Sau khi Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2404/QĐ-TTg điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; trong đó, bổ sung hai tuyến đường sắt trọng điểm: Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái và Hà Nội – Quảng Ninh tốc độ cao, UBND tỉnh Quảng Ninh đã chỉ đạo các ngành chức năng nhanh chóng điều chỉnh, tích hợp 2 tuyến đường sắt trên vào quy hoạch tỉnh.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ninh Vũ Văn Diện yêu cầu thành lập ngay Tổ công tác liên ngành để cập nhật và tích hợp quy hoạch 2 tuyến đường sắt vào quy hoạch tỉnh, điều chỉnh các quy hoạch cấp dưới, đồng thời rà soát các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và khu vực đầu tư có khả năng trùng lấn để điều chỉnh và báo cáo UBND tỉnh trước 15/11.

Tỉnh cũng phân công cụ thể cho các cơ quan chuyên môn triển khai quy hoạch chi tiết tuyến và nhà ga đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh, đảm bảo tiến độ và báo cáo thường xuyên; phối hợp với tư vấn để hoàn thành sơ bộ hướng tuyến trên thực địa, xác định loại đất, cắm mốc và giao các xã, phường quản lý. Đồng thời, thực hiện các bước sẵn sàng phê duyệt chủ trương đầu tư đối với các đoạn của tuyến Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái sử dụng ngân sách tỉnh.

Tuyến đường sắt Hà Nội – Quảng Ninh tốc độ cao 350 km/h với khai thác riêng tàu khách, khổ đường 1.435 mm tiêu chuẩn quốc tế được kỳ vọng sẽ trở thành “trục xương sống” của tam giác kinh tế Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, rút ngắn đáng kể khoảng cách di chuyển, đồng thời thúc đẩy du lịch, logistics và công nghiệp công nghệ cao. Đây là bước đột phá, tạo tiền đề cho giai đoạn công nghiệp hóa hiện đại hóa gắn với phát triển xanh và thông minh của Quảng Ninh.

Tuyến đường sắt Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái, lần đầu tiên hành lang ven biển Bắc Bộ có đường sắt kết nối liền mạch từ cảng biển đến cửa khẩu biên giới, góp phần hình thành “hành lang logistics Đông Bắc Á” – tuyến vận tải đường sắt ngắn nhất từ miền Bắc Việt Nam sang Trung Quốc.

Quảng Ninh hiện đã có cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, cảng tàu biển quốc tế Hạ Long và 176 km đường cao tốc, cùng với việc hình thành 2 tuyến đường sắt sẽ mới mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới, hoàn thiện hệ thống giao thông đồng bộ hiện đại, kết nối từ biên giới Móng Cái đến trung tâm Hà Nội, từ cảng biển nước sâu đến sân bay quốc tế – một nền tảng vững chắc cho mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

Theo quy hoạch được điều chỉnh, tuyến đường sắt Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái có chiều dài khoảng 187km, được xác định đầu tư trong hai giai đoạn, đến và sau năm 2030. Tuyến này sẽ kết nối chuỗi cảng biển lớn nhất miền Bắc, trong đó có cảng Cái Lân và cụm cảng Con Ong – Hòn Nét, đồng thời nối trực tiếp với cửa khẩu quốc tế Móng Cái – điểm giao thương quan trọng giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh dài khoảng 120–124km, tốc độ thiết kế lên tới 350 km/h, được đầu tư theo hình thức đối tác công – tư (PPP) với tổng mức đầu tư dự kiến 5,3 tỷ USD. Tuyến có 4 ga chính: Cổ Loa (Hà Nội), Gia Bình (Bắc Ninh), Yên Tử và Hạ Long (Quảng Ninh), cùng hai depot đầu – cuối. Dự án dự kiến khởi công cuối năm 2025, hoàn thành sau 24 tháng thi công và đưa vào khai thác từ đầu năm 2028. Khi đó, chặng Hà Nội – Hạ Long chỉ còn mất khoảng 30 phút, rút ngắn thời gian di chuyển gấp 4 - 5 lần so với hiện nay.