Đầu tư, củng cố hệ thống y tế cơ sở đang trở thành nền tảng quan trọng nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa và khu vực biên giới của tỉnh Sơn La.

Tạo lá chắn phòng dịch bệnh từ cơ sở

Nằm cách trung tâm tỉnh Sơn La hơn 100 km, Tà Xùa là xã vùng cao đặc biệt khó khăn với địa hình chia cắt, dân cư phân tán, gần 97% là đồng bào Mông sinh sống. Chính vì thế, công tác khám chữa bệnh ban đầu cho người dân tại Trạm Y tế xã đặc biệt quan trọng. Mỗi ngày, các y, bác sĩ nơi đây luôn tận tâm với công việc khám chữa bệnh, tiêm chủng và theo dõi sức khỏe cho người dân.

Không chỉ thực hiện nhiệm vụ khám chữa bệnh thông thường, đội ngũ y tế cơ sở tại đây còn thường xuyên xuống bản tuyên truyền phòng, chống dịch bệnh, chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, vận động người dân tham gia tiêm chủng và thay đổi các tập quán ảnh hưởng tới sức khỏe.

Đưa vợ và con gái 13 tháng tuổi xuống tiêm chủng tại Trạm Y tế xã Tà Xùa, anh Thào A Thái (bản Háng Đồng) chia sẻ, trước đây, mỗi lần con nhỏ ốm đau, gia đình phải xuống trung tâm huyện (cũ) rất vất vả. Hiện nay, Trạm Y tế xã có nhiều bác sĩ, thuốc đầy đủ nên nhiều bệnh đã được điều trị ngay tại cơ sở. Cán bộ y tế thường xuyên xuống bản tuyên truyền phòng bệnh, nhắc người dân đưa trẻ đi tiêm vaccine. Khi người dân trên bản đau ốm được hỗ trợ nhanh hơn trước nên ai cũng yên tâm.

Theo Trạm trưởng Trạm Y tế xã Tà Xùa Hà Văn Biến, địa bàn xã sau sáp nhập rộng, điều kiện đi lại khó khăn, đội ngũ viên chức còn mỏng, dù vậy, đơn vị vẫn duy trì hiệu quả nhiều chương trình y tế cộng đồng. Trong tháng 4/2026, đơn vị tổ chức khám chữa bệnh cho 138 lượt người dân; triển khai khám sức khỏe học đường cho hơn 3.500 học sinh, tổ chức cân, theo dõi dinh dưỡng trẻ nhỏ và quản lý các bệnh không lây nhiễm như, tăng huyết áp, tiểu đường tại cộng đồng. Các hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe được triển khai đa dạng thông qua hệ thống loa truyền thanh, nhóm Zalo y tế bản và tuyên truyền trực tiếp tại cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức người dân về phòng, chống dịch bệnh, vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm.

Tại xã khu vực biên giới Phiêng Khoài, Trạm Y tế xã đang phát huy vai trò trong chăm sóc sức khỏe nhân dân tại cơ sở. Trong tháng 4/2026, đơn vị thực hiện 227 lượt khám chữa bệnh, duy trì giám sát dịch tại 30/30 bản; đồng thời, triển khai tiêm chủng định kỳ cho trẻ em và phụ nữ mang thai.

Trạm trưởng Trạm Y tế xã Phiêng Khoài Vũ Huy Thông cho biết, công tác y tế cơ sở tại địa bàn biên giới luôn được đơn vị duy trì thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các nguy cơ dịch bệnh ngay từ cộng đồng. Trạm Y tế xã duy trì giám sát dịch chặt chẽ ở 30/30 bản, tiếp tục thực hiện tốt công tác khám bệnh, chữa bệnh tại trạm, đảm bảo quyền lợi của người dân khi khám bệnh thông qua bảo hiểm y tế.

Đơn vị đang tiếp tục rà soát trường hợp trẻ chưa tiêm hoặc thiếu mũi tiêm để tổ chức tiêm chủng đầy đủ, phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền phòng chống dịch bệnh, an toàn thực phẩm và quản lý sức khỏe cộng đồng tại khu vực biên giới.

Nâng chất lượng y tế cơ sở từ gốc

Theo báo cáo của Sở Y tế Sơn La, trong quý I/2026, toàn ngành tiếp tục duy trì ổn định hoạt động khám chữa bệnh, chủ động kiểm soát dịch bệnh và triển khai hiệu quả các chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Đặc biệt đã thực hiện khám và điều trị cho 379.569 lượt người; trong đó, điều trị nội trú đạt 62.571 người, điều trị ngoại trú 181.082 lượt người và số bệnh nhân chuyển tuyến là 30.991 lượt. Những con số này cho thấy hệ thống y tế cơ sở và tuyến trên đã hoạt động hiệu quả, bảo đảm công tác chăm sóc sức khỏe cho nhân dân trên địa bàn.

Bà Vì Thị Lá, 75 tuổi, ở bản Bó Sinh (xã Phiêng Khoài) đã khám và điều trị bệnh tại Trạm Y tế xã trong nhiều năm qua cho biết, Trạm Y tế xã ngày càng được nâng cấp, đội ngũ y, bác sĩ có chuyên môn, chu đáo, nhiệt tình thăm khám. Bà tuổi cao được Trạm Y tế xã cấp phát thuốc và khám bệnh định kỳ theo bảo hiểm y tế không phải đi xa, sức khỏe đảm bảo.

Trong bối cảnh nguy cơ dịch bệnh truyền nhiễm vẫn tiềm ẩn tại nhiều địa phương, ngành Y tế Sơn La tiếp tục duy trì giám sát chặt chẽ các bệnh có nguy cơ bùng phát như, sởi, tay chân miệng, quai bị… chủ động phát hiện sớm, xử lý kịp thời ổ dịch, không để lây lan diện rộng. Tỉnh đang tập trung củng cố mạng lưới y tế cơ sở. Đồng thời, Sơn La thực hiện điều chuyển 380 biên chế từ 12 Trung tâm Y tế khu vực về 75 trạm y tế xã, phường nhằm tăng cường nhân lực cho tuyến cơ sở.

Giám đốc Sở Y tế Sơn La Nguyễn Đức Toàn cho biết, ngành Y tế đang tập trung nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống y tế cơ sở, nhất là tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới; đồng thời, chủ động kiểm soát dịch bệnh, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân. Ngành Y tế tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai bệnh án điện tử, liên thông dữ liệu khám chữa bệnh, tăng cường chỉ đạo tuyến, chuyển giao kỹ thuật, giảm quá tải tuyến trên và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em.

Sơn La đang xây dựng cơ chế, chính sách thu hút bác sĩ, dược sĩ về công tác tại địa phương giai đoạn 2026-2030, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế tuyến xã. Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, ngành Y tế tỉnh đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý khám chữa bệnh, triển khai khám chữa bệnh bằng căn cước công dân gắn chíp, xây dựng dữ liệu ngành Y tế và nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành.

Từ thực tế tại Sơn La cho thấy, việc củng cố mạng lưới y tế cơ sở đã giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân, từng bước tạo điều kiện để người dân vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới được tiếp cận công bằng với các dịch vụ y tế thiết yếu ngay tại địa phương. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bền vững khu vực miền núi, vùng cao, biên giới của Sơn La.