Tình trạng thiếu nước sạch sinh hoạt trong mùa khô cao điểm từ lâu đã trở thành nỗi lo thường trực, đặt ra thách thức không nhỏ đối với chính quyền và người dân tại nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa của tỉnh Cà Mau. Trước thực trạng này, địa phương đang tập trung triển khai nhiều giải pháp, từ xử lý trước mắt đến đầu tư căn cơ, nhằm từng bước bảo đảm nhu cầu nước sạch cho người dân.

* Người dân mong sớm có nước sạch

Ghi nhận tại xã Biển Bạch cho thấy, dù hệ thống đường ống dẫn nước đã được đầu tư kéo ngang qua nhiều khu dân cư, song hàng trăm hộ dân vẫn rơi vào cảnh “có ống nhưng không có nước”; đặc biệt trong những ngày hạn mặn gay gắt. Đây là nghịch lý đang diễn ra nhiều tháng qua, gây bức xúc trong nhân dân.

Đối với người dân nông thôn Cà Mau, nước giếng khoan vốn là nguồn cung cấp sinh hoạt chính. Tuy nhiên đặc thù địa chất tại xã Biển Bạch không cho phép khai thác mạch nước ngầm ngọt. Trong khi đó, nguồn nước mặt tại các ao, đìa phần lớn bị nhiễm mặn hoặc phèn nặng, không đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh. Vào mùa mưa, người dân có thể tận dụng nước trời để tích trữ, nhưng khi bước vào mùa khô, tình trạng khan hiếm nước sạch lại tái diễn, buộc nhiều hộ phải mua nước từ bên ngoài với chi phí cao, gây ảnh hưởng lớn đến kinh tế, đời sống người dân.

Chia sẻ về khó khăn này, bà Võ Thị Thơ (ngụ ấp Thanh Tùng, xã Biển Bạch) cho biết, suốt 10 năm sinh sống tại địa phương, gia đình bà chưa từng được sử dụng nước máy. “Năm rồi có cán bộ thông báo sắp có nước sạch, bà con mừng lắm nhưng chờ suốt một năm vẫn chưa thấy nước về”, bà Thơ chia sẻ.

Cùng hoàn cảnh, bà Bùi Thị Vẹn cho biết, gia đình bà dù đã vay mượn tiền để lắp đặt đường ống dẫn nước vào nhà, nhưng sau hơn nửa năm vẫn chưa có nước sử dụng. Người dân rất mong sớm có nước sạch để ổn định cuộc sống.

Thực tế tại địa phương cho thấy, ngoài việc thiếu nước, nhiều khu vực còn gặp vấn đề về chất lượng nguồn cấp và tiến độ thi công hệ thống. Người dân phản ánh nước từ trạm cấp tập trung Kinh 9 có thời điểm bị nhiễm bùn, không đảm bảo vệ sinh. Ở một số tuyến kênh như kênh 15, 16, Ngã Bát, 14, 23 và bờ Tây sông Trẹm, áp lực nước yếu khiến việc cấp nước không ổn định. Một số đoạn tuyến ống còn thi công dở dang hoặc đã lắp đặt nhưng chưa có nước vận hành. Tình trạng rò rỉ, thất thoát nước tại trạm cấp nước ấp Quyền Thiện cũng được người dân phản ánh, có lúc nước bơm ra có màu vàng đục.

Trước những bức xúc này, ông Lê Thành Văn, Bí thư Chi bộ ấp Thanh Tùng cho biết, vấn đề nước sạch là nội dung được người dân đặc biệt quan tâm trong các buổi tiếp xúc cử tri. Do không khoan được nước ngầm nên bà con hoàn toàn phụ thuộc vào hệ thống cấp nước. Tuy nhiên, dù đã có đường ống, người dân vẫn chưa có nước sử dụng. Chúng tôi kỳ vọng khi đầu tư nhà máy nước, sản lượng sẽ tăng, nhưng đến nay vẫn chưa có chuyển biến rõ rệt.

* Xây dựng hệ thống cấp nước hoàn chỉnh

Theo ông Lê Văn Dãy, Phó Chủ tịch UBND xã Biển Bạch, hiện toàn xã có khoảng 120 hộ thiếu nước trầm trọng, trong đó có khoảng 40 hộ hoàn toàn không có nước sinh hoạt. Một số hộ chỉ có thể lấy được nước yếu vào ban đêm. Việc phải mua nước với giá cao khiến đời sống người dân vốn khó khăn nay càng thêm áp lực.

Lý giải nguyên nhân của tình trạng này, ông Lê Công Nguyên, Phó Giám đốc Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Cà Mau cho biết, đây là tình trạng thiếu nước cục bộ, thường xảy ra vào mùa khô. Thời gian qua, đơn vị đã nỗ lực kéo nước từ đầu nguồn về các khu vực xa, thậm chí đến vùng giáp ranh tỉnh An Giang. Tuy nhiên, do khoảng cách đường ống quá dài, có tuyến vượt quá 100km dẫn đến áp lực nước suy giảm đáng kể. “Đây là nguyên nhân chính khiến nhiều hộ dân dù đã lắp đặt hệ thống vẫn không đủ nước sử dụng. Vào mùa khô, nhu cầu tăng cao, người dân sử dụng đồng loạt càng làm tình trạng thiếu nước cuối tuyến trở nên nghiêm trọng hơn”, ông Nguyên phân tích.

Đề cập giải pháp trong thời gian tới, ông Lê Công Nguyên cho biết, nếu không thể khắc phục tại chỗ, trung tâm sẽ phối hợp với đơn vị cấp nước của tỉnh An Giang để điều tiết nguồn nước, đảm bảo cung cấp đủ cho người dân khu vực cuối tuyến. “Chúng tôi sẽ tính toán phương án phù hợp để đảm bảo nhu cầu sinh hoạt thiết yếu cho bà con” - ông Lê Công Nguyên nhấn mạnh.

Để bảo vệ nguồn nước trong khu vực trước các nguy cơ ô nhiễm, vào cuối tháng 3/2026, UBND tỉnh Cà Mau đã phê duyệt vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt của Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Cà Mau đối với công trình cấp nước sạch tập trung liên xã Biển Bạch Đông. Đây được xem là động thái quyết liệt nhằm bảo vệ khu vực lấy nước sinh hoạt của công trình khai thác trước các hành vi gây ô nhiễm hoặc có nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước trong khu vực.

Theo thống kê của ngành chuyên môn, hiện toàn tỉnh vẫn còn khoảng 2% dân số sinh sống tại những khu vực không có mạch nước ngầm, phải phụ thuộc hoàn toàn vào nước mưa và nước mua từ bên ngoài. Điều này không chỉ gây khó khăn trong sinh hoạt mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất vệ sinh môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Trước thực trạng cấp bách này, UBND tỉnh Cà Mau đã phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án cấp nước sinh hoạt cấp bách khu vực nông thôn giai đoạn 2026 - 2030. Dự án nhằm xây dựng hệ thống cấp nước hoàn chỉnh cho các khu vực thiếu nước, vùng hạn hán và xâm nhập mặn.

Theo kế hoạch, tỉnh Cà Mau sẽ đầu tư xây dựng mới 5 công trình và nâng cấp, mở rộng 1 công trình cấp nước tập trung, với tổng công suất khoảng 11.200m3/ngày đêm. Tổng mức đầu tư dự án trên 110 tỷ đồng, dự kiến triển khai từ năm 2026 đến năm 2028, cung cấp nước cho khoảng 6.000 hộ dân tại các địa bàn như: Đất Mới, Năm Căn, Đá Bạc, Khánh Hưng, Trần Văn Thời, Đất Mũi, Khánh An và Biển Bạch.

Việc triển khai dự án được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển căn bản trong giải quyết tình trạng thiếu nước sạch, góp phần ổn định đời sống người dân, nhất là tại các vùng thường xuyên chịu tác động của hạn hán và xâm nhập mặn.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, việc đảm bảo an ninh nguồn nước không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn mang ý nghĩa lâu dài đối với phát triển bền vững của địa phương. Với sự vào cuộc của các cấp, ngành cùng quyết tâm tháo gỡ “điểm nghẽn”, Cà Mau đang từng bước tìm lời giải cho bài toán nước sạch, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân nông thôn.