Xác định tiết kiệm, chống lãng phí là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của cả hệ thống chính trị, năm 2025 và những năm tiếp theo, Thành phố Hồ Chí Minh tập trung xây dựng, triển khai có hiệu quả chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí bảo đảm toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm, gắn với công tác sắp xếp, tinh gọn bộ máy, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; tiếp tục cải cách hành chính và chuyển đổi số mạnh mẽ. 

* Chống lãng phí trong đầu tư và quản lý tài sản công

Kế hoạch triển khai việc đẩy mạnh công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí tại Thành phố trong năm 2025 và những năm tiếp theo của UBND Thành phố Hồ Chí Minh nêu rõ: Xây dựng, tổ chức triển khai có hiệu quả chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí 5 năm, hằng năm bảo đảm toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm, có chủ đề từng năm; tập trung vào các lĩnh vực then chốt như năng lượng, đất đai, tài nguyên, khoáng sản, ngân sách nhà nước, tài sản công; tăng cường công tác quản lý nhà nước, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, triệt để tiết kiệm, chống lãng phí nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng các nguồn lực của Thành phố, nhất là trong quản lý, sử dụng tài nguyên, ngân sách nhà nước và tài sản công.

Từ sau sáp nhập với hai tỉnh Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, sắp xếp, tinh gọn bộ máy và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, việc tăng cường tiết kiệm, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng tài sản công càng được Thành phố Hồ Chí Minh chú trọng.

UBND Thành phố đã yêu cầu các sở, ngành, phường, xã, đặc khu đẩy mạnh thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, tập trung một số lĩnh vực trọng tâm như: quản lý, sử dụng vốn đầu tư công, đất đai, nhà xưởng; đẩy nhanh tiến độ các dự án; có giải pháp tháo gỡ khó khăn của các dự án, công trình tồn đọng, dừng thi công, chậm tiến độ và công trình, trụ sở, công sở không sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả.

Tại các kỳ họp HĐND Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất, nhiều đại biểu HĐND cho rằng, dù Thành phố đã nỗ lực chấn chỉnh, kiên quyết xử lý các trường hợp, vụ việc lãng phí, nhưng thực tế vẫn còn không ít trụ sở, mặt bằng nhà đất công bị bỏ trống, nhiều dự án, đề án liên doanh, liên kết bị chậm phê duyệt, kéo dài nhiều năm mà chưa được triển khai.

Thành phố đã nỗ lực rà soát, sắp xếp, có kế hoạch sử dụng lại quỹ nhà, đất công sau khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp nhưng việc thực thi ở nhiều nơi, nhiều lĩnh vực chưa thực sự quyết liệt, chưa đồng bộ, còn không ít vướng mắc, hạn chế.

Đẩy mạnh công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được đã chỉ đạo các đơn vị cần tăng cường kiểm tra, giám sát chuyên đề về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, trong đó tập trung nhóm công trình nhà đất công.

Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh yêu cầu các sở, ngành, địa phương đề xuất phương án xử lý cụ thể từng địa chỉ nhà đất; xem xét chuyển đổi thành công trình công cộng như: trụ sở cơ quan nhà nước, cơ sở giáo dục, y tế, nhà lưu trú công vụ, nhà sinh hoạt cộng đồng... nhằm sử dụng hiệu quả, phù hợp quy hoạch và nhu cầu sử dụng tại địa phương. 

* Phát huy vai trò của cấp ủy, người đứng đầu

Theo Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực Thành phố Hồ Chí Minh, trong 9 tháng của năm 2025, công tác phòng, chống lãng phí được các cấp, các ngành tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, trong đó tập trung rà soát, xử lý công trình, nhà đất là tài sản công khi sắp xếp, tinh gọn bộ máy, đơn vị hành chính và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; đảm bảo thống kê đầy đủ, chính xác thực trạng; khai thác tài sản đúng quy định, hiệu quả, tránh bỏ sót, gây thất thoát, lãng phí tài sản. Thành phố đã tháo gỡ được 266/838 công trình, dự án, khu đất tồn đọng, vướng mắc.

Việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đạt kết quả đáng chú ý ở một số lĩnh vực như: ngân sách, đầu tư công, quản lý tài sản công… UBND Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trong 6 tháng của năm 2025, Thành phố đã thanh tra, phát hiện nhiều vụ việc, đơn vị vi phạm liên quan tiết kiệm, chống lãng phí với tổng số tiền phải xử lý về kinh tế là gần 54.000 tỷ đồng, đã thu hồi được 99,3%. Thành phố cũng đã cắt giảm 10% chi thường xuyên (trừ lương và các khoản chi theo lương) để tạo nguồn cải cách tiền lương, với số tiền lên đến 1.417 tỷ đồng.

Để đảm bảo việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí hiệu quả, có chất lượng, UBND Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục yêu cầu nêu cao trách nhiệm của người đứng đầu trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí gắn với thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao; xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, đơn vị, từng cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thanh Hải và Tiến sĩ Lê Minh Hải (Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh), trong công tác phòng, chống lãng phí, xét ở phương diện hoạt động của chính quyền, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vừa là “chốt chặn” để kiểm soát, ngăn ngừa lãng phí nhưng cũng đồng thời tiềm ẩn nguy cơ gây ra lãng phí, tham nhũng.

Do đó, bên cạnh trình độ chuyên môn, mỗi cán bộ, công chức cần không ngừng rèn luyện đạo đức, bản lĩnh chính trị, văn hóa công vụ; phải luôn thượng tôn pháp luật và đặt lợi ích của nhân dân làm trung tâm trong mọi hoạt động công vụ.

Để nâng cao hơn nữa vai trò của cấp ủy Đảng và vai trò của người đứng đầu trong công tác phòng, chống lãng phí, Tiến sĩ Trần Thị Lụa (Phó trưởng Khoa Chính trị học, Phân viện Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh) nhấn mạnh: "Cần có những quy định rõ ràng, cụ thể về trách nhiệm của cấp ủy và người đứng đầu trong việc lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác này.

Đặc biệt, phải xây dựng cơ chế để đánh giá và kiểm điểm trách nhiệm một cách minh bạch, nghiêm túc khi xảy ra các trường hợp lãng phí nghiêm trọng. Việc quy định trách nhiệm rõ ràng sẽ tạo áp lực và động lực để người đứng đầu thực sự vào cuộc, gương mẫu đi đầu trong công tác phòng, chống lãng phí".

Để thực hiện nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên là tiết kiệm, chống lãng phí, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục tăng cường công tác quản lý nhà nước, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, triệt để tiết kiệm, chống lãng phí trong các lĩnh vực, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng các nguồn lực; đồng thời đẩy mạnh các giải pháp phát huy quyền làm chủ của nhân dân, vai trò giám sát, phản biện của Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng và nhân dân.