Sau gần 20 năm chật vật vì biến đổi khí hậu, sâu bệnh và nạn ong bị tàn phá bởi ong bắp cày châu Á, ngành nuôi ong Pháp đang chứng kiến một mùa mật ong bội thu nhất kể từ năm 2005, theo báo cáo mới nhất của Liên hiệp quốc gia những người nuôi ong Pháp (UNAF).

Năm 2025, sản lượng mật ong Pháp đạt từ 23.000 tấn đến 25.000 tấn, cao gần gấp đôi so với năm 2024, đáp ứng hơn một nửa nhu cầu tiêu thụ trong nước. Ngành này hiện có khoảng 63.500 người nuôi ong, trong đó hơn 2.000 hộ chuyên nghiệp. Ông Henri Clément, người phát ngôn và là cựu Chủ tịch UNAF, cho biết: “Đàn ong Pháp đã hồi phục rõ rệt nhờ giảm sử dụng thuốc trừ sâu, kiểm soát hiệu quả ký sinh trùng varroa và đặc biệt là tăng khả năng tiêu diệt ong bắp cày châu Á, loài từng tàn phá các tổ ong trên toàn quốc.”

Tuy nhiên, sự phục hồi vẫn mong manh do rủi ro khí hậu. Mùa Xuân năm nay, thời tiết ôn hòa giúp đàn ong phát triển tốt, nhưng đợt nắng nóng đầu mùa hè đã khiến các trang trại ở miền Đông Nam – đặc biệt là các vùng Auvergne–Rhône–Alpes, Occitanie và Provence–Alpes–Côte d’Azur – thiệt hại nặng nề.

Do tác động của thời tiết cực đoan, bản đồ sản xuất mật ong Pháp đang thay đổi. Giờ đây, người tiêu dùng có thể thấy mật ong hoa oải hương từ vùng Beauce, nơi nông dân bắt đầu trồng hàng trăm hecta oải hương – loại cây vốn gắn liền với vùng Provence. Tương tự, mật ong hoa đoạn (tilleul), trước kia chủ yếu đến từ dãy núi Pyrénées, nay đã xuất hiện ở vùng Bretagne và vùng Limousin.

Ông Pierre Ickowicz, Chủ tịch công ty Icko Apiculture – doanh nghiệp hàng đầu nước Pháp về thiết bị nuôi ong – cho biết: “Sự dịch chuyển địa lý này diễn ra với tốc độ đáng kinh ngạc, khiến nhu cầu về thiết bị và vật tư tăng mạnh ở vùng Paris và Lille.” Công ty có trụ sở tại thị trấn Saint-Paul-Trois-Châteaux (tỉnh Drôme) này hiện đạt doanh thu hơn 30 triệu euro mỗi năm với mạng lưới 17 cửa hàng.

Tuy nhiên, ông Henri Clément cảnh báo rằng biến đổi khí hậu đang là mối đe dọa thường trực, khiến sản lượng thất thường và khó dự đoán. Bà Gaëlle Mahéo, chủ một trang trại nhỏ gần thành phố Avignon, cho biết sản lượng của cơ sở này giảm một nửa trong năm nay, còn khoảng 200 kg từ 15 tổ ong. Để tồn tại, bà đã phát triển sản phẩm mật ong đóng trong túi nhỏ phân hủy sinh học làm từ tảo biển, dành cho các vận động viên, bán trực tuyến với giá cao gấp 4 lần mật ong dạng lọ. “Hơn 10.000 túi đã bán hết chỉ trong vài tuần,” bà cho hay.

Phần lớn người nuôi ong chuyên nghiệp không có được kết quả như vậy. Những hộ khai thác 200–300 tổ ong, bán trực tiếp tại xưởng, cửa hàng địa phương hoặc trực tuyến, có thể thu nhập khoảng 2.000 euro mỗi tháng, với giá bán lẻ từ 9–14 euro mỗi 500 gram. Nhưng những cơ sở lớn hơn, sở hữu 500–800 tổ ong, lại gặp nhiều khó khăn do sức ép cạnh tranh từ mật ong nhập khẩu giá rẻ đến từ Ukraine (U-crai-na), Tây Ban Nha, Argentina (Ác-hen-ti-na) và Trung Quốc, với giá chỉ khoảng 2 euro mỗi kg.

Ông Christian Pons, Chủ tịch UNAF và là chủ doanh nghiệp Art de Miel ở tỉnh Hérault, chia sẻ: “Chi phí vận hành tăng cao, đặc biệt là việc di chuyển quãng đường ngày càng xa để tìm vùng hoa nở thuận lợi”. Theo ông Pons, nghề nuôi ong hiện đòi hỏi kỹ thuật cao hơn nhiều so với trước đây: “Không còn chuyện chỉ đặt tổ rồi thu mật. Người nuôi phải biết nhân giống, chọn lọc ong chúa, lai tạo dòng ong khỏe và tìm vị trí có nguồn hoa dồi dào.” Số lượng trung tâm đào tạo nghề nuôi ong tại Pháp đã tăng từ 2 lên 14 trong 3 thập kỷ qua. Dù vậy, ông cho rằng ngay cả khi được đào tạo, nghề này vẫn không đảm bảo thành công như chăn nuôi gia súc.

UNAF hiện đang chờ Chính phủ ban hành nghị định hướng dẫn Luật ngày 14/3/2025 về ngăn chặn sự lan rộng của ong bắp cày châu Á và bảo vệ ngành ong mật, được coi là chìa khóa cho sự ổn định lâu dài của nghề.

Trong khi đó, ngày càng nhiều người nuôi ong tìm đến các cuộc thi mật ong quốc gia như một cách khẳng định thương hiệu. “Một huy chương là tấm vé vàng giúp sản phẩm bán chạy và có giá cao,” ông Henri Clément nói. Năm nay, số người tham dự Cuộc thi Mật ong Pháp tăng 25%, với 450 thí sinh dự kiến tranh tài vào tháng 2/2026 – con số kỷ lục trong lịch sử ngành nuôi ong nước này.