Ngày 10/3, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị) cho biết vừa ghi nhận sự xuất hiện của loài Địa nhãn Himalaya (Sapria Himalayana) tại Tiểu khu 649, thuộc phân khu bảo vệ nghiêm ngặt do Trạm Bảo vệ rừng Cồn Roàng quản lý.

Địa nhãn Himalaya là loài thực vật ký sinh hoàn toàn thuộc họ Vi tháp (Rafflesiaceae) – nhóm thực vật nổi tiếng với cấu trúc hoa lớn và hình thái đặc biệt. Việc phát hiện loài này không chỉ bổ sung dẫn liệu khoa học cho hệ thực vật khu vực mà còn cho thấy hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi tại Phong Nha – Kẻ Bàng vẫn được bảo tồn khá nguyên vẹn.

Theo các nhà nghiên cứu, Sapria Himalayana là thực vật ký sinh toàn phần, không có diệp lục, lá hay thân thật để thực hiện quang hợp. Phần cơ thể sinh dưỡng của cây tiêu giảm gần như hoàn toàn, tồn tại dưới dạng các cấu trúc hút bám sâu vào rễ cây chủ để hấp thụ nước và chất dinh dưỡng. Tại Tiểu khu 649, các cá thể địa nhãn được ghi nhận ký sinh trên rễ các loài dây leo thân gỗ thuộc chi Tetrastigma (họ Nho). Hoa là bộ phận duy nhất của cây xuất hiện trên mặt đất để thực hiện chức năng sinh sản. Các mẫu vật ghi nhận có đường kính khoảng 15–20 cm, bao hoa màu đỏ thẫm với các đốm vàng nhạt trên bề mặt. Đáng chú ý, hoa phát ra mùi giống thịt phân hủy nhằm thu hút côn trùng đến thụ phấn, chủ yếu là các loài ruồi thuộc bộ Hai cánh (Diptera).

Các chuyên gia cho biết, Địa nhãn Himalaya có biên độ sinh thái hẹp, đặc biệt nhạy cảm với sự thay đổi của môi trường đất, độ ẩm và cấu trúc tán rừng. Loài này chỉ xuất hiện dưới tán rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới, nơi có lớp thảm mục dày, độ che phủ cao và hầu như không chịu tác động của con người.

Trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ của International Union for Conservation of Nature, Sapria Himalayana được xếp vào nhóm nguy cấp do vùng phân bố hẹp và phụ thuộc hoàn toàn vào cây chủ. Sự xuất hiện của loài tại Tiểu khu 649 được xem là chỉ dấu cho thấy sinh cảnh rừng tại khu vực này vẫn duy trì được vi khí hậu ổn định và tính liên tục sinh thái.

Theo Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, phát hiện mới cũng nâng tổng số loài thực vật đã ghi nhận tại vườn Quốc gia lên 2.957 loài, tiếp tục khẳng định nơi đây là một trong những trung tâm đa dạng sinh học quan trọng của Việt Nam và khu vực.