Một báo cáo mới của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho thấy trợ cấp nhà nước dành cho các ngành công nghiệp trên thế giới đã gia tăng mạnh trong những năm gần đây, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, chất bán dẫn và công nghiệp nặng.

Theo báo cáo được OECD công bố ngày 1/6, tổng giá trị trợ cấp công nghiệp toàn cầu đã đạt 108 tỷ USD vào năm 2024. OECD cho biết Trung Quốc là quốc gia có mức hỗ trợ chính phủ cao nhất đối với doanh nghiệp trong các ngành công nghiệp chiến lược.

Các chuyên gia của OECD nhận định rằng mặc dù mức trợ cấp đã tăng ở nhiều khu vực trên thế giới, các doanh nghiệp Trung Quốc vẫn nhận được sự hỗ trợ cao hơn đáng kể so với những công ty tại các nước thành viên OECD. Trong giai đoạn 2005-2024, doanh nghiệp Trung Quốc nhận được hỗ trợ nhà nước cao gấp từ 3 lần đến 8 lần so với các doanh nghiệp đặt trụ sở tại các nước OECD, tùy theo từng lĩnh vực.

Báo cáo cũng cho rằng khoảng 22% mức tăng thị phần toàn cầu của các doanh nghiệp trong hai thập kỷ qua có thể liên quan đến những khoản trợ cấp nhà nước. Đối với các doanh nghiệp Trung Quốc, tỷ lệ này lên tới 60%. OECD đánh giá các khoản hỗ trợ này đã góp phần đáng kể vào quá trình mở rộng quốc tế của nhiều tập đoàn Trung Quốc.

Tổng Thư ký OECD Mathias Cormann nhận định các chương trình trợ cấp công nghiệp quy mô lớn và kéo dài có thể làm méo mó thị trường toàn cầu, tạo ra lợi thế cạnh tranh không công bằng và góp phần gây ra tình trạng dư thừa công suất sản xuất. Theo ông, điều này có nguy cơ làm suy giảm cạnh tranh bình đẳng, ảnh hưởng đến đổi mới sáng tạo và thương mại quốc tế.

Để thực hiện nghiên cứu, OECD cho biết đã xây dựng phương pháp đánh giá mới dựa trên việc thống kê các khoản trợ cấp thực tế được cấp cho doanh nghiệp, thay vì chỉ dựa vào số liệu công bố của những cơ quan nhà nước. Các nhà nghiên cứu đã phân tích báo cáo tài chính của các doanh nghiệp lớn hoạt động trong 15 lĩnh vực công nghiệp trọng điểm.

Báo cáo cho rằng thực tiễn trợ cấp quy mô lớn của Trung Quốc đang đặt ra bài toán không dễ đối với châu Âu, nơi từ nhiều năm qua áp dụng các quy định chặt chẽ về trợ cấp nhà nước nhằm bảo đảm cạnh tranh công bằng trên thị trường chung.

OECD nhận định nhờ sự hỗ trợ mạnh mẽ này, Trung Quốc đã củng cố vị thế trong nhiều lĩnh vực công nghiệp. Năm 2025, nước này tiếp tục mở rộng vai trò trong các ngành công nghiệp mới như xe điện và công nghệ xanh. Thặng dư thương mại của Trung Quốc trong năm 2025 đạt hơn 1.100 tỷ USD, tăng mạnh so với năm trước đó.

Trong bối cảnh đó, Liên minh châu Âu đang tìm cách điều chỉnh chính sách công nghiệp theo hướng tăng cường bảo vệ năng lực sản xuất trong nước. Tuy nhiên, theo bài báo, các nước thành viên và doanh nghiệp châu Âu vẫn có những lợi ích khác nhau đối với vấn đề mở cửa thương mại và bảo hộ, khiến việc xây dựng một phản ứng chung trước sức cạnh tranh từ Trung Quốc tiếp tục là một thách thức.