Sầu riêng Việt và “cuộc chiến” kiểm soát Cadimi, Vàng O để xuất ngoại

Ngày 24/4, Viện Cây ăn quả miền Nam phối hợp với Viện Khoa học kỹ thuật Nông Lâm Nghiệp Tây Nguyên tổ chức Hội nghị tham vấn khoa học Nâng cao năng lực kiểm soát Cadimi và Auramine O (vàng O) trong canh tác sầu riêng tại Việt Nam.

Tại buổi làm việc, các nhà khoa học nêu rõ nguyên nhân sầu riêng nhiễm Cadimi và vàng O. Ông Lý Hùng, đại diện Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Đồng Tháp chia sẻ, qua quá trình thực hiện mô hình quản lý Cadimi và chất vàng O trong sản xuất sầu riêng, đơn vị đã kiểm tra trên 115 mẫu đất, 115 mẫu cành lá và 115 mẫu trái. Sau kết quả phân tích, đơn vị đã đưa ra các giải pháp khắc phục dư lượng Cadimi và vàng O cho các hộ nông dân. Đó là: trồng cây bạc hà, trồng bạc hà kết hợp chế phẩm sinh học, trồng bạc hà kết hợp than trấu, kết hợp trồng bạc hà than trấu và chế phẩm sinh học. Quá trình thực hiện các giải pháp, các mô hình đã cơ bản quản lý được dư lượng các chất này.

Ngoài đề xuất giải pháp trực tiếp với nông dân, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp cũng liên kết với Đại học Cần Thơ và 2 doanh nghiệp cung cấp các chế phẩm và phân bón dùng trên cây sầu riêng để nhân rộng giải pháp quản lý dư lượng này. Từ đó, nông dân cần có sự hỗ trợ của các viện trường để các mô hình thực hiện căn cơ hơn.

Bên cạnh đó, ông Lý Hùng còn nhấn mạnh việc xây dựng bản đồ số Cadimi từ nhẹ đến nặng để có giải pháp điều chỉnh hợp lý. Đồng thời xây dựng vùng nguyên liệu sầu riêng bền vững cho xuất khẩu.

Theo TS. Trần Thị Mỹ Hạnh, Viện Cây ăn quả miền Nam, hiện cả nước có 195.000 ha sầu riêng, cho sản lượng 1,8 triệu tấn. Cadimi hấp thu chủ yếu qua rễ. Trong quá trình sản xuất, nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật nhưng không có biện pháp cách ly, đào thải Cadimi hợp lý. Do đó dẫn đến tình trạng Cadimi vẫn tồn đọng trên lá và trái.

Để ức chế hấp thụ Cadimi trên cây sầu riêng, nông dân có thể sử dụng chất hữu cơ, phân chuồng, phân xanh, kiểm soát độ pH đất và hàm lượng khoáng dinh dưỡng có trong đất. Với đất có độ pH thấp sẽ làm Cadimi dễ hấp thu vào cây sầu riêng hơn. Vì vậy, nông dân trồng sầu riêng phải giữ độ pH trung tính bằng cách kiểm soát chặt chẽ lượng phân bón đầu vào khi chăm sóc cây sầu riêng, đồng thời với tính chất đất có độ pH thấp như Đồng bằng sông Cửu Long thì tăng cường thêm bón vôi bột để trung hoà kim loại nặng trong đất.

Ngoài yếu tố kiểm soát phân bón, các nhà khoa học cũng nêu vấn đề cần sự phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý những mẫu sầu riêng và cành lá có nhiễm Cadimi để tránh lây nhiễm chéo thông qua nguồn nước trong vườn sầu riêng. Từ vấn đề này, các nhà khoa học cũng nêu giải pháp xây dựng bản đồ số Cadimi đối với vùng nguyên liệu an toàn, vùng nguy cơ và vùng nhiễm nặng để có phương án tập huấn nông dân hiệu quả.

Ngoài ra, TS. Lê Quốc Điền, Đại học Tiền Giang cho rằng, các đơn vị quản lý cần thống nhất, chuẩn hoá cách quản lý và lấy mẫu sầu riêng.

Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp chia sẻ, các doanh nghiệp đã nỗ lực rất nhiều trong tiêu thụ sầu riêng Việt Nam. Chính vì vậy, mối quan tâm hàng đầu của doanh nghiệp là kiểm nghiệm được trái sầu riêng chất lượng để hàng hóa được lưu thông thuận lợi.

Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp sẽ kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho phép Viện Cây ăn quả miền Nam có thể mở phòng Lab kiểm nghiệm sầu riêng và mít để thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ sầu riêng hiệu quả hơn, không còn tình trạng vướng Cadimi và vàng O như vừa qua.