Khai thác vàng ở Ghana. Ảnh minh họa: TTXVN

Chính phủ Ghana đã quyết định không kéo dài các thỏa thuận khai thác vàng dài hạn, đồng thời xây dựng cơ chế thu phí mới gắn trực tiếp với biến động giá vàng. Đây là bước chuyển quan trọng trong cách quốc gia Tây Phi này quản lý nguồn tài nguyên khoáng sản, trong bối cảnh giá vàng toàn cầu đã vượt ngưỡng 4.600 USD/ounce.

Dự luật mới dự kiến trình Quốc hội vào tháng 3 tới sẽ quy định mức phí khởi điểm 9%, tăng lên 12% nếu giá vàng vượt 4.500 USD/ounce, cao hơn đáng kể so với khung hiện hành 3–5%. Dự luật cũng siết chặt yêu cầu về “nội địa hóa”, buộc các doanh nghiệp tăng mua sắm trong nước và hỗ trợ mạnh hơn cho các doanh nghiệp Ghana.

Các thỏa thuận đầu tư dài hạn tại Ghana trước đây thường cố định mức thuế và phí trong 5–15 năm, đổi lại các khoản đầu tư lớn từ 300–500 triệu USD cho xây dựng hoặc mở rộng mỏ. Chính sách mới sẽ tác động mạnh tới lợi nhuận của các nhà khai thác vàng lớn như Tập đoàn Newmont, AngloGold Ashanti và Gold Fields.

Quyền Tổng giám đốc Ủy ban Khoáng sản Ghana Isaac Tandoh cho biết chính sách cũ đã bị lạm dụng, khi một số doanh nghiệp chuyển lợi nhuận ra nước ngoài mà không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với địa phương. Ông khẳng định việc gia hạn không mang tính tự động, đồng thời bác bỏ lo ngại rằng chính sách cứng rắn hơn sẽ làm nản lòng nhà đầu tư.

Động thái của Ghana phản ánh xu hướng chung tại châu Phi, nơi nhiều quốc gia đang rà soát lại các hợp đồng khai khoáng dài hạn để tăng quyền kiểm soát và bảo đảm lợi ích kinh tế trong nước. Trong bối cảnh giá hàng hóa leo thang, các chính phủ ngày càng quyết liệt tái cân bằng quan hệ với các tập đoàn đa quốc gia, nhằm bảo đảm nguồn tài nguyên thiên nhiên thực sự đóng góp cho phát triển bền vững của quốc gia sở hữu.