Sự kiện kinh tế thế giới nổi bật tuần qua

1. Iran ngày 11/3 cảnh báo sẵn sàng cho một cuộc xung đột kéo dài có nguy cơ "tàn phá" nền kinh tế thế giới. Động thái diễn ra ngay sau khi Iran thực hiện hoạt động quân sự nhằm vào hai tàu thương mại và cảnh báo các phương tiện qua lại eo biển Hormuz. Ông Ali Fadavi, Cố vấn cấp cao của Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), tuyên bố sẽ nhắm mục tiêu vào các "trung tâm kinh tế và ngân hàng" có liên hệ với lợi ích của Mỹ và Israel. Diễn biến căng thẳng này đã buộc nhiều công ty quốc tế phải sơ tán nhân viên khỏi Dubai.

2. Giá dầu thế giới vượt ngưỡng 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ năm 2022 trong bối cảnh các nhà sản xuất lớn tại Trung Đông đồng loạt cắt giảm sản lượng, eo biển Hormuz tắc nghẽn và Mỹ cảnh báo sẽ mở rộng cuộc xung đột vốn đang làm đảo lộn các thị trường năng lượng. Ngay khi mở cửa phiên giao dịch 9/3, giá dầu Brent đã tăng mạnh tới 20%, đạt mức 111,04 USD/thùng, trong khi giá dầu ngọt nhẹ Mỹ (WTI) ghi nhận mức tăng lên tới 22%.

3. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 11/3 thông báo quyết định xả 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp để ứng phó tình trạng gián đoạn thị trường dầu mỏ do xung đột tại Trung Đông. Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol nhấn mạnh những thách thức mà thị trường dầu mỏ đang phải đối mặt là chưa từng có và đây sẽ là đợt xả kho dầu dự trữ lớn nhất từ trước đến nay. Hiện tại, các nước thành viên IEA đang nắm giữ hơn 1,2 tỷ thùng dầu dự trữ khẩn cấp quốc gia, cùng khoảng 600 triệu thùng dự trữ thương mại do các doanh nghiệp nắm giữ theo quy định của chính phủ.

4. Chính phủ Mỹ ngày 11/3 đã chính thức khởi xướng các cuộc điều tra thương mại mới nhằm vào hàng chục quốc gia đối tác. Ngay sau đó, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) ngày 12/3 thông báo khởi động cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 liên quan đến lao động cưỡng bức tại 60 nền kinh tế. Đây là nỗ lực mới nhất từ chính quyền của Tổng thống Donald Trump nhằm tái lập chính sách thuế quan vừa bị Tòa án Tối cao bác bỏ.

5. Giá nhôm thế giới tăng lên gần mức cao nhất trong 4 năm do lo ngại nguy cơ các nhà máy luyện kim phải đóng cửa, giữa bối cảnh cuộc xung đột tại Trung Đông chưa có dấu hiệu sớm chấm dứt. Giá nhôm được giao dịch quanh mức 3.520 USD/tấn trong phiên 13/3 trên Sàn Giao dịch Kim loại London (LME), sau khi tăng khoảng 4% trong ba phiên trước đó. Ngân hàng UBS đã nâng dự báo giá nhôm năm 2026 thêm 13% với lý do các gián đoạn do chiến sự có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nguồn cung toàn cầu vốn đã được dự báo sẽ thắt chặt.

6. Đồng euro và yen chạm đáy nhiều tháng trước sức ép từ giá năng lượng và đồng USD. Đồng euro đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 8/2025, trong bối cảnh đồng USD liên tục tăng mạnh khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang. Trong phiên giao dịch ngày 13/3, đồng euro đã giảm 0,4%, xuống mức 1,1467 USD/euro – ngưỡng thấp nhất trong hơn 7 tháng qua. Cũng trong phiên này, đồng yen có lúc giảm xuống khoảng 159,6 yen/USD, mức thấp nhất kể từ tháng 7/2024, khi nhà đầu tư đổ xô tìm đến đồng USD như một tài sản trú ẩn an toàn giữa lúc giá dầu tăng mạnh và rủi ro lạm phát gia tăng.

7. Công suất điện hạt nhân đang được xây dựng trên toàn cầu hiện đã đạt mức cao nhất trong 4 thập kỷ qua (khoảng 70 GW), đánh dấu sự phục hồi đáng chú ý của nguồn năng lượng này, theo nhận định đưa ra ngày 12/3 của Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol. Theo ông, năng lượng tái tạo và điện hạt nhân sẽ là hai trụ cột chính của năng lượng sạch.

8. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) khẳng định sẽ triển khai "mọi biện pháp cần thiết" nhằm giữ lạm phát trong tầm kiểm soát giữa lúc chiến sự tại Iran đang khiến giá dầu biến động mạnh. Trả lời phỏng vấn kênh truyền hình France 2 ngày 10/3, Chủ tịch ECB Christine Lagarde cam kết cơ quan này sẽ không để người dân châu Âu phải gánh chịu những cú sốc vật giá tương tự giai đoạn 2022 - 2023.

9. Chính phủ Mỹ đang gấp rút hoàn thiện hệ thống gồm 4 giai đoạn nhằm hoàn trả 166 tỷ USD tiền thu thuế quan trái phép cùng tiền lãi cho các nhà nhập khẩu. Theo hồ sơ nộp lên tòa án ngày 12/3, tiến độ dự án hiện đạt từ 40% đến 80% và dự kiến có thể vận hành ngay giữa tháng 4/2026.

10. Nhật Bản đặt mục tiêu tăng doanh số chip sản xuất trong nước vào năm 2040 lên gấp 8 lần so với mức của năm 2020. Trong cuộc họp chiến lược diễn ra ngày 10/3, chính quyền của Thủ tướng Sanae Takaichi thông báo mục tiêu đẩy doanh số bán chip sản xuất tại Nhật Bản lên 15.000 tỷ yen (95 tỷ USD) vào năm 2030 và đạt 40.000 tỷ yen (250 tỷ USD) vào năm 2040.