Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho biết: Ngày 27 tháng 3 năm 2026, Ủy ban Quản lý Thương mại Quốc tế Nam Phi (ITAC - Cơ quan điều tra phòng vệ thương mại của Nam Phi) đã đăng Công báo chấm dứt điều tra chống lẩn tránh thuế chống bán phá giá đối với lốp xe ô tô, xe buýt và xe tải nhập khẩu từ Campuchia, Thái Lan và Việt Nam.

Cụ thể, ngày 20 tháng 9 năm 2024, ITAC đã khởi xướng điều tra vụ việc theo đề nghị của Nguyên đơn - Hiệp hội các nhà sản xuất lốp xe Nam Phi. Hàng hóa bị điều tra là lốp xe ô tô, xe buýt và xe tải thuộc mã HS 4011.10.01, 4011.10.03, 4011.10.05, 4011.10.07, 4011.10.09, 4011.20.16, 4011.20.18 và 4011.20.26. Thời kỳ điều tra chống bán phá giá từ 1/11/2022 - 31/5/2024; thời kỳ điều tra lẩn tránh thuế chống bán phá giá từ 1/8/2022 - 31/7/2024.

Các doanh nghiệp có liên quan trong vụ việc này, ITAC đã xác định có 6 doanh nghiệp Việt Nam trả lời Bản câu hỏi điều tra ban đầu. Tuy nhiên, sau đó ITAC đã gửi yêu cầu cung cấp thông tin bổ sung (Deficiency letter) đến 6 công ty trên và chỉ có 3 doanh nghiệp Việt Nam nộp thông tin trả lời. Theo đó, 2/3 công ty hợp tác đầy đủ đã được ITAC tiến hành thẩm tra tại chỗ vào tháng 2 năm 2025.

Theo Cục Phòng vệ thương mại, ngày 30 tháng 5 năm 2025, ITAC đã ban hành Kết luận sơ bộ trong vụ việc. Cụ thể, 2/3 công ty hợp tác và trả lời đẩy đủ bản câu hỏi được kết luận không lẩn tránh thuế chốngbán phá giá do chưa thành lập trong cuộc điều tra ban đầu với Trung Quốc và không bán trong nước hoặc xuất khẩu sản phẩm bị điều tra sang SACU trong giai đoạn điều tra; 1 công ty còn lại bị kết luận có lẩn tránh thuế chống bán phá giá và bị áp mức thuế 8.78%. Các công ty còn lại của Việt Nam do không hợp tác đầy đủ với ITAC nên bị nhận mức thuế toàn quốc trong vụ việc điều tra gốc đối với Trung Quốc là 41.47%.

Trong Thông báo chấm dứt điều tra, ITAC đã nêu nguyên nhân của việc này là do Bộ trưởng Bộ Thương mại, Công nghiệp và Ủy ban đã không phê duyệt khuyến nghị của Ủy ban mà thay vào đó chỉ đạo rằng vụ việc phải được chuyển lại để xem xét.

Do thời hạn 18 tháng được quy định để hoàn tất việc rà soát chống lẩn tránh theo Quy định Chống bán phá giá của Nam Phi đã hết, Bộ trưởng tiếp tục chỉ đạo rằng quy trình phải được khởi động lại từ đầu. Các lý do chi tiết cho quyết định của Bộ trưởng sẽ được công bố cùng với Kết luận Cuối cùng của ITAC.Vì vậy, theo Quy định Chống bán phá giá, ITAC không được phép tiếp tục cuộc điều tra hoặc áp dụng thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm liên quan.

Việc chấm dứt này có hiệu lực ngay lập tức kể từ ngày công bố thông báo này, và cuộc điều tra theo đó chính thức kết thúc. Kết quả của việc chấm dứt cuộc điều tra này là sẽ không áp dụng thuế chống lẩn tránh đối với hàng nhập khẩu lốp khí nén mới bằng cao su, loại dùng cho xe ô tô, xe buýt hoặc xe tải, thông qua việc chuyển tải từ Trung Quốc qua Campuchia, Thái Lan và Việt Nam. Trường hợp cần thiết, Bộ trưởng Thương mại, Công nghiệp và Cạnh tranh Nam Phi yêu cầu ITAC xem xét khởi động lại quy trình điều tra. (Thông báo Số 54419 trên truy cập tại đường link: www.gpwonline.co.za).

Việc chấm dứt điều tra trên của ITAC là kết quả tích cực cho các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cũng cần theo dõi khả năng ITAC khởi xướng lại vụ việc theo chỉ đạo của Bộ trưởng, do đó Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị Hiệp hội và doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu liên quan chủ động theo dõi khả năng ITAC khởi xướng lại vụ việc theo chỉ đạo của Bộ trưởng Nam Phi và chuẩn bị sẵn phương án ứng phó khi cần thiết. Cùng đó, tiếp tục phối hợp, cập nhật thông tin cho Cục Phòng vệ thương mại để nhận được hỗ trợ kịp thời trong trường hợp cơ quan điều tra Nam Phi khởi động lại quy trình điều tra.