ruộng lúa, tiếng đàn tính vẫn vang lên mỗi chiều muộn và nhịp sống của người dân vẫn bình yên như vốn có.

Mới đây, Làng văn hóa du lịch cộng đồng thôn Tha vinh dự được Hiệp hội Du lịch Việt Nam bình chọn là một trong 6 điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu đón nhiều khách nhất cả nước năm 2025. Trước đó, cụm homestay thôn Tha cũng là một trong những đại diện của Việt Nam nhận giải thưởng ASEAN Homestay Award 2025. Những danh hiệu ấy cho thấy sức hút ngày càng lớn của mô hình du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào Tày nơi đây.

Du lịch cộng đồng từ những nếp nhà sàn

Điều đặc biệt ở thôn Tha không nằm ở những công trình lớn hay dịch vụ hiện đại, mà ở chính cách người dân giữ lại nếp sống truyền thống trong dòng chảy phát triển du lịch. Những ngôi nhà sàn vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn. Các làn điệu Then, tiếng đàn tính vẫn xuất hiện trong sinh hoạt cộng đồng và những đêm giao lưu với du khách. Ẩm thực truyền thống của người Tày như cá suối nướng, xôi ngũ sắc, rau rừng, thịt lợn bản… vẫn hiện diện trong từng bữa cơm nhà.

Theo ông Nguyễn Văn Cậy, chủ một homestay tại thôn Tha, làm du lịch ở đây không đơn thuần là kinh doanh lưu trú mà là kể câu chuyện về văn hóa bản địa bằng chính đời sống hàng ngày của người dân.

“Khách nước ngoài rất thích sự chân thực. Họ thích ngủ nhà sàn, ăn cơm cùng gia đình, nghe hát Then, xem người dân làm ruộng hay đi bộ quanh bản. Điều mà họ tìm kiếm là trải nghiệm cuộc sống thật của người Tày”, ông Cậy chia sẻ.

Nhiều năm trước, người dân thôn Tha chủ yếu sống bằng sản xuất nông nghiệp. Nhưng khi du lịch cộng đồng dần phát triển, nhiều hộ bắt đầu cải tạo nhà sàn thành homestay, học cách đón khách, nấu ăn, giao tiếp với du khách quốc tế. Điều đáng nói là sự thay đổi ấy không làm mất đi bản sắc vốn có của bản làng.

Ông Nguyễn Thành Long, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Hà Giang 1 cho biết, địa phương xác định phát triển du lịch cộng đồng phải gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống và giữ gìn cảnh quan sinh thái.

“Chúng tôi không chạy theo phát triển du lịch bằng mọi giá. Điều quan trọng là giữ được không gian làng bản, kiến trúc nhà sàn, các giá trị văn hóa của đồng bào Tày. Chính những điều ấy mới tạo nên sức hút bền vững cho thôn Tha”, ông Long nói.

Hiện nay, nhiều tuyến đường trong thôn đã được chỉnh trang sạch đẹp; hệ thống homestay ngày càng hoàn thiện hơn nhưng vẫn giữ kiến trúc truyền thống. Người dân cũng ý thức hơn trong việc giữ gìn môi trường, bảo vệ cảnh quan để phát triển du lịch lâu dài.

Khi du khách tìm đến sự nguyên bản

Trong cái nắng đầu hạ, giữa cánh đồng lúa xanh mướt ở thôn Tha, nhóm du khách đến từ châu Âu chậm rãi đi bộ quanh bản. Họ dừng lại khá lâu bên một ngôi nhà sàn nơi những thiếu nữ Tày đang gảy đàn tính và hát Then.

Anna Muller, du khách đến từ Đức cho biết chị đã đi nhiều nơi ở Việt Nam nhưng cảm giác ở thôn Tha rất khác. “Tôi thích nơi này vì mọi thứ rất thật và yên bình. Người dân thân thiện, cảnh quan đẹp và văn hóa vẫn hiện diện trong cuộc sống hàng ngày chứ không phải chỉ dành cho khách du lịch”, chị Anna chia sẻ.

Với nhiều du khách quốc tế, điều hấp dẫn nhất ở thôn Tha chính là cảm giác được sống chậm giữa không gian văn hóa bản địa. Buổi sáng theo chân người dân ra đồng, buổi tối quây quần bên bếp lửa nghe tiếng đàn tính vang lên giữa nhà sàn… những trải nghiệm giản dị ấy lại trở thành điều khó quên.

Không chỉ có khách quốc tế, nhiều du khách trong nước cũng tìm đến thôn Tha như một điểm dừng chân để tạm rời xa nhịp sống đô thị.

Những mùa lúa xanh, mùa lúa chín hay đơn giản chỉ là một buổi chiều mưa bảng lảng khói bếp cũng đủ khiến bản làng này trở nên đặc biệt.

Từ một bản làng thuần nông, thôn Tha giờ đây đang từng bước khẳng định vị thế của mình trên bản đồ du lịch cộng đồng vùng cao. Nhưng điều đáng quý nhất có lẽ là trong hành trình ấy, người dân nơi đây vẫn giữ được nhịp sống và những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình.

Tiếng đàn tính vẫn vang lên giữa những nếp nhà sàn cũ. Những người phụ nữ Tày vẫn mặc áo chàm đi giữa cánh đồng lúa. Và trong nhịp phát triển du lịch hôm nay, thôn Tha vẫn giữ được dáng vẻ bình yên của một bản làng vùng cao - nơi văn hóa không nằm trong bảo tàng mà hiện diện trong từng mái nhà, từng câu hát Then và trong chính đời sống thường ngày của người dân bản địa.