Bất ổn chính trị tại Nhật Bản đã khiến những người theo dõi Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) phần lớn loại trừ khả năng tăng lãi suất tại cuộc họp sắp tới của ngân hàng trung ương vào tháng 10, nhưng khả năng tăng lãi suất tại một trong các cuộc họp mùa Đông của BoJ vẫn có thể xảy ra tùy thuộc vào diễn biến của đồng yen.

Trong khoảng thời gian ngắn ngủi chỉ hai tuần, kỳ vọng của thị trường về việc tăng lãi suất 0,25% tại cuộc họp chính sách của BoJ diễn ra vào ngày 29-30/10 đã giảm mạnh từ khoảng 70% xuống còn khoảng 10%, theo dữ liệu từ Totan Research. Sự sụt giảm này phần lớn phản ánh sự bất ổn chính trị, đặc biệt là sau chiến thắng của bà Sanae Takaichi trong cuộc bầu cử lãnh đạo đảng Dân chủ Tự do (BoJ) cầm quyền. Bà Takaichi được cho là thận trọng với lãi suất cao hơn.

Tuy nhiên, việc tăng lãi suất vào tháng 10 sẽ là một thách thức ngay cả khi không có chiến thắng của bà Takaichi. Nhật Bản sẽ không có đủ dữ liệu vào tháng 10 về việc thuế quan do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt ảnh hưởng như thế nào đến lợi nhuận của các doanh nghiệp Nhật Bản, và tác động ra sao đến các cuộc đàm phán lương vào mùa Xuân năm sau.

BoJ đã cảnh báo rằng thuế quan của Mỹ và các yếu tố khác có thể gây áp lực với tăng trưởng kinh tế với Nhật Bản, nhưng cho biết họ sẽ cần phân tích dữ liệu Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9 - tức là vào tháng 11 - để xác định liệu tác động có nằm trong dự kiến hay không.

Đó là lý do tại sao một số người cho rằng khả năng BoJ tăng lãi suất vào một trong các cuộc họp chính sách mùa đông - có thể là vào tháng 12 hoặc tháng 1/2026 - là cao hơn.

Tuy nhiên hiện tại, một số người vẫn hoài nghi về việc tăng lãi suất ngay cả trong mùa đông. Kỳ vọng về việc tăng lãi suất vào tháng 12 đã giảm xuống còn 50% từ mức 85% vào cuối tháng 9. Kỳ vọng cho tháng 1 năm sau giảm từ 99% xuống còn 72%.

Bất ổn chính trị kéo dài có thể ảnh hưởng đến việc ra quyết định của BoJ. Nếu tình trạng hỗn loạn này dẫn đến việc giải tán Hạ viện và một cuộc bầu cử sớm, dư địa điều chỉnh chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương sẽ càng thu hẹp hơn nữa.

Tuy nhiên, việc tuyên bố không tính đến việc tăng lãi suất vào mùa Đông sẽ là đi quá xa. Bất ổn chính trị có thể tạo ra các điều kiện cần thiết cho việc tăng lãi suất. Yếu tố then chốt sẽ là thị trường ngoại hối.

Hiện tại, không thể chắc chắn liệu thủ tướng tiếp theo sẽ là bà Takaichi, hay lãnh đạo đảng Dân chủ vì Nhân dân (DPP), ông Yuichiro Tamaki, hay một ai khác nữa. Ngay cả sau khi một thủ tướng mới được bầu, vẫn chưa rõ vị lãnh đạo mới cuối cùng sẽ áp dụng lập trường chính sách nào. Sự bất ổn đó có thể thúc đẩy việc bán tháo đồng yen.

Bất kỳ ai tiếp theo lãnh đạo Nhật Bản, họ có thể sẽ tập trung vào việc giải quyết vấn đề giá cả leo thang, nhưng thị trường có thể hiểu đây là sự phá vỡ kỷ luật tài khóa. Điều này cũng có thể thúc đẩy việc bán ra đồng yen.

Bộ Tài chính Nhật Bản có thể đối phó với sự mất giá của đồng yen thông qua các biện pháp can thiệp vào thị trường ngoại hối, nhưng đây sẽ không phải là vấn đề đơn giản. BoJ có khả năng cao nhất sẽ tăng lãi suất để đối phó với việc bán ra đồng yen. Ngay cả khi thủ tướng tiếp theo không nghiêng về việc tăng lãi suất, nhà lãnh đạo mới cũng sẽ không hài lòng với kịch bản đồng yen mất giá sẽ đẩy giá cả lên cao hơn nữa. Hơn nữa, đồng yen yếu quá mức có thể gây ra những lời phàn nàn từ Mỹ.