Sau cuộc Tổng tuyển cử lần thứ 15 vào ngày 19/11 vừa qua, không có liên minh chính trị nào tại Malaysia giành đa số tối thiểu tại Hạ viện để thành lập chính phủ và buộc các chính đảng phải thành lập liên minh chính trị để lãnh đạo đất nước.

Chiều ngày 24/11, Quốc vương Malaysia Abdullah đã công bố chọn thủ lĩnh liên minh Hy vọng Anwar Ibrahim làm Thủ tướng thứ 10 của quốc gia Đông Nam Á này. Theo giới phân tích, chính quyền mới sẽ không có nhiều thời gian để ăn mừng mà phải ngay lập tức giải quyết một số thách thức kinh tế khó khăn mà quốc gia Đông Nam Á đang đối mặt.

Vấn đề đầu tiên trong chương trình nghị sự đó là Bộ trưởng Tài chính mới cần phải giám sát việc soạn thảo một loạt đề xuất mới cho Dự thảo Ngân sách 2023. Theo Ngân hàng Đầu tư RHB (RHB IB), kết quả bầu cử đã cho thấy cử tri không mấy ủng hộ Dự thảo Ngân sách liên bang được công bố vào ngày 7/10 và được coi là vô hiệu sau khi Quốc hội giải tán vào ngày 10/10.

Với những diễn biến tình hình mới nhất, việc xây dựng Dự thảo Ngân sách 2023 của chính phủ mới sẽ mang tính khả thi cao hơn. RHB IB cho hay, mốc thời gian bàn thảo về ngân sách lý tưởng nhất là vào tháng 12, nhưng hiện tại điều này dường như không chắc chắn và phụ thuộc vào thời điểm thành lập Nội các mới.

Tiến sỹ Zokhri Idris, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu các vấn đề chính trị và kinh tế Malaysia (PEACE), nhấn mạnh rằng việc thông qua Ngân sách 2023 là nhiệm vụ cấp bách nhất mà chính phủ mới phải hoàn thành. Đây còn là bài kiểm tra tín nhiệm đối với Thủ tướng Anwar Ibrahim sau khi thành lập chính phủ.

Theo Giáo sư Shankaran Nambiar, chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Malaysia (MIER), với chính phủ mới nên nắm quyền, Dự thảo Ngân sách 2023 sẽ có những thay đổi khi mà quốc gia Đông Nam Á đang phải đối mặt với ba thách thức kinh tế quan trọng.

Ông cho biết, giới phân tích đã dự báo kinh tế toàn cầu nói chung và Malaysia nói riêng trong năm 2023 sẽ phải đối mặt với nguy cơ suy thoái. Chính vì vậy, chính phủ của Thủ tướng Anwar cần chuẩn bị sẵn sàng để ứng phó với những khó khăn này, và có thể buộc phải áp dụng ngân sách mở rộng. Bài toán đặt ra là chính phủ có nguy cơ rơi vào bẫy bội chi, cũng như làm thế nào để cân đối thu chi và phân bổ hợp lý các hạng mục.

Vấn đề thứ hai là ứng phó với lạm phát – nhiệm vụ mà Thủ tướng Anwar đã nêu ra đầu tiên sau khi nhậm chức ngày 24/11. Giáo sư Shankaran Nambiar nhấn mạnh, vấn đề lạm phát với giá cả tăng cao và sức mua suy giảm là thách thức hàng đầu mà chính phủ mới cần giải quyết. 

Theo Ngân hàng Trung ương Malaysia, tỷ lệ lạm phát của nền kinh tế Đông Nam Á này có thể lên tới 4,5% vào quý III/2022. Cùng với đó, đồng ringgit (RM) đang mất giá so với đồng USD sẽ càng khiến áp lực xử lý vấn đề lạm pháp gia tăng.

Đồng nội tệ của Malaysia đã chịu áp lực do đồng USD mạnh lên khi Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất tới 6 lần trong năm 2022. Để ứng phó, BNM đã tăng lãi suất chính sách qua đêm (OPR) 4 bốn lần từ đầu năm tới nay với biên độ trong mỗi lần tăng 0,25 điểm phần trăm.

Thách thức lớn thứ ba chờ đợi chính phủ của Thủ tướng Anwar Ibrahim là thu hút đầu tư nước ngoài. Malaysia luôn dành nhiều ưu đãi cho các nhà đầu tư nước ngoài với các chính sách thân thiện với doanh nghiệp, chào đón đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Giáo sư Nambiar kỳ vọng chính phủ mới tiếp tục duy trì những chính sách đã mang lại lợi ích cho Malaysia trong nhiều thập kỷ. Ông nhấn mạnh, là một nền kinh tế nhỏ được thúc đẩy bởi nhu cầu tăng trưởng định hướng xuất khẩu và FDI, chính phủ mới nên đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư nước ngoài. 

Đồng tình với điểm này, Tiến sỹ Zokhri chia sẻ, mặc dù chính sách của Malaysia đối với FDI và các cam kết về một quốc gia thân thiện với FDI luôn nhất quán nhưng điều này sẽ không đủ Malaysia để thu hút dòng vốn đầu tư vào trong nước. Trước năm 2018, dòng vốn đầu tư đổ vào nền kinh tế này là do sự ổn định của chính phủ cho dù Malaysia đã trải qua cuộc khủng hoảng cho vay dưới chuẩn năm 2008.

Trưởng bộ phận nghiên cứu của MIDF Imran Yusof nhận định, dòng vốn FDI không phụ thuộc vào các đảng phái chính trị và các quyết định đầu tư sẽ dựa trên các chính sách của chính phủ. Ông chỉ ra rằng sự ổn định của các chính sách đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với nhà đầu tư, các ưu đãi liên quan đến FDI do Bộ Công nghiệp và Thương mại quốc tế đưa ra sẽ không thay đổi cho dù đảng nào lãnh đạo chính phủ.

Các biện pháp hướng tới người dân và củng cố tài chính dần dần được cho sẽ vẫn là ưu tiên hàng đầu của chính phủ mới. Việc hỗ trợ tiền mặt hay các hình thức hỗ trợ khác cho các hộ gia đình có thu nhập trung bình và thấp có thể sẽ tiếp tục được triển khai.

Đối với chính phủ của Thủ tướng Anwar Ibrahim, thành công hay thất bại trong việc vượt qua 3 thách thức kinh tế trọng yếu nêu trên có thể quyết định rất rõ liệu chính phủ đó thể duy trì sự lãnh đạo hết nhiệm kỳ 5 năm tới cũng như trong các cuộc bầu cử tiếp theo hay không./.