Bên ngoài nhà máy sản xuất của TSMC ở Kumamoto, Nhật Bản. Ảnh CNA

Trong cuộc họp chiến lược diễn ra ngày 10/3, chính quyền của Thủ tướng Sanae Takaichi thông báo mục tiêu đẩy doanh số bán chip sản xuất tại Nhật Bản lên 15.000 tỷ yen (95 tỷ USD) vào năm 2030 và đạt 40.000 tỷ yen (250 tỷ USD) vào năm 2040. Để dễ hình dung, doanh số lĩnh vực này vào năm 2020 chỉ đạt khoảng 5.000 tỷ yen theo số liệu từ Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản. 

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản đang nỗ lực giành lại vị thế trên bản đồ công nghệ toàn cầu. Từng chiếm khoảng 50% thị phần bán dẫn thế giới vào thời kỳ hoàng kim những năm 1980, Nhật Bản hiện chỉ nắm giữ chưa tới 10%. Sự sụt giảm này được cho là do quá trình số hóa chậm chạp của các doanh nghiệp nội địa, cùng với những cọ xát thương mại với Mỹ trong quá khứ, tạo cơ hội cho các đối thủ như Đài Loan (Trung Quốc) vươn lên dẫn trước. 

Sự bùng nổ của các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) như ChatGPT đang đòi hỏi sức mạnh điện toán khổng lồ từ các dòng chip logic và chip nhớ tiên tiến. Chính phủ Nhật Bản dự báo thị trường bán dẫn toàn cầu sẽ bứt phá lên mức 190.000 tỷ yen (1.200 tỷ USD) vào năm 2035. Trong bản dự thảo lộ trình đầu tư công bố mới đây, Chính phủ Nhật Bản thừa nhận đã không tận dụng tốt cơ hội tăng trưởng này trong thời gian qua, đồng thời nhấn mạnh sự cấp thiết phải tự chủ năng lực phát triển và sản xuất các thế hệ chip tiên tiến phục vụ kỷ nguyên AI.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Nhật Bản đang rót vốn mạnh mẽ vào các dự án xây dựng nhà máy mới. Đáng chú ý, nhà sản xuất chip nội địa Rapidus đang xây dựng cơ sở sản xuất dòng chip 2 nanometer (nm) tối tân, dự kiến đi vào sản xuất hàng loạt trong năm 2027. Cùng với đó, tập đoàn đúc chip lớn nhất thế giới TSMC của Đài Loan (Trung Quốc) tháng trước cũng xác nhận sẽ sản xuất dòng chip 3nm tiên tiến tại một nhà máy đang được xây dựng ở quốc gia Đông Á này.