Cơn sóng thần lịch sử xảy ra sau thảm họa động đất tại thành phố Miyako, tỉnh Iwate, Nhật Bản ngày 11/3/2011. Ảnh: AFP/TTXVN

Ngày 16/12, Chính phủ Nhật Bản đã bắt đầu đưa vào sử dụng hệ thống cảnh báo động đất mới tại 7 tỉnh ven biển nước này từ Chiba đến Hokkaido nhằm đề phòng trường hợp xảy ra một trận động đất có độ lớn 7,0 trở lên ở một trong hai rãnh đại dương ở Thái Bình Dương, nơi có thể xảy ra các trận động đất cường độ mạnh.

Cảnh báo được xây dựng nhằm khuyến khích người dân sẵn sàng sơ tán trước nguy cơ tiếp tục xảy ra các trận động đất mạnh ở rãnh Nhật Bản và rãnh Chishima, ngoài khơi bờ biển phía Bắc Nhật Bản ở Thái Bình Dương. Chính phủ ước tính một trận động đất mạnh 9,0 ở các rãnh đại dương này có thể gây sóng thần lớn, tạo ra những đợt sóng cao đến 30m ở các khu vực thuộc tỉnh Hokkaido và Iwate, miền Bắc Nhật Bản.

Hệ thống cảnh báo mới sẽ được triển khai tại 182 khu vực thuộc các tỉnh Hokkaido, Aomori, Iwate, Miyagi, Fukushima, Ibaraki và Chiba. Khi có cảnh báo, người dân sẽ được yêu cầu thực hiện các biện pháp như chuẩn bị sơ tán khẩn cấp, chuẩn bị quần áo ấm và xác định trung tâm sơ tán gần nhất. 

Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) sẽ ban bố cảnh báo trong khoảng 2 giờ sau khi xảy ra trận động đất có độ lớn từ 7,0 trở lên. Nếu không có trận động đất nào xảy ra tiếp theo, cảnh báo sẽ được dỡ bỏ một tuần sau đó.

Trong thảm họa Đông Bắc Nhật Bản tháng 3/2011, trận động đất có độ lớn 9,0 ở dọc rãnh Nhật Bản xảy ra 2 ngày sau trận động đất mạnh 7,3 ở khu vực lân cận. Chính phủ Nhật Bản cho rằng tỷ lệ xảy ra động đất có độ lớn từ 8,0 trở lên chỉ là 1/100 nhưng dự báo cảnh báo trên có thể được ban hành mỗi 2-3 năm một lần.

Hồi tháng 9 năm nay, Chính phủ Nhật Bản đã cam kết mở rộng hỗ trợ tài chính cho 108 khu vực thuộc 7 tỉnh có nguy cơ hứng chịu động đất mạnh ở rãnh Nhật Bản hoặc rãnh Chishima và đặc biệt cần có các biện pháp mạnh phòng chống thiên tai.

Chính phủ cũng đặt mục tiêu 10 năm để giảm 80% số nạn nhân trong một trận động đất mạnh. Hồi tháng 3 năm nay, nhóm chuyên trách của chính phủ cho rằng việc triển khai sơ tán nhanh chóng, kịp thời có thể giúp giảm con số thương vong khoảng 80%.

Giáo sư địa chấn học Toru Matsuzawa thuộc Đại học Tohoku cho rằng nếu các khu vực có áp dụng hệ thống cảnh báo thực hiện các biện pháp ứng phó, họ có thể giảm số người thương vong ngay cả khi có sóng thần./.