Trực tiếp cùng đoàn công tác của Bộ Xây dựng khảo sát “rốn lũ” xã Nặm Păm, huyện Mường La - vùng chịu ảnh hưởng nặng nề trong đợt lũ quét vừa qua tại Sơn La, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Quang Hùng đã yêu cầu rà soát lại toàn bộ khu vực có nguy cơ ảnh hưởng lũ quét trên địa bàn. 

Thứ trưởng khẳng định, không thể sống chung với lũ quét, do vậy cần phải quy hoạch và xây dựng đô thị, điểm dân cư nông thôn tránh hoàn toàn khỏi vùng ảnh hưởng của lũ quét.

Đoàn công tác Bộ Xây dựng đã đến “rốn lũ” xã Nặm Păm chia sẻ với những thiệt hại, tổn thất về người và tài sản của nhân dân vùng lũ. Chứng kiến sự tàn khốc của lũ quét, tổng thiệt hại lên đến hơn 700 tỷ đồng

Tại địa phương, hiện các hộ có nhà bị lũ cuốn trôi đều được bố trí nơi ở tạm, những hộ ở khu vực nguy hiểm đều phải di dời đến nơi an toàn. Người dân được hỗ trợ bằng tiền và hiện vật để bảo đảm không thiếu ăn, thiếu mặc.

Huyện cũng đang khẩn trương san ủi mặt bằng, bố trí tái định cư cho 579 hộ dân bị ảnh hưởng của lũ tại 5 điểm tái định cư. Trên mỗi khu tái định cư này, mỗi hộ dân được cấp 250 m2 đất ở; trong đó có sẵn 1 nhà ở lắp nghép 42 m2.

Các điểm tái định cư đều có đường giao thông vào điểm và đường giao thông nội bản. Khi hệ thống điện lưới quốc gia được khôi phục, điện sẽ được cấp đến các điểm tái định cư. Ngoài ra các hộ cũng được cấp đất để khôi phục sản xuất.

Ông Nguyễn Thành Công, Bí thư huyện ủy Mường La đề xuất Bộ Xây dựng hỗ trợ nghiên cứu quy hoạch tổng thế thị trấn Ít Ong với quy mô 2.786 hộ, 3.509 ha, 5 tiểu khu và 16 bản.

Huyện Mường La cũng mong muốn các nhà khoa học ngành xây dựng xác định, đánh giá về an toàn của các khu dân cư, khu dân cư tập trung và tái định; đặc biệt là khoanh vùng phạm vi điểm cảnh báo lũ quét.

Con suối Nậm Păm bình thường chỉ đủ cấp tưới tiêu, sinh hoạt nhưng chỉ một cơn lũ đã có sức tàn phá khủng khiếp nên rất cần xác định nguyên nhân và dự báo sức tàn phá của lũ quét - ông Công dẫn chứng.

Theo Thứ trưởng Lê Quang Hùng, lũ ống, lũ quét ở các tỉnh miền núi Tây Bắc có sức tàn phá rất lớn, cả về lưu lượng và lưu vực. Lũ quét kéo theo những tảng đá nặng lên đến 15 tấn thì không thể có một công trình nhà nào có thể chống chọi được.

Bởi vậy, về cơ bản, các công trình nhà ở, công cộng phải nằm ngoài vùng ảnh hưởng của lũ quét thì mới an toàn.

Để xác định được cụ thể vùng ảnh hưởng của lũ ống, lũ quét thì ngay từ khâu quy hoạch phải xác định vị trí xây dựng đô thị, điểm dân cư nông thôn nằm ngoài vùng ảnh hưởng của lũ. Đây là nguyên tắc cơ bản để có thể xây dựng công trình nhà ở vùng hay xảy ra lũ quét.

Tuy nhiên, bất cập là hiện giờ mới chỉ có bản đồ cảnh báo nguy cơ lũ quét tỷ lệ 1/25.000 và 1/10.000. Trong khi đó, quy hoạch xây dựng bản đồ tỷ lệ 1/10.000 chưa đủ cơ sở để cắm mốc trên thực nghiệm mà vẫn cần phải có bản đồ tỷ lệ 1/500.

Việc triển khai bản đồ chi tiết cảnh báo lũ quét từ vùng cảnh báo bản đồ chung cho tới cụ thể các thôn bản, vị trí trung tâm đô thị và cắm mốc địa giới là rất quan trọng - Thứ trưởng Lê Quang Hùng khẳng định.

Chính quyền địa phương trên cơ sở đặc điểm tình hình và kinh nghiệm về tần suất lũ, xác định địa giới xây dựng các công trình nhà ở, công trình công cộng, trung tâm thôn bản… cũng cần xác định rõ phạm vi ảnh hưởng của lũ quét, loại trừ không xây dựng trong khu vực đó

Ngay trong chuyến công tác, Thứ trưởng Lê Quang Hùng đã giao nhiệm vụ cho Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn phối hợp với Sở Xây dựng tỉnh Sơn La và các đơn vị của địa phương triển khai, nghiên cứu hoàn thiện quy hoạch tổng thể thị trấn Ít Ong với quy mô xấp xỉ 3.000 hộ, có cập nhật biến đổi khí hậu, diễn biến lũ, kết hợp làm kè chỉnh trị suối Nậm Păm.

Đặc biệt chú trọng việc rà soát, đánh giá mức độ an toàn của các khu dân cư tập trung, vị trí các khu tái định cư; loại trừ sạt trượt, nằm ngoài vùng ảnh hưởng lũ và bảo đảm cấp nước, thoát nước, phục vụ đời sống người dân - Thứ trưởng Lê Quang Hùng yêu cầu. Bộ Xây dựng sẽ hỗ trợ kinh phí tư vấn lập quy hoạch và cần khẩn trương thực hiện.

Cùng đó, chính quyền địa phương cũng phải rà soát lại toàn bộ khu vực có nguy cơ ảnh hưởng lũ quét, nhất là các điểm dân cư bám theo sông suối. Từ chính quyền huyện cho đến xã, thôn, bản phải cắm mốc giới cụ thể. Các công trình nhà ở, công trình công cộng nằm trong vùng ảnh hưởng phải di chuyển ngay…

Đoàn công tác của Bộ Xây dựng đã khảo sát an toàn hồ đập thủy điện Sơn La và trao số tiền 200 triệu đồng để chia sẻ và hỗ trợ người dân Sơn La sớm khắc phục thiệt hại do trận lũ quét lịch sử gây ra./.