Vốn đầu tư nước ngoài (FDI ) đóng góp rất lớn vào nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, để thu hút được nguồn vốn đầu tư chất lượng, phát triển các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, Tp.Hồ Chí Minh cần tiếp tục cải thiện các chỉ số môi trường đầu tư.

Đây là nhận định của các chuyên gia tại Diễn đàn hỗ trợ đầu tư "Nhà đầu tư tìm kiếm gì từ thị trường Thành phố Hồ Chí Minh" do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Tp.Hồ Chí Minh (ITPC) và Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp tổ chức, ngày 15/9.

Nguồn lực lớn cho phát triển

Ông Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho biết, sau hơn 30 năm mở cửa thu hút đầu tư, nguồn vốn FDI đóng vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội. Sự tăng trưởng của nguồn vốn đầu tư nước ngoài không chỉ tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho Việt Nam đẩy nhanh thời gian mở rộng thị trường quốc tế, mà ngày càng cải tiến hơn về nhiều mặt trong hoạt động kinh doanh (chuyên môn, công nghệ, kỹ thuật…), giảm gánh nặng về vốn cho nhiều dự án lớn.

Bên cạnh đó, việc thu hút và sử dụng nguồn vốn nước ngoài còn góp phần tác động thúc đẩy chuyển dịch, cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, ngành, sản phẩm, dịch vụ; thúc đẩy cải cách thể chế, chính sách pháp luật, môi trường kinh doanh, phát triển nền kinh tế thị trường đầy đủ, hiện đại và hội nhập.

Theo ông Vũ Tiến Lộc, những năm qua, tỷ lệ đầu tư nước ngoài vào Việt Nam liên tục tăng trưởng, kể cả khi toàn cầu chịu tác động của đại dịch COVID-19, hoạt động đầu tư vào Việt Nam vẫn không giảm độ sôi động, tính hiệu quả và chất lượng.

Cụ thể, theo thống kê từ Cục Đầu tư nước ngoài Bộ Kế hoạch và Đầu tư, trong 8 tháng vừa qua, Việt Nam đã thu hút gần 16,8 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài. Đây là một tín hiệu cho thấy Việt Nam vẫn đang giữ vững được vị trí là một địa điểm đầu tư đáng tin cậy; trong đó, Tp. Hồ Chí Minh với vai trò đầu tàu kinh tế của đất nước là vùng quy tụ những nhà đầu tư lớn với nguồn vốn đầu tư chảy vào mạnh mẽ qua từng năm. Tp.Hồ Chí Minh là nơi dẫn đầu về tỷ lệ đầu tư cũng như các dự án mới.

Bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc ITPC thông tin, hiện Tp.Hồ Chí Minh đang có 10.925 dự án  FDI còn hiệu lực với tổng vốn đạt 78,32 tỷ USD. Nhờ chính sách tích cực của Chính phủ và Tp. Hồ Chí Minh trong kiềm chế lạm phát, tái cấu trúc nền kinh tế và giải quyết các khoản nợ xấu, tăng tính thanh khoản của thị trường bất động sản đã góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, phục hồi môi trường kinh doanh, đầu tư trong nước. Đây là một yếu tố quan trọng tạo đà cho hoạt động thu hút đầu tư nước ngoài bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới.

Bên cạnh vị trí chiến lược thuận lợi, diện tích lớn cùng mật độ dân số cao, lao động có trình độ chuyên môn, trung tâm sản xuất và dịch vụ công nghệ cao lớn nhất cả nước, Tp.Hồ Chí Minh còn là một đô thị đa văn hóa thích hợp cho người nước ngoài tìm đến làm việc, sinh sống và du lịch. Lãnh đạo Tp.Hồ Chí Minh luôn đồng hành cùng doanh nghiệp và tích cực triển khai các hoạt động nhằm cải thiện môi trường đầu tư như các hoạt động gặp gỡ, đối thoại doanh nghiệp; thành lập tổ công tác giải quyết các vướng mắc về đầu tư…

Cải thiện môi trường đầu tư

Ông Nobuyuki Matsumoto - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Tp. Hồ Chí Minh chia sẻ, Việt Nam là một trong những điểm đến đầu tư được các doanh nghiệp Nhật Bản quan tâm nhất hiện nay. Có rất nhiều công ty Nhật Bản đang xem xét làm thế nào để đa dạng hoá chuỗi cung ứng tại Việt Nam.

Tuy nhiên, theo ông Nobuyuki Matsumoto, việc thu hút đầu tư của Tp.Hồ Chí Minh vẫn có những thách thức nhất định, đáng chú ý là khả năng cung ứng của ngành công nghiệp hỗ trợ. Theo khảo sát từ các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam, hiện tỷ lệ cung ứng nguyên liệu, linh kiện nội địa của Việt Nam mới đạt 37,4%, thấp hơn các nước khác trong khu vực.

Chính vì vậy, muốn thu hút các dự án đầu tư mới, đặc biệt trong lĩnh vực chế biến, chế tạo, Việt Nam nói chung, Tp.Hồ Chí Minh cần thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hoá.

Trưởng Tiểu ban pháp luật Hiệp hội các doanh nghiệp Châu Âu tại Việt Nam (Eurocham) Leif Schneider nhận định, một làn sóng nhà đầu tư mới đang đến Việt Nam để tìm hiểu cơ hội cho các doanh nghiệp nước ngoài và Tp. Hồ Chí Minh có nhiều ưu thế để đón đầu nguồn lực này.

Mặc dù vậy, các dự án đầu tư nước ngoài vẫn còn gặp khó khăn khi áp dụng quy định, quy tắc và thủ tục tại Việt Nam. Đặc biệt, nhà đầu tư thường không xác định được thời gian thực hiện các thủ tục cấp phép hoặc phê duyệt mua bán, sáp nhập.

Bên cạnh đó yếu tố con người cũng là vấn đề được nhiều nhà đuầ tư quan tâm, dù Việt Nam có những ưu thế về lực lượng lao động lớn với chi phí tương đối thấp nhưng với trình độ học vấn tổng thể chưa cao, bất đồng về ngôn ngữ đã gây khó khăn trong quá trình giao tiếp và trực tiếp đến quá trình làm việc...

"Để thu hút đầu tư nước ngoài hiệu quả, Tp.Hồ Chí Minh nói riêng, Việt Nam nói chung cần có chiến lược cụ thể; trong đó, yếu tố con người được xem là tiên quyết. Thị trường lao động của Việt Nam sẽ phải thích ứng với yêu cầu ngày càng cao trong giáo dục và đào tạo.

Ngoài ra, Việt Nam cần tiếp tục nỗ lực cải thiện cơ sở hạ tầng trong nước để hỗ trợ việc phát triển các hoạt động thương mại và sản xuất đang gia tăng trong vùng đô thị. Về phía các nhà đầu tư, chính quyền Tp. Hồ Chí Minh cần chủ động trong việc giao tiếp, đối thoại để tạo sự minh bạch trong thực thi chính sách - ông Leif Schneider nêu khuyến nghị.

Đồng tình với các kiến nghị của hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài, ông Phan Hữu Thắng, Chủ tịch Viện Nghiên cứu đầu tư quốc tế cho rằng, Việt Nam cần đẩy nhanh tiến độ thực hiện các nhiệm vụ hoàn thiện luật pháp, chính sách; rà soát, đánh giá các dự án đang hoạt động, từ đó xây dựng chiến lược, định vị lại lợi thế của Việt Nam, chú trọng điều chỉnh hoạt động xúc tiến đầu tư theo hướng thống nhất, có trọng tâm, trọng điểm, thể hiện tính liên ngành, liên vùng, gắn với thị trường, đối tác đầu tư và dự án cụ thể.

Muốn đón làn sóng đầu tư trong bối cảnh mới, Tp. Hồ Chí Minh cần chuẩn bị sẵn nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu về chất lượng và số lượng cho nhiều lĩnh vực, tiếp tục đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ, hiện đại để thu hút đầu tư nước ngoài./.