Ảnh tư liệu: Trên một đường phố ở Tokyo, Nhật Bản. Ảnh: AFP/TTXVN

Nỗ lực này là nhằm tránh tình trạng lợi dụng chính sách miễn thuế thông thoáng để mua hàng giá rẻ sau đó quay vòng bán lại nội địa, gây thất thu thuế của chính phủ.

Theo phóng viên TTXVN tại Tokyo, ngày 24/11, Chính phủ Nhật Bản đã trình bày chính sách cơ bản về kiểm soát mua sắm miễn thuế với đảng Dân chủ Tự do (LDP) và đảng Công minh. Theo đó, hệ thống quản lý mới buộc người mua hàng hóa thuộc diện miễn thuế phải trả toàn bộ số tiền đã bao gồm thuế tại thời điểm mua hàng và chỉ được hoàn trả lại sau khi được kiểm tra trước thời điểm rời khỏi Nhật Bản.

Theo lộ trình, nội dung này sẽ được thảo luận tại Ủy ban nghiên cứu hệ thống thuế của liên minh cầm quyền, trước khi đề cập trong dư luật cải cách thuế vào tháng 12. Nếu dự luật được thông qua, dự kiến sẽ cần một khoảng thời gian nhất định để các cửa hàng chuẩn bị về hệ thống máy móc, kết nối liên thông… nên nhiều khả năng sẽ được áp dụng kể từ tài khóa 2025.

Theo Luật thuế tiêu dùng Nhật Bản, người nước ngoài đến Nhật Bản trong khoảng thời gian dưới 6 tháng sẽ được mua số lượng không hạn chế hàng hóa trong diện miễn thuế để làm quà lưu niệm. Các cửa hàng miễn thuế buộc phải thực hiện đúng quy trình gồm có: Xác nhận khách hàng không cư trú tại Nhật; giải thích các yêu cầu đối với hàng miễn thuế, bao gồm không được bóc tem niêm phong trước thời điểm xuất cảnh; lưu giữ hồ sơ mua hàng. Nếu cửa hàng miễn thuế không phát hiện được hành vi gian lận thì có thể phải chịu trách nhiệm nộp lại khoản thuế đã thất thoát.

Tuy nhiên, việc kiểm soát toàn bộ hàng hóa mua miễn thuế là vấn đề nan giải do lượng hàng hóa cũng như du khách đến Nhật Bản và mua hàng miễn thuế quá đông. Điều này dẫn đến một số hệ lụy như khách mua hàng miễn thuế sử dụng hoặc cho tặng ngay tại Nhật Bản mà không mang về nước, thậm chí không ít trường hợp đã bị phát hiện bán lại thị trường nội địa để thu tiền chênh lệch, nhất là các sản phẩm có giá trị lớn.

Hiện tại, có khoảng 53.000 cửa hàng trên khắp đất nước Nhật Bản được phép bán hàng miễn thuế, tăng gấp 10 lần so năm 2013. Cùng với việc đồng yen Nhật thấp và các biện pháp kiểm soát biên giới đã được dỡ bỏ hoàn toàn, nhu cầu mua hàng miễn thuế của du khách quốc tế đang gia tăng nhanh chóng. Điều này đòi hỏi sự cần thiết phải có một giải pháp kiểm soát hiệu quả để tránh tình trạng thất thu thuế tiêu dùng.

Dù vậy, cũng có ý kiến cho rằng, việc thắt chặt các quy định về mua hàng miễn thuế, bao gồm kiểm tra toàn bộ sản phẩm trước khi xuất cảnh sẽ gây thêm phiền toái và làm giảm tính hấp dẫn của thị trường du lịch Nhật Bản vốn đang trên đà phục hồi mạnh mẽ từ sau đại dịch COVID-19.

Trước đó, đề cương cải cách thuế được liên minh cầm quyền thông qua vào cuối năm 2022 nêu rõ: “Sẽ tiếp tục xem xét các biện pháp hiệu quả chống gian lận thuế tiêu dùng, có tính đến sự thuận tiện của du khách quốc tế và trách nhiệm của các cửa hàng miễn thuế”.