Chính quyền thủ đô Tokyo, Nhật Bản sẽ yêu cầu lắp đặt tấm pin năng lượng Mặt Trời cho các ngôi nhà ở mới xây dựng từ tháng 4/2025. Theo ước tính, có khoảng 2,25 triệu ngôi nhà ở Tokyo có thể lắp đặt được pin Mặt Trời.

Từ tháng 4, Chính quyền Tokyo sẽ yêu cầu khoảng 50 công ty xây dựng nhà ở, có tổng diện tích sàn cung cấp hàng năm từ 20.000 mét vuông trở lên, phải lắp đặt tấm pin năng lượng Mặt Trời cho các căn nhà ở mới xây dựng. Những công trình quy mô nhỏ hoặc các ngôi nhà không đủ điều kiện lắp đặt do mái nhà nhỏ, yêu cầu ánh sáng hoặc thông gió sẽ được miễn. Dự kiến, khoảng một nửa số nhà ở mới xây dựng hàng năm tại Tokyo sẽ thuộc diện bắt buộc này.

Đây là lần đầu tiên tại Nhật Bản chính quyền địa phương ban hành sắc lệnh yêu cầu lắp đặt tấm pin năng lượng Mặt Trời tại các ngôi nhà dành cho một gia đình. Lý do xuất phát từ nhu cầu cân bằng giữa việc đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng và mục tiêu khử carbon. Theo Cơ quan Xúc tiến vận hành điện lực diện tích rộng, nhu cầu điện năng trong khu vực do Tokyo Electric Power quản lý dự kiến sẽ tăng 9,4% vào năm 2033 so với năm 2023. Đồng thời, chính quyền Tokyo đặt mục tiêu nâng tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng lượng điện sử dụng lên 50% vào năm tài khóa 2030 (so với 22% vào năm 2022).

Để đạt được mục tiêu này, việc chuyển đổi sang năng lượng tái tạo phải diễn ra nhanh chóng. Tuy nhiên, quỹ đất có thể sử dụng ở Tokyo rất hạn chế, dẫn đến khó khăn trong việc triển khai các cơ sở sản xuất năng lượng tái tạo quy mô lớn. Các mái nhà dày đặc ở thành phố được coi là “tiềm năng phát điện” và trở thành một công cụ quan trọng để đạt được mục tiêu khử carbon. Theo cuộc khảo sát về tình hình lắp đặt năng lượng Mặt Trời tại Tokyo vào năm tài khóa 2019, tỷ lệ các tòa nhà lắp đặt tấm pin năng lượng Mặt Trời chỉ đạt 4,24%, cho thấy còn rất nhiều dư địa để phát triển.

Tuy nhiên, giá nhà ở tăng cao là một vấn đề đáng lo ngại. Theo công ty nghiên cứu bất động sản Tokyo Kantei, giá trung bình của một căn nhà mới xây tại Tokyo vào tháng 11/2024 là 55,17 triệu yen (350.696 USD), tăng 2% so với tháng trước đó và tăng 18% so với 5 năm trước. Chi phí lắp đặt tấm pin năng lượng Mặt Trời ít nhất cũng mất vài trăm nghìn yen. Dù chính quyền Tokyo có các chương trình trợ cấp, gánh nặng tài chính đối với những hộ gia đình vẫn khá lớn.

Công ty Open House Development, chuyên cung cấp các căn nhà nằm ở vị trí đắc địa với diện tích đất tương đối nhỏ, có rất ít dự án lắp đặt tấm pin năng lượng Mặt Trời trước đây. Ông Shin Iwasaki, đại diện công ty, chia sẻ: “Chính sách này có những điểm phức tạp, và việc giải thích rõ ràng cho khách hàng đòi hỏi sự sáng tạo".

Khi Thống đốc Tokyo Yuriko Koike tuyên bố xem xét bắt buộc lắp đặt tấm pin năng lượng Mặt Trời vào năm 2021, động thái này đã được đánh giá là biểu hiện rõ ràng cho cam kết về khử carbon. Tuy nhiên, cũng xuất hiện nhiều lo ngại liên quan đến việc đảm bảo an toàn trong thiên tai và gánh nặng chi phí nhà ở.

Trong 3 năm qua, Chính quyền Tokyo đã chuẩn bị các biện pháp, từ việc nâng cao nhận thức, giới thiệu lợi ích của năng lượng Mặt Trời, cho đến việc xây dựng các chương trình hỗ trợ mạnh mẽ liên quan đến quá trình lắp đặt, bảo trì và xử lý sau sử dụng. Bà Hiroko Nishida, quản lý cấp cao của Quỹ Năng lượng Tự nhiên, nhận định: “Quy định bắt buộc đã trở thành cơ hội để các nhà sản xuất nhà ở và các công ty bất động sản nhận ra lợi ích và ý nghĩa của việc sử dụng năng lượng Mặt Trời".

Tuy nhiên, sau khi chính sách bắt buộc được thực thi, số lượng lắp đặt tăng nhanh có thể dẫn đến những vấn đề mới, như lỗi thiết bị hay tranh chấp giữa người tiêu dùng và nhà cung cấp. Chính quyền Tokyo sẽ tiếp tục cần phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp tư nhân và cung cấp sự hỗ trợ kỹ lưỡng để đảm bảo người dân có thể yên tâm sử dụng hệ thống năng lượng Mặt Trời.