Trung bình mỗi năm, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) khai thác trên 40 triệu tấn than, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, đi cùng với sản lượng khai thác ngày một tăng, vấn đề môi trường cũng là bài toán khó với Tập đoàn. 

Với mục tiêu gắn sản xuất với bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững, TKV đã chỉ đạo các đơn vị thành viên triển khai những giải pháp từng bước giảm ảnh hưởng của quá trình khai thác. Từ đó, đưa công nghiệp khai khoáng trở thành ngành kinh tế phát triển hài hòa, thân thiện với môi trường cộng đồng.

*Xử lý triệt để chất thải

TKV cho biết, việc bảo vệ môi trường thường xuyên trong toàn TKV luôn được được duy trì giữ vững đảm bảo các yêu cầu đề ra. Các giải pháp bảo vệ môi trường về công tác chống bụi, vệ sinh môi trường, cảnh quan các mặt bằng sản xuất, thu gom xử lý triệt để các loại chất thải đảm bảo theo đúng các quy định về bảo vệ môi trường.

Chẳng hạn, bãi thải Bàng Nâu của Công ty CP Than Cao Sơn là bãi thải có quy mô lớn nhất vùng Cẩm Phả, diện tích khoảng 440ha, cao trình đổ thải +300, Công ty đã đầu tư máy phun sương dập bụi cao áp, phun nước dập bụi tại các vị trí chuyển tải, đầu rót tuyến băng tải đá. Ngoài các giàn phun nước làm ẩm đất đá tại đầu băng rỡ tải, công ty đã đầu tư thêm 8 máy phun sương dập bụi công suất lớn, nâng tổng số máy phun sương dập bụi công suất lớn tại khu vực bãi thải Bàng Nâu là 11 máy.

Đồng thời, Công ty CP Than Cao Sơn tiếp tục thực hiện các công trình, hạng mục như thi công đê ngăn đất đá số 10; cải tạo các tầng của bãi thải theo thiết kế; thi công xây dựng hệ thống dốc nước sườn bãi thải số 1 và số 2 theo tiến độ đến giai đoạn kết thúc đổ thải; trồng 300 ha cây xanh trên toàn bộ phần diện tích còn lại của bãi thải Bàng Nâu.

Do khu vực bãi thải Bàng Nâu tiếp giáp với tuyến đường cao tốc Hạ Long - Vân Đồn, để đảm bảo công tác bảo vệ môi trường và an toàn cho tuyến đường cao tốc, Công ty đã lập phương án củng cố tuyến mương thoát nước số 1, hoàn thành và đưa vào sử dụng năm 2021; phương án củng cố đê ngăn đất đá số 4 và đảm bảo thoát nước đoạn km 43+500 tuyến đường cao tốc Hạ Long - Vân Đồn khu vực giáp ranh giữa bãi thải Bàng Nâu, công trình đang được thi công và dự kiến hoàn thành và đưa vào sử dụng trong tháng 8/2022.

Công ty cũng lắp đặt trạm bơm công suất 1.200m3/h để thường trực bơm thoát nước trong mùa mưa tại khu vực hồ nước phía hạ lưu Đê ngăn đất đá số 9 đoạn Km43+500 phần giáp ranh với tuyến cao tốc…

Các công ty thành viên khác của TKV cũng đã đặt vấn đề bảo vệ môi trường là vấn đề quan trọng trong sản xuất như: Công ty Than Hà Tu đưa vào vận hành xe tưới đường dập bụi chuyên dụng; phục hồi môi trường cảnh quan tuyến đường từ Lộ Phong và Trung tâm điều hành sản xuất. Đồng thời, triển khai phương án trồng vành đai cây xanh xung quanh biên giưới khai trường sản xuất theo đúng tiến độ đề ra. 

Còn Công ty Tuyển than Cửa Ông đầu tư và đưa vào sử dụng 7 máy phun sương dập bụi cao áp; trồng bổ sung cây cây bóng mát quanh mặt bằng các xưởng và dọc các tuyến đường liên lạc; bổ sung cây phi lao mật độ cao các khu vực đất trống xung quanh các xưởng. Cùng đó, lắp đặt các máng hứng than rơi vãi;  khảo sát, chuẩn bị đầu tư xây dựng cần tiếp tục giải quyết các vướng mắc chồng lấn quy hoạch với thành phố Cẩm Phả…

*Xanh hóa môi trường

TKV cho biết, đánh giá sơ bộ qua kiểm tra cho thấy, các đơn vị đã thực hiện tốt việc quan tâm chăm sóc, duy trì cảnh quan các công trình đảm bảo các mục tiêu môi trường đã đề ra. Bước đầu đã cải thiện cảnh quan, khắc phục ô nhiễm môi trường tạo dư luận tốt với nhân dân, chính quyền địa phương các cấp, các cơ quan thanh kiểm tra, cơ quan truyền thông.

Theo đó, bãi thải Bàng Nâu tới nay đã triển khai khá tốt việc kiểm soát môi trường, thi công và trồng cây cải tạo phục hồi môi trường theo phương án các tầng thải  vành đai  +50, +80 và tiến độ đầu tư lắp đặt hệ thống cung cấp nước, các máy phun sương dập bụi cao áp tại các tầng thải theo phương án. Bởi vậy, giải pháp bảo vệ môi trường tại khu vực Bàng Nâu được cơ quan quản lý nhà nước, nhân dân khu vực ghi nhận và đánh giá chuyển biến tích cực và tốt hơn các năm về trước.

Ngoài ra, các phương án bảo vệ môi trường tổng thể mỏ Hà Tu, Tuyển than Cửa Ông, Cảng Làng Khánh cũng được các đơn vị quan tâm thực hiện đáp ứng yêu cầu tiến độ của phương án tùy theo mức độ cấp thiết, bối cảnh tình hình tại khu vực…

Đối với cải tạo phục hồi môi trường và đóng cửa mỏ trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, TKV đã hoàn thành cải tạo phục hồi môi trường và đóng cửa mỏ 21 dự án. Ðể "xanh hóa" hoạt động sản xuất than, TKV đã dành nguồn lực lớn đầu tư các dây chuyền hiện đại, nâng cao hiệu quả khai thác than hầm lò; đầu tư hệ thống lò chợ cơ giới hóa ở nhiều khâu sản xuất khác nhau. 

Ðối với các mỏ lộ thiên, TKV cam kết thực hiện đúng lộ trình kết thúc khai thác đối với các dự án tại Hạ Long và Cẩm Phả. Ðồng thời, tiếp tục nghiên cứu khai thác, sử dụng đất đá thải mỏ làm vật liệu san lấp mặt bằng các dự án, công trình xây dựng, đem lại "lợi ích kép", giúp giảm áp lực và chống sạt lở các bãi thải.

Ðến nay, tổng diện tích trồng cây phủ xanh hoàn nguyên môi trường tại Quảng Ninh hơn 1.200 ha. Dự kiến đến năm 2025, mỗi năm, Tập đoàn sẽ phủ xanh thêm 1.000 ha và sẽ kết thúc đổ thải các bãi đổ thải ngoài có hướng về các khu đô thị và quốc lộ 18A để trồng cây xanh tạo cảnh quan môi trường, góp phần cùng tỉnh Quảng Ninh đẩy nhanh chuyển đổi mô hình kinh tế từ "nâu" sang "xanh".

Trong thời gian tới, Tập đoàn sẽ tiếp tục tăng cường xử lý nước thải mỏ, đất đá thải mỏ theo hướng kinh tế tuần hoàn. Cùng với đó là khép kín con đường vận chuyển than chuyên dụng bằng các băng tải, tiến tới chấm dứt việc vận chuyển than ra các bến cảng và đến các nhà máy.

Cụ thể, TKV sẽ phê duyệt 38 công trình cải tạo môi trường với gía trị thực hiện 250 tỷ đồng. Cùng đó, thu gom xử lý triệt để các loại chất thải nhất là công tác quản lý chất thải nguy hại, tăng cường chống bụi trong mùa nắng nóng. Ngoài ra, triển khai phương án tái sử dụng nước thải mỏ vùng Hòn Gai giai đoạn 2022-2025 sau khi kết thúc khai thác moong 917 của Công ty than Hòn Gai.

Bên cạnh đó, TKV tập trung củng cố hoàn thiện công tác quản lý chất thải rắn công nghiệp thông thường, chất thải công nghiệp phải kiểm soát và chất thải nguy hại; tổ chức phổ biến  kiểm soát phát thải khí nhà kính theo Luật Bảo vệ môi trường 2020 và thực hiện cam kết của Việt Nam đưa phát thải ròng về “0” vào năm 2050. Đồng thời, phối hợp với Bộ Tài nguyên Môi trường  nghiên cứu, hướng dẫn triển khai thực hiện công tác kiểm kê phát thải khí nhà kính theo Quyết định 01/TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 18/01/2022./.