Ông Tống Xuân Chinh: Người dân chưa có khái niệm thương mại trong chăn nuôi. Ảnh: Thành Trung/BNEWS/TTXVN

Nhiều năm qua, cứ sau mỗi đợt rét đậm, rét hại lại có hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn con gia súc bị chết, gây thiệt hại rất lớn cho bà con và ngành chăn nuôi.

Cùng với việc hỗ trợ để người dân khôi phục sản xuất, những giải pháp căn cơ để thay đổi cơ cấu vật nuôi, thay đổi tập quán chăn nuôi cho phù hợp với từng địa phương là vấn đề lâu dài cần tính đến.

BNEWS đã có cuộc trao đổi với ông Tống Xuân Chinh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), về các giải pháp lâu dài trong việc phòng chống đói, rét cho gia súc cũng như phục hồi chăn nuôi.

BNEWS: Xin ông cho biết cụ thể tình hình thiệt hại sau đợt rét đậm, rét hại kỷ lục vừa qua, nguyên nhân vì sao?

Ông Tống Xuân Chinh: Theo số liệu thống kê của Cục Chăn nuôi, tính đến hết tháng 2/2016, tại 20 tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc đã bị thiệt hại 31.077 con gia súc; trong đó có 19.330 con trâu, bò và 11.747 con gia súc khác (dê, ngựa,lợn) sau đợt rét đậm, rét hại kỷ lục vừa qua.

Nguyên nhân khách quan là do thời tiết lạnh, rét đậm, rét hại với cường độ mạnh và kéo dài ngày liên tục. Nhiều nơi thuộc vùng núi cao giảm xuống dưới 0°c và đạt mức thấp nhất trong lịch sử như: Mẫu Sơn (Lạng Sơn) -5°C (ngày 24/01); Pha Đin (Điện Biên) -4,3°C (ngày 25/01); Sa Pa (Lào Cai) -4,2°C...

Do thời tiết quá khắc nghiệt nên phần lớn gia súc non, già yếu sức đề kháng yếu nên bị chết.

Nguyên nhân chủ quan là mặc dù công tác chuẩn bị đã hết sức tích cực, chủ động song thời tiết diễn biến quá nhanh: Rét đậm, rét hại có cường độ rất mạnh được tăng cường liên tục trên diện rộng, nhiều nơi xuất hiện băng giá và mưa tuyết nên người chăn nuôi không đối phó kịp thời.

Tại một số địa phương vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc; các hộ nghèo không chuẩn bị đầy đủ điều kiện để phòng chống rét cho đàn trâu, bò; không che chắn; không có chuồng hoặc có nhưng không bảo đảm chống được rét cho gia súc; không dự trữ thức ăn lâu dài; không nhốt đàn gia súc khi mùa đông giá rét đến.

Mặc dù công tác tuyên truyền, vận động phòng chống đói rét đã được triển khai mạnh mẽ song người chăn nuôi chưa thực hiện tốt, kịp thời.

BNEWS: Vậy Cục Chăn nuôi đã có những giải pháp gì để hỗ trợ nông dân khôi phục sản xuất, thưa ông?

Ông Tống Xuân Chinh: Trước mắt, khi thời tiết ấm lên bà con cần cho đàn trâu, bò ra khỏi chuồng trại để thích nghi dần với thời tiết sau đó mới chăn thả.

Bên cạnh đó, huy động thức ăn còn lại (cỏ khô), thức ăn bổ sung (tinh, muối khoáng, vitamin) cho đàn gia súc ăn nhằm hồi phục sức khỏe. Ngoài ra, cần thực hiện tiêm phòng, vệ sinh và củng cố lại chuồng, trại...

Cần phải thay đổi cơ cấu vật nuôi cho phù hợp với từng địa phương. Ảnh: Công Hải-TTXVN

Đặc biệt, bà con cần rút kinh nghiệm, củng cố, xây mới chuồng, trại, có giải pháp để sưởi ấm cho trâu bò, không thể chủ quan.

Hiện nay, Cục Chăn nuôi đang tổng hợp số liệu để Bộ trình Trung ương hỗ trợ nông dân khắc phục hậu quả, khôi phục sản xuất bằng nguồn ngân sách Trung ương và địa phương.

Đồng thời, nông dân cũng đang hưởng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước như Quyết định số 49/2012/QĐ-TTg ngày 8/11/2012 của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế, chính sách hỗ trợ giống, cây trồng vật nuôi, thủy sản để khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do thiên tại dịch bệnh.

Theo đó, mức hỗ trợ là 4 triệu đồng/con đối với trâu, bò, ngựa; 2 triệu đồng/con đối với hươu, nai, cừu, dê; 750.000 đồng/con đối với lợn... để mua con giống, tái sản xuất.

BNEWS: Vậy giải pháp lâu dài về vấn đề này thì như thế nào thưa ông?

Ông Tống Xuân Chinh: Về lâu dài chúng ta cần có giải pháp căn cơ, cần phải thay đổi cơ cấu vật nuôi cho phù hợp với từng địa phương.

Đặc biệt, cần hướng dẫn cho bà con các hoạt động thương mại, ví dụ trên vùng núi nhiều hộ có đàn trâu bò cả chục con nhưng bà con không có khái niệm con già yếu cần phải vỗ béo và bán trước mùa đông.

Vì mùa đông những con trâu bò già yếu không chịu được. Bên cạnh đó, số tiền bán trâu, bò sẽ được đầu tư cho củng cố chuồng trại, mua thức ăn thô dự trữ...

Tuy nhiên, do phần lớn bà con là dân tộc ở vùng sâu vùng xa nên khó thay đổi được tập quán, phương thức sản xuất.

Đồng thời, cần phải thay đổi mô hình chăn nuôi từ manh mún nhỏ lẻ sang mô hình liên kết sản xuất như hợp tác xã, doanh nghiệp; áp dụng các biện pháp chăn nuôi hiện đại, gắn với việc kết hợp trồng cỏ.

Quy hoạch vùng chăn nuôi tập trung, quy hoạch vùng trồng cây thức ăn. Có kế hoạch phục hồi chăn nuôi sau rét đậm, rét hại. Có phương án chủ động về con giống để sẵn sàng thay thế khi gia súc bị chết, tái sản xuất ngay sau khi thiệt hại do rét đậm, rét hại.

BNEWS: Xin cảm ơn ông!