Vì vậy phát triển hiệu quả các đô thị lớn trong vùng trở thành các thành phố hiện đại mang tầm cỡ khu vực là một vấn đề quan trọng, góp phần phát triển toàn diện Đông Nam Bộ trở thành vùng văn minh, hiện đại, hội nhập quốc tế.

Là trung tâm kinh tế lớn nhất của đất nước, vùng Đông Nam bộ có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội của quốc gia. Hiện nay, tỷ lệ đô thị hóa của vùng là 66,5%, bằng 1,8 lần trung bình cả nước.

Tp. Hồ Chí Minh đóng vai trò đô thị trung tâm, đô thị đặc biệt, trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ, có động lực và sức thu hút, lan tỏa cho toàn vùng và cả nước. Theo kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021-2030, đến năm 2025 dự kiến Đông Nam bộ sẽ tăng thêm 10 đô thị, đến năm 2030 tăng thêm 20 đô thị và nhiều đô thị tiếp tục hoàn thiện chất lượng đô thị để nâng loại đô thị trong giai đoạn tới.

Đề cập giải pháp phát triển đô thị Đông Nam bộ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị cho rằng, quy hoạch Vùng Đông Nam bộ, hệ thống đô thị và nông thôn quốc gia cũng như quy hoạch tỉnh, đô thị là cơ sở quan trọng để thực hiện điều phối, liên kết phát triển vùng. Do đó, cần bám sát định hướng phát triển Vùng Đông Nam bộ với mô hình tập trung đa cực, đảm bảo sự thống nhất, cân bằng trong phát triển vùng và thích ứng với những ảnh hưởng của biến đổi khí hậu.

Cùng đó, cần phát huy vai trò của vùng đô thị lớn, đô thị lớn, trục hành lang kinh tế, vùng kinh tế trọng điểm, hình thành các cực tăng trưởng quốc gia có tính cạnh tranh quốc tế, kết nối thuận lợi với những đô thị lớn trong khu vực và trên thế giới; phát triển bền vững về môi trường thích ứng với biến đổi khí hậu, tiết kiệm tài nguyên, năng lượng. Các ngành,địa phương cần tập trung đầu tư nâng cao chất lượng đô thị, cấu trúc đô thị hài hòa với cảnh quan tự nhiên, ưu tiên hình thành vùng không gian xanh. Đồng thời, tập trung phát triển hệ thống hạ tầng đô thị đồng bộ, hiện đại và công trình hạ tầng cấp vùng, trọng tâm là hệ thống giao thông đường bộ, mạng lưới đường sắt đô thị nội vùng nhằm tăng cường kết nối vùng đô thị trung tâm và cực tăng trưởng - Bộ trưởng Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo UBND Thành phố Hồ Chí Minh, Nghị quyết số 31-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2023, tầm nhìn đến năm 2045 đã đề  mục tiêu đến năm 2030: Thành phố trở thành thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình, năng động sáng tạo, hội nhập quốc tế sâu rộng, có vị thế nổi trội trong khu vực Đông Nam Á. Tầm nhìn đến năm 2045, thành phố phát triển ngang tầm các đô thị lớn trên thế giới, trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, dịch vụ của châu Á; là điểm đến hấp dẫn toàn cầu; là hạt nhân của vùng Thành phố Hồ Chí Minh và vùng Đông Nam bộ, cực tăng trưởng của cả nước.

Vì vậy, đô thị Thành phố Hồ Chí Minh phát triển theo hướng đa trung tâm, kết nối vùng, đô thị xanh, đô thị thông minh, phát triển hài hòa giữa nông thôn và đô thị. Thành phố tập trung xây dựng, tạo bước đột phá về hệ thống kết cấu hạ tầng đô thị; kết hợp đồng bộ giữa cải tạo, chỉnh trang với phát triển mới, bảo đảm kiến trúc hài hoà; tổ chức lại đời sống dân cư nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống trong quá trình cải tạo, chỉnh trang, phát triển đô thị.

Hiện nay, thành phố đang đẩy nhanh tiến độ, đảm bảo hoàn  hoàn thành nội dung quy hoạch Thành phố Hồ Chí Minh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến 2050 (quy hoạch kinh tế - xã hội) trình Hội đồng thẩm định quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 vào cuối năm 2023, phấn đấu trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch vào đầu tháng 3/2024.

Đề cập giải pháp tăng cường kết nối để phát huy lợi thế cả các đô thị ở Đông Nam bộ; trong đó có Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Đồng Nai, Phó giáo sư Tôn Nữ Quỳnh Trân - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đô thị và Phát triển và cộng sự cho rằng, mỗi vùng liên kết đô thị không còn gói gọn trong một địa phương, một đơn vị hành chính nào mà nó là nơi hội tụ của những điều kiện có thể giúp cho vùng đó phát triển.