Tham gia vào các hoạt động đem lại giá trị gia tăng cao hơn và đẩy mạnh kết nối giữa các doanh nghiệp trong nước với nhà đầu tư nước ngoài và thị trường quốc tế có thể giúp Việt Nam chuyển dịch lên nấc thang cao hơn trong các chuỗi giá trị toàn cầu.

Thông tin này đã được ông Ousmane Dione, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam đưa ra tại Hội thảo “Giới thiệu báo cáo Việt Nam trước ngã rẽ-tham gia chuỗi giá trị toàn cầu thế hệ mới và tăng cường sức cạnh tranh và liên kết của doanh nghiệp vừa và nhỏ”.

Theo ông Ousmane Dione, Việt Nam đã hội nhập thành công vào một số chuỗi giá trị toàn cầu, qua đó tạo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng thế giới và giảm nghèo.

Tuy nhiên, Việt Nam có thể vươn lên và nâng cao giá trị gia tăng bằng những cải cách và sáng kiến chính sách ở những lĩnh vực như giao thông, dịch vụ, thủ tục biên giới và hội nhập khu vực.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải nhấn mạnh: Quá trình tự do hóa thương mại và hội nhập kinh tế quốc tế đã mang lại những kết quả thiết thực và đáng khích lệ, giúp Việt Nam trở thành một trong những địa chỉ hấp dẫn về đầu tư, kinh doanh.

Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải cho biết, kết quả trong quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam không chỉ được nhìn nhận ở một khía cạnh nào đó như kim ngạch xuất nhập khẩu mà quan trọng hơn là Việt Nam có thể tham gia sâu vào chuỗi cung ứng và giá trị toàn cầu.

Việc tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu đã và đang đem lại nhiều cơ hội phát triển cho các doanh nghiệp Việt Nam nói riêng và nền kinh tế Việt Nam nói chung cũng như góp phần tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam với cán cân thương mại cân bằng hơn.

Tiếp đó là những lợi ích như tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam thu hút được dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) với giá trị lớn hơn, công nghệ tiên tiến hơn để Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế và hoàn thiện thể chế.

Tuy nhiên, một số chuyên gia đã đưa ra nhận định, hiện nay Việt Nam vẫn đang ở vị trí thấp của chuỗi giá trị toàn cầu.

Nguyên nhân do Việt Nam chỉ thực hiện được những khâu mang lại giá trị gia tăng thấp nhất, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam chỉ tham gia ở khâu thấp nhất trong chuỗi cung ứng như lắp ráp, gia công…

Theo ước tính, hiện chỉ có khoảng 300 doanh nghiệp Việt Nam đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng nhưng mới chỉ cung cấp các phụ tùng thay thế, chưa tham gia sản xuất các sản phẩm chính.

Cũng theo báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), trong số doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động, doanh nghiệp lớn chỉ chiếm chưa đầy 2%, doanh nghiệp vừa 2-5%, còn lại là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.

Báo cáo cũng chỉ ra vấn đề chính của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước hiện thiếu kỹ năng lao động, kỹ năng quản lý còn yếu, ít đổi mới về công nghệ và sản phẩm, khả năng tiếp cận tài chính còn nhiều hạn chế…

Vì thế, việc kết nối kinh doanh giữa các nhà đầu tư trong và ngoài nước còn mờ nhạt, hiệu ứng lan tỏa về công nghệ và năng suất lao động từ các đối tác nước ngoài đến khu vực doanh nghiệp trong nước còn nhiều hạn chế.

Điều đáng quan ngại hiện nay là việc doanh nghiệp tư nhân gặp nhiều khó khăn trong kết nối vào chuỗi sản xuất toàn cầu.

Tại Hội thảo, các chuyên gia Ngân hàng Thế giới cũng chỉ ra rằng: Việt Nam có thể chọn đi theo hướng đa dạng hóa và hỗ trợ sự phát triển của các doanh nghiệp trong nước có tinh thần đổi mới sáng tạo và có tiềm năng tạo ra các sản phẩm “sáng chế tại Việt Nam”.

Các cơ chế chính sách nhằm tăng cường năng lực và công nghệ của các doanh nghiệp trong nước sẽ tạo điều kiện để kết nối với các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài và vươn ra thị trường quốc tế.

Cùng đó, các chuyên gia cũng chỉ ra những khuyến nghị giúp Việt Nam tiến sát hơn đến mục tiêu.

Đó là cải thiện sự phối hợp giữa các Bộ, ngành, tạo thuận lợi về trao đổi thông tin và liên hệ giữa doanh nghiệp trong và ngoài nước, đồng thời hỗ trợ có mục tiêu nhằm phát huy thế mạnh của một số nhà cung ứng trong nước.

Ngoài ra, cần thu hẹp khoảng cách chênh lệch về hạ tầng thông qua đẩy mạnh huy động vốn của khu vực kinh tế tư nhân và áp dụng cách tiếp cận tổng hợp trong phát triển hành lang giao thông.

Mặt khác,Việt Nam cần phát triển thị trường dịch vụ cạnh tranh và tự do hóa các quy định về đầu tư trực tiếp nước ngoài. Bên cạnh đó là hợp lý hóa các thủ tục biên giới để nâng cao minh bạch và khả năng tiên liệu.

Đặc biệt thúc đẩy quan hệ với các nước phát triển để đảm bảo nhu cầu mạnh mẽ và đầu tư về công nghệ để đạt được vị thế cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu./.