Phóng viên: Ông vừa đề cập tới môi trường vĩ mô ổn định, cộng đồng doanh nghiệp yên tâm, tin tưởng đầu tư sản xuất, để có được điều này, phải chăng vai trò của Chính phủ rất quan trọng?

Chuyên gia Nguyễn Bích Lâm: Để có được môi trường vĩ mô ổn định, cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước tin tưởng và yên tâm đầu tư mở rộng sản xuất phụ thuộc rất nhiều vào năng lực của Chính phủ. Đó là năng lực hoạch định và chỉ đạo thực hiện các chiến lược, chính sách phát triển kinh tế - xã hội phù hợp và khả thi; khả năng quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn- đây chính là một trong những nội lực quan trọng, không thể thiếu để đất nước phát triển.

Phóng viên: Thưa ông, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là ngoại lực quan trọng bổ sung nội lực cho nền kinh tế. Vậy theo ông, Việt Nam đã tận dụng tốt cơ hội để thu hút ngoại lực này chưa?

Chuyên gia Nguyễn Bích Lâm: FDI không chỉ mang vốn mà còn đưa vào nền kinh tế công nghệ sản xuất tiên tiến, khả năng quản trị, kinh doanh và khả năng tổ chức.

Trong những năm qua, FDI có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của nước ta. Bình quân giai đoạn 2016-2020, vốn FDI thực hiện chiếm 22,9% trong tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội; tỷ trọng GDP của khu vực FDI chiếm khoảng 20% trong tổng GDP của toàn bộ nền kinh tế.

Khu vực FDI thu hút gần 5 triệu lao động, chiếm 31,8% tổng số lao động, tạo ra lợi nhuận cao nhất chiếm trên 42% tổng lợi nhuận của toàn bộ khu vực doanh nghiệp. Hiệu quả kinh doanh của khu vực FDI đều cao hơn khá nhiều so với khu vực kinh tế trong nước.

Tuy vậy, việc tận dụng ngoại lực về công nghệ, năng lực quản lý và khả năng kinh doanh từ đầu tư trực tiếp nước ngoài của nền kinh tế Việt Nam còn hạn chế.

Không những thế, các dự án FDI chưa đóng góp đáng kể vào việc gắn kết kinh tế trong nước với chuỗi cung ứng toàn cầu. Hầu hết dự án FDI là 100% vốn nước ngoài, liên doanh giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước không đáng kể; không đạt được mục đích chuyển giao công nghệ và kỹ năng quản trị tiên tiến.

Hiện nay, với niềm tin của cộng đồng quốc tế và các nhà đầu tư nước ngoài đối với thị trường Việt Nam, chúng ta cần nhanh chóng tận dụng cơ hội thu hút nguồn lực từ bên ngoài để nền kinh tế có thể hòa nhập, không bị bỏ lại phía sau trong cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Phóng viên: Trước những khó khăn hiện nay của kinh tế Việt Nam cùng với ảnh hưởng của dịch COVID-19, ông có thể chỉ ra đâu là những động lực để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế?

Chuyên gia Nguyễn Bích Lâm: Theo tôi, trước hết, Việt Nam cần tiếp tục cải cách thể chế, tạo dựng môi trường kinh doanh bình đẳng, công khai, minh bạch cho khu vực doanh nghiệp; tháo gỡ các nút thắt, xoá bỏ nhũng nhiễu và chi phí ngầm của doanh nghiệp. Cùng đó là tạo niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp yên tâm sản xuất, hướng tới cạnh tranh lành mạnh để phát triển.

Bên cạnh đó, Việt Nam tập trung tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng giảm dần tỷ trọng đóng góp của khu vực nông, lâm nghiệp và thuỷ sản trong GDP, chuyển dần lao động khu vực nông nghiệp sang khu vực công nghiệp, xây dựng và dịch vụ; đồng thời, nâng cao năng suất lao động, đặc biệt năng suất lao động của khu vực doanh nghiệp.

Cùng với đó, là đẩy mạnh thực hiện và nâng cao hiệu quả vốn đầu tư, thực hiện đầu tư có trọng tâm, trọng điểm vào các ngành, lĩnh vực then chốt, các vùng động lực, cực tăng trưởng, các dự án lớn, quan trọng của quốc gia, dự án quy mô lớn, kết nối liên vùng.

Theo tôi, đầu tư công cũng là động lực và giải pháp quan trọng, có tính lan toả rất lớn đối với đầu tư tư nhân và FDI; khai thác thế mạnh của các hiệp định thương mại đã ký để đẩy mạnh xuất khẩu, tăng cường cơ hội thu hút và tận dụng dòng vốn FDI.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư với phát triển và ứng dụng công nghệ số trong quản trị xã hội, sản xuất kinh doanh và đời sống cũng là xu hướng tất yếu của các quốc gia; đồng thời, áp dụng công nghệ số thúc đẩy tăng trưởng mạnh mẽ, phù hợp với hoạt động kinh tế trong điều kiện bình thường mới.

Đô thị hóa cũng là một động lực để tăng tổng cầu của nền kinh tế qua tiêu dùng, xây dựng cơ sở hạ tầng; chuyển dịch cơ cấu lao động và việc làm. Hiện thu nhập bình quân đầu người khu vực thành thị gấp khoảng 1,8 lần khu vực nông thôn và chi tiêu gấp 1,6 lần.