Nhờ tận dụng lợi thế vùng nước mặn lợ ven biển, thời gian gần đây, nhiều hộ dân tại các xã ven biển tỉnh Ninh Bình đã phát triển mô hình nuôi ốc hương theo hướng thâm canh, ứng dụng kỹ thuật mới, mang lại hiệu quả kinh tế tích cực. Với giá bán ổn định, đầu ra thuận lợi và chi phí đầu tư phù hợp, nghề nuôi ốc hương không chỉ giúp người dân nâng cao thu nhập mà còn góp phần chuyển đổi cơ cấu nuôi trồng thủy sản tại địa phương, mở ra hướng phát triển sinh kế bền vững.

Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản An Hòa Hải Hậu, xã Hải Quang là một trong những hợp tác xã tiên phong ứng dụng công nghệ tuần hoàn vào nuôi ốc hương thương phẩm. Nhờ ứng dụng tiến bộ mới, sau 3 năm nuôi thả, ốc hương đã khẳng định giá trị, trung bình mỗi năm cung ứng ra thị trường gần 20 tấn, trừ chi phí cho thu lãi gần 3 tỷ đồng.

Anh Trần Tiến Đức, Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản An Hòa Hải Hậu cho biết, ốc hương là đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện vùng nước ven biển. Thức ăn chủ yếu của ốc là cá biển, tôm, tép moi tươi sống. Bên cạnh đó, người nuôi từng bước tận dụng thêm phụ phẩm như gan lợn, gan bò để bổ sung dinh dưỡng, góp phần giảm chi phí đầu vào và nâng cao hiệu quả sản xuất.

So với nhiều loại thủy sản khác, ốc hương có ưu điểm ít dịch bệnh, chi phí chăm sóc không quá lớn, kỹ thuật nuôi tương đối đơn giản nên người dân dễ quản lý môi trường và theo dõi quá trình sinh trưởng của vật nuôi. Đây cũng là yếu tố giúp mô hình nhanh chóng được nhân rộng tại nhiều địa phương ven biển.

Trước đây mô hình nuôi tôm của gia đình anh Bùi Văn Kiên, xã Hải Tiến thường xuyên đối mặt với rủi ro dịch bệnh, giá cả thị trường biến động nên năng suất và hiệu quả kinh tế không ổn định. Sau khi tìm hiểu, tiếp cận các kỹ thuật nuôi mới, anh đã mạnh dạn đầu tư chuyển đổi sang mô hình nuôi ốc hương nhằm nâng cao giá trị kinh tế và giảm thiểu rủi ro trong sản xuất. Hiện mỗi năm gia đình anh cung ứng ra thị trường khoảng 10 tấn ốc. Để duy trì nguồn hàng thường xuyên, gia đình anh áp dụng phương pháp thả giống gối vụ, trung bình cứ 2 tháng thu hoạch một lứa.

Anh Bùi Văn Kiên chia sẻ, nuôi ốc hương đòi hỏi người nuôi phải đặc biệt cẩn trọng trong từng khâu chăm sóc. Độ mặn thích hợp để ốc phát triển dao động khoảng 25-35‰. Người nuôi phải duy trì ổn định nhiệt độ và độ mặn của nước, nhất là sau các đợt mưa lớn, bởi nếu môi trường thay đổi đột ngột, ốc rất dễ bị sốc và chết hàng loạt. Chế độ dinh dưỡng của con ốc này cũng rất khắt khe, thức ăn phải là các loại cá biển, tôm, tép tươi sống. Sau mỗi bữa ăn, người nuôi phải thu gom sạch phần thức ăn thừa để giữ môi trường đáy ao luôn thông thoáng.

Nghề nuôi ốc hương thương phẩm đang mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho nhiều địa phương ven biển tỉnh Ninh Bình. Với giá trị kinh tế cao, thị trường tiêu thụ rộng mở cùng khả năng thích nghi với điều kiện tự nhiên địa phương, ốc hương được đánh giá là đối tượng nuôi giàu tiềm năng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững.

Theo đánh giá của ngành chuyên môn, điều kiện tự nhiên vùng ven biển Ninh Bình khá thuận lợi cho hoạt động ương dưỡng giống và nuôi thương phẩm ốc hương. Đặc biệt, kỹ thuật nuôi không quá phức tạp, phù hợp với khả năng đầu tư và tiếp cận khoa học kỹ thuật của người dân địa phương.

Ốc hương bắt đầu được đưa vào nuôi thử nghiệm tại Ninh Bình từ khoảng năm 2020. Từ năm 2022 đến nay, cùng với việc từng bước làm chủ kỹ thuật và cải thiện môi trường nuôi, nhiều hộ dân đã nuôi thành công, tạo động lực để mô hình tiếp tục được nhân rộng.

Hiện diện tích nuôi ốc hương toàn tỉnh đạt khoảng 50ha, tập trung chủ yếu tại các xã Giao Ninh, Hải Tiến, Hải Xuân. Sản lượng đạt khoảng 600 tấn/năm. Giá bán trên thị trường hiện dao động từ 220.000-500.000 đồng/kg tùy kích cỡ và thời điểm, mang lại nguồn thu hấp dẫn cho người nuôi. Nhiều hộ dân thu lãi từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng nhờ chuyển đổi từ những diện tích nuôi tôm, nuôi thủy sản kém hiệu quả sang nuôi ốc hương thương phẩm.

Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, nghề nuôi ốc hương tại Ninh Bình vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt là vấn đề con giống. Hiện phần lớn giống ốc hương phải nhập từ các tỉnh Nam Trung Bộ nên chi phí vận chuyển cao, nguồn cung chưa ổn định và tiềm ẩn nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 455 cơ sở sản xuất, ương dưỡng giống thủy sản nhưng mới chỉ có duy nhất một cơ sở sản xuất, ương dưỡng giống ốc hương. Điều này khiến người nuôi chưa chủ động được nguồn giống tại chỗ, ảnh hưởng đến kế hoạch mở rộng quy mô sản xuất.

Bà Nguyễn Thị Thúy, Trưởng phòng Nuôi trồng thủy sản, Chi cục Thủy sản - Kiểm ngư tỉnh Ninh Bình cho biết, ngành nông nghiệp đang khuyến khích người dân đa dạng hóa đối tượng nuôi thủy sản; trong đó ốc hương là đối tượng có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương. Việc phát triển nuôi ốc hương thương phẩm góp phần quan trọng vào tăng trưởng giá trị sản xuất của ngành thủy sản cũng như nâng cao thu nhập cho người dân vùng ven biển.