Trước những bất cập này, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông cho rằng, dự thảo Luật Quy hoạch cần được hoàn thiện, có sự tích hợp các quy hoạch và quy hoạch tổng thể, tránh sự chồng chéo, lãng phí, kém hiệu quả, đồng thời cần có chế tài cụ thể nâng cao chất lượng quy hoạch.

Theo Thứ trưởng Đặng Huy Đông, trước đây, việc lập ra quy hoạch chồng chéo, thậm chí có các nhóm lợi ích là chủ quan thì nay có việc tác động tới nhóm lợi ích, quy hoạch sau “đá” quy hoạch trước mà không ai phải chịu trách nhiệm.

Thứ trưởng Đặng Huy Đông phát biểu tại buổi họp báo. Ảnh: Đức Trung (MPI Portal)

Nhiều chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, còn có tình trạng các dự án “trên mây” không chỉ gây thất thoát, lãng phí lớn cho nguồn ngân sách nhà nước mà phá vỡ hệ thống kinh tế, không phát huy các tiềm năng phát triển. Điều này có thể thấy rõ từ những bất cập trong quy hoạch nông nghiệp, nhà ở và bất động sản… Hệ lụy là tiêu thụ nông sản của Việt Nam sau bao năm vẫn luôn khó khăn, còn thị trường bất động sản sốt ảo rồi đóng băng, không cùng nhịp với nhu cầu nhà ở của thị trường…

Ông Vũ Quang Các, Vụ trưởng Vụ Quản lý quy hoạch, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng, nhiều quy hoạch chưa thể hiện được vị trí, vai trò là công cụ của nhà nước để điều hành phát triển kinh tế - xã hội và sự kết nối giữa chiến lược với kế hoạch, dẫn tới sự thiếu gắn kết trong mục tiêu, định hướng phát triển và giải pháp thực hiện.

“Những hạn chế, yếu kém trên gây khó khăn trong điều hành phát triển kinh tế-xã hội, gây lãng phí nguồn lực đất nước và cản trở việc đầu tư, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và người dân”, ông Các nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng Đặng Huy Đông, những bất cập trên là do việc ban hành văn bản pháp luật nhiều nhưng chưa hợp lý, thiếu thống nhất. Vì vậy, với việc xây dựng dự thảo Luật Quy hoạch do Bộ Kế hoạch và Đầu tư soạn thảo được cho là sẽ giải quyết được tình trạng lộn xộn trong công tác quy hoạch. Dự kiến dự thảo Luật sẽ được trình Quốc hội vào kỳ họp tháng 10/2015.

Dự thảo Luật Quy hoạch sẽ là bước đột phá về thể chế tạo ra sự đồng bộ về hệ thống pháp luật từ 70 văn bản Luật, Pháp lệnh rút xuống còn 2 văn bản luật điều chỉnh về công tác quy hoạch. Đó là, Luật Quy hoạch điều chỉnh các quy hoạch tổng thể từ cấp quốc gia đến cấp tỉnh và Luật Quy hoạch đô thị, nông thôn điều chỉnh các quy hoạch chi tiết từ cấp huyện đến cấp xã.

Từ đó tạo lập, sắp xếp lại hệ thống quy hoạch một cách trật tự, gọn gàng, thống nhất và hữu hiệu để quy hoạch thực sự là công cụ quan trọng giúp nhà nước kiến tạo sự phát triển, tạo đòn bẩy để tăng trưởng kinh tế tránh tình trạng gây lãng phí nguồn vốn ngân sách nhà nước.

Việt Nam cần đi trước để đón đầu về quy hoạch đô thị để góp phần giảm ô nhiễm, ách tắc giao thông. Ảnh: TTXVN

Thứ trưởng Đặng Huy Đông cũng cho rằng, cơ quan soạn thảo cố gắng rà soát các quy hoạch cần thiết để đưa vào phạm vi điều chỉnh. Tuy nhiên, không “chốt cứng” danh mục quy hoạch vào trong Luật, tránh tình trạng khi cần điều chỉnh phải sửa luật dẫn đến hạn chế trong điều hành.

Do đó, cơ quan soạn thảo dự định sẽ đưa danh mục các quy hoạch vào dự thảo Nghị định khoảng 21 bản quy hoạch, đồng thời phải có sự tích hợp các quy hoạch và quy hoạch tổng thể, tránh sự chồng chéo, lãng phí, kém hiệu quả và cần có chế tài cụ thể nâng cao chất lượng quy hoạch.

“Khi quy hoạch 1 thành phố phải có hội đồng đánh giá về các tác động đến kinh tế, thủy lợi, môi trường không gian sống như thế nào… để mang lại hiệu quả kinh tế-xã hội cao nhất, tránh gây nhiều tranh cãi khi đưa ra các công trình dự án”, Thứ trưởng nói.

Theo ông Vũ Quang Các, Luật Quy hoạch nếu được ban hành sẽ thay đổi toàn bộ hoạt động quy hoạch hiện nay. Theo đó, dự luật sẽ xóa bỏ các quy hoạch sản phẩm, ngành nghề cụ thể, thay vào đó bằng điều kiện, tiêu chuẩn kinh doanh.

Như quy hoạch các điểm bán lẻ rượu bia, nước giải khát xác định mỗi địa phương chỉ được bao nhiêu điểm kinh doanh, điều này đi ngược lại kinh tế thị trường; hay như quy hoạch vùng nuôi cá tra, tôm… các quy hoạch này sẽ bị hủy bỏ.

Dự thảo Luật Quy hoạch sẽ có tầm quan trọng không chỉ nhằm hướng tới cải cách toàn diện về công tác quy hoạch mà còn có ý nghĩa to lớn trong việc tạo hành lang pháp lý thông thoáng, thuận lợi cho các hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp…

Bên cạnh đó, Luật cũng sẽ tạo bước đột phá mạnh mẽ trong cải cách thủ tục hành chính, là động lực để thúc đẩy hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh hiệu quả nhằm hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội bền vững của đất nước.

Khẳng định vai trò quan trọng, sự cần thiết của Luật Quy hoạch trong phát triển kinh tế - xã hội, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Ngọc Đông cho rằng, để Luật có tính khả thi, không xung đột với các Luật khác, Ban soạn thảo cần nghiên cứu kỹ và tiếp tục trao đổi trực tiếp giữa các bộ, ngành. Đồng thời, cần có Nghị định quy định rõ hơn, vận dụng Luật một cách dễ dàng hơn./.

Thúy Hiền