Những ngày trung tuần tháng 11, không khí lao động tại các vùng biển TP. Hồ Chí Minh trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết khi ngư dân liên tiếp trúng đậm mùa cá mai. Từ Long Hải đến Tam Thắng, sáng sớm những chiếc thuyền thúng nhỏ bé lần lượt nối đuôi nhau trở về bờ trong niềm vui rạng rỡ, mang theo từng mẻ cá tươi rói.

Với nhiều ngư dân bám biển hàng chục năm, đây không chỉ là thời điểm làm ăn thuận lợi mà còn là minh chứng cho sự hào phóng của biển cả dành cho những con người lam lũ nơi đầu sóng, ngọn gió.

7 giờ sáng tại bãi biển gần Dinh Cô (Long Hải), những chấm xanh nho nhỏ ngoài khơi – là những chiếc thuyền thúng lần lượt tiến vào bờ sau vài giờ thả lưới. Khi thuyền cập bờ, từng chiếc xe kéo đưa thuyền lên bãi. Cả bãi biển rộn ràng bởi tiếng cười, tiếng nói, tiếng tiểu thương, người dân rộn ràng trả giá cho những mẻ cá mai mới được ngư dân đánh bắt và đang được giũ khỏi lưới rơi xuống các tấm bạt trải sẵn.

Ông Nguyễn Văn Giang, ngư dân xã Long Hải, phấn khởi khi vừa gỡ cá vừa kể: “Chuyến này tôi trúng luồng cá mai lớn, mắt lưới dày đặc. Tôi ra khơi từ 4 giờ sáng, mất khoảng một tiếng chèo thúng ra xa bờ để thả lưới. Hơn 2 tiếng sau là bắt đầu vào bờ gỡ cá bán. Mùa này cá nhiều nên chưa vào đến bờ thương lái đã đứng chờ. Ngày hôm nay (19/11), sáng sớm vợ chồng tôi thu được khoảng 3 triệu đồng. Có ngày trúng đậm thì được cả chục triệu. Trong khi đó chi phí mỗi chuyến biển chỉ tốn khoảng 200 nghìn đồng”.

Sinh ra và lớn lên ở Long Hải, ông Giang đã gắn bó hơn 40 năm với nghề lưới thúng. Theo ông, cá mai đi thành đàn, nếu đánh trúng thì sản lượng rất lớn. “Bán ngay tại bãi với giá 20 nghìn đồng/kg, vừa nhanh vừa được giá. Nhờ biển mà chúng tôi sống được, nuôi con cái học hành”, ông vui vẻ nói.

Không chỉ ông Giang, vợ chồng bà Quách Thu Vân – cũng là ngư dân Long Hải – những ngày này luôn bận rộn với các chuyến biển từ rạng sáng. Có hôm “trúng lớn”, bà thu được vài tạ cá, sau khi trừ chi phí vẫn lời vài triệu đồng. Tuy nhiên cũng có ngày sản lượng giảm chỉ còn vài chục kilogram. “Nghề cá mai nhẹ nhàng hơn nhiều nghề biển khác. Dù sản lượng không đều bữa nhiều bữa ít nhưng nhìn chung cho ngư dân chúng tôi có thu nhập”, bà Vân chia sẻ.

Tại phường Tam Thắng, ông Nguyễn Đình Lai cho biết suốt gần một tuần nay, ngày nào ông cũng trúng vài tạ cá mai. Chuyến đánh bắt ngày 15/11 vừa qua, ông trúng tới 6 tạ cá, thu về hơn 10 triệu đồng. “Hôm 19/11, tôi cũng trúng 1,5 tạ. Giá 20 nghìn/kg, tính ra cũng được 3 triệu đồng cho một buổi ra khơi. Năm nay cá nhiều hơn mọi năm, ai cũng phấn khởi”, ông Lai cho biết.

Theo kinh nghiệm của ngư dân địa phương, mùa cá mai thường kéo dài từ cuối tháng 9 âm lịch đến tháng Giêng năm sau. Năm nay, ngay từ đầu vụ, sản lượng đã vượt hẳn so với mọi năm. Ngư trường lại gần bờ, chỉ cách 2 – 3 hải lý nên mỗi thuyền chỉ cần 1 – 2 người. Chỉ sau vài tiếng, ngư dân có thể bắt được từ vài chục kilogram đến hàng tạ cá. Giá cá mai tươi tại bãi thường dao động từ 20.000 – 25.000 đồng/kg; vào thời điểm khan hiếm, giá có thể tăng hơn.

Riêng khu vực Long Hải, Vũng Tàu, Phước Hải, Bình Châu là nơi tập trung số lượng cá mai nhiều nhất. Hiện có hàng trăm ghe, thuyền thúng chuyên đánh bắt loại cá này. Ngư dân thường căn theo con nước, gió để điều chỉnh vị trí thả lưới cho hiệu quả.

Mặc dù cá mai không phải loại hải sản có giá trị kinh tế cao như cá thu, cá ngừ hay mực…, nhưng lại phù hợp với những hộ ngư dân không có nhiều vốn và không thể đi xa bờ đánh bắt. Chỉ cần thuyền công suất nhỏ, chi phí nhiên liệu thấp, họ vẫn có thể kiếm được thu nhập ổn định. Đó cũng là lý do nghề lưới thúng đánh cá mai vẫn tồn tại bền vững suốt nhiều năm ở Long Hải, Vũng Tàu, Phước Hải, Bình Châu…

Không chỉ mang lại thu nhập, cá mai còn được người tiêu dùng ưa chuộng bởi vị ngọt thịt và độ tươi ngon. Cá có thể chế biến thành nhiều món như chiên giòn, nấu canh, gỏi cá mai, kho tiêu… hoặc muối làm nước mắm truyền thống. Giá thành rẻ, cá không qua bảo quản hóa chất, lại đánh bắt gần bờ nên được xem là nguồn thực phẩm an toàn được người dân ưu chuộng.