Đây là nhận định của các chuyên gia tại Hội nghị thương mại do Tổng cục Hải quan Việt Nam và Dự án Tạo thuận lợi Thương mại do USAID tài trợ (Dự án USAID TFP) tổ chức tại Tp. Hồ Chí Minh, ngày 7/12.

*Chuyển biến tích cực

Ông Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết, trong 4 năm qua, với sự hỗ trợ tích cực của Dự án USAID TFP các nhiệm vụ quan trọng về cải cách của Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan đã được triển khai thực hiện và đạt được kết quả nhất định. Cụ thể, ngành hải quan đã áp dụng toàn diện quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ hải quan và triển khai chương trình thí điểm tự nguyện tuân thủ. Theo đó, doanh nghiệp tham gia được cơ quan hải quan tạo thuận lợi, hỗ trợ, hướng dẫn miễn phí tất cả các nội dung liên quan đến lĩnh vực áp dụng quản lý rủi ro, tuân thủ pháp luật hải quan và thực hiện thủ tục hải quan với hàng hóa xuất nhập khẩu và quá cảnh.

Hải quan Việt Nam cũng đã thực hiện chương trình doanh nghiệp ưu tiên với định hướng tiệm cận Khung tiêu chuẩn an ninh và Tạo thuận lợi thương mại của Tổ chức Hải quan Thế giới cũng như thực hiện công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên đối với các nước thành viên ASEAN.

Ngành hải quan cũng triển khai đề án cải cách mô hình kiểm tra chất lượng, kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa nhập khẩu; thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế Một cửa quốc gia, cơ chế Một cửa ASEAN và kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin trên cơ chế Một cửa quốc gia.

Theo ông Nguyễn Đức Chi, những nỗ lực của Việt Nam trong việc tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh và tạo thuận lợi thương mại đã phát huy hiệu quả tích cực. Trong những năm gần đây, dù bối cảnh kinh tế thế giới có nhiểu biến động khó lường, tuy nhiên kinh tế Việt Nam vẫn đạt được những kết quả khả quan.

Theo số liệu thống kê, năm 2020, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của cả nước đạt 545,32 tỷ USD, tăng 5,4% với năm 2019, lượng tờ khai được cơ quan hải quan xử lý, thông quan là 13.7 triệu tờ khai.

Năm 2021, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hoá của Việt Nam đạt 668,5 tỷ USD, tăng 22,8%, tương đương tăng tới 123 tỷ USD so với năm 2020. Số lượng tờ khai hải quan được xử lý là 14,6 triệu tờ khai trong cả lĩnh vực xuất khẩu và nhập khẩu. Năm 2022, tính đến ngày 15/11/2022, số liệu thống kê sơ bộ về kim ngạch xuất nhập khẩu là 664,7 tỷ USD; trong đó, xuất siêu là 8,66 tỷ USD.

Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương thông tin, quá trình theo dõi cải thách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi thương mại của các bộ ngành, nhất là hải quan có thể thấy sự chuyển biến rõ rệt trước và sau năm 2015. Cụ thể, trước năm 2015, tỷ lệ hàng hoá xuất nhập khẩu bắt buộc phải kiểm tra chuyên ngành khi thông quan rất cao và hầu như chưa áp dụng quản lý rủi ro.

Từ năm 2015 đến nay, việc kiểm tra chuyên ngành từng bước được cải thiện thông qua cắt giảm danh mục hàng hoá phải kiểm tra chuyên ngành hoặc chuyển từ từ tiền kiểm sang hậu kiểm.