Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm Bính Ngọ 2026 được xác định là năm bản lề thực hiện các mục tiêu phát triển giai đoạn 2026-2030. Vì vậy, mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đặt ra ở mức 73-74 tỷ USD, đòi hỏi toàn ngành nông nghiệp và môi trường phải tiếp tục kiên định định hướng “mở cửa” thị trường, thúc đẩy xuất khẩu hiệu quả và bền vững.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến. Ảnh: Tùng Đinh

“Vượt” thiên tai, xoay chuyển thị trường

Phóng viên: Thưa Thứ trưởng, nhìn lại năm 2025, ông đánh giá thế nào về thị trường xuất khẩu nông lâm thủy sản, nhất là “sức mạnh nội lực” của các doanh nghiệp trong việc thích ứng trước những biến động rất lớn của thiên tai, thị trường?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Năm 2025 là năm đặc biệt khó khăn. Sau dịch COVID-19, trong năm 2023, nước ta đã chịu thiệt hại 5,1 nghìn tỷ đồng do bão, lũ. Đến năm 2024, thiệt hại do thiên tai lên tới 98,25 nghìn tỷ đồng.

Và năm 2025 vừa qua, thiên tai tiếp tục gây thiệt hại gần 100.000 tỷ đồng.

Ngoài ra, thiên tai cực đoan, dị thường (đặc biệt là bão, lũ, lũ quét, sạt - trượt lở đất,…) xảy ra trong năm 2025 cũng đã khiến 420 người chết và mất tích.

Bên cạnh thiên tai, trong năm qua, tình hình chiến tranh và đối đầu thương mại trên thế giới, cũng đã ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động xuất khẩu.

Tuy vậy, dưới sự chỉ đạo của Trung ương Đảng, Chính phủ, đặc biệt là Thủ tướng Chính phủ (với sự chỉ đạo sát sao, hiệu lực, hiệu quả), cùng với hệ sinh thái doanh nghiệp, các hợp tác xã và người dân, Việt Nam đã xoay chuyển thị trường rất nhanh và rất linh hoạt.

Minh chứng là về xuất khẩu tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản, chúng ta đã đạt được 70,09 tỷ USD (tăng 12% so với năm 2024).

Trong đó, giá trị xuất khẩu các mặt hàng nông sản đạt 37,25 tỷ USD (tăng 13,7%); giá trị xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt 627,8 triệu USD (tăng 17,4%); giá trị xuất khẩu các mặt hàng thủy sản đạt 11,32 tỷ USD (tăng 12,7%); giá trị xuất khẩu các mặt hàng lâm sản đạt 18,5 tỷ USD (tăng 6,6%).

Về thị trường, Trung Quốc với thị phần 22,3%, Hoa Kỳ với thị phần 20,6% và Nhật Bản với thị phần 7,1% là 3 thị trường xuất khẩu các mặt hàng nông lâm thủy sản lớn nhất của Việt Nam.

So với năm trước, ước giá trị xuất khẩu nông lâm thủy sản cả năm 2025 sang Trung Quốc tăng 15,9%, Hoa Kỳ tăng 5,4% và Nhật Bản tăng 20,5%.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến: "Tôi tin tưởng với mức 73-74 tỷ USD của mục tiêu tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản trong năm nay, chúng ta sẽ đạt và vượt."

Sẽ đạt và vượt mục tiêu 73-74 tỷ USD

Phóng viên: Với kết quả trên, Thứ trưởng đánh giá ra sao về tình hình xuất khẩu trong năm 2026 và ngành có kế hoạch hay đặt ra mục tiêu thế nào cho năm nay?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Năm 2026 được dự báo còn khó khăn hơn nhiều so với năm 2025. Tuy nhiên, với bề dày kinh nghiệm qua hơn 40 năm thành công về mặt sản xuất cùng với khả năng bắt kịp nhanh với thị trường, ngành nông nghiệp và môi trường đã tạo được nền tảng vững chắc để thích ứng và phát triển.

Thực tế thời gian qua cho thấy ngành đã bắt nhịp tốt hơn với thị trường quốc tế, từng bước thực hiện xoay trục thị trường xuất khẩu. Bên cạnh các thị trường truyền thống, Việt Nam còn xuất khẩu sang thị trường châu Âu, châu Phi và ghi nhận mức tăng trưởng khá. Đây là những thị trường tiềm năng, cùng với các thị trường châu Á và các thị trường ngách. Riêng khu vực Trung Đông vẫn còn nhiều dư địa để khai thác.

Chế biến nông sản xuất khẩu. Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN

Quan trọng hơn, với tiền đề của quá trình tái cơ cấu sản xuất đồng thời với khả năng xoay trục thị trường, chúng ta sẽ vượt lên trên tất cả khó khăn. Đặc biệt, các doanh nghiệp đã chủ động xúc tiến thị trường, đặc biệt là chủ động vùng nguyên liệu…

Vì vậy, năm 2026, ngành nông nghiệp và môi trường phấn đấu tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 73-74 tỷ USD; trong đó, nhóm hàng nông sản khoảng 40 tỷ USD (tăng 7,2%), các mặt hàng thủy sản khoảng 12 tỷ USD (tăng 7,6%), lâm sản và đồ gỗ khoảng 18,8 tỷ USD (tăng 3,6%).

Tôi tin tưởng rằng với mức 73-74 tỷ USD của mục tiêu tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản trong năm nay, chúng ta sẽ đạt và vượt.

Kỳ vọng sớm gỡ “thẻ vàng” IUU

Phóng viên: Nhìn một cách tích cực, Thứ trưởng đánh giá những biến chuyển trong nỗ lực gỡ “thẻ vàng” về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) của Việt Nam đã có những tác động nhất định đến thị trường và trong năm 2026, ngành đặt ra quyết tâm gỡ thẻ vàng thế nào?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Gỡ thẻ vàng là nhiệm vụ quan trọng, cả hệ thống chính trị vào cuộc, đặc biệt là Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà - Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác IUU. Thời gian qua, Chính phủ đã họp liên tục với các địa phương vào chiều thứ Ba hàng tuần. Đến nay, chúng ta đã hoàn thành báo cáo gửi cho Tổng Vụ các vấn đề Biển và Thủy sản của Uỷ ban Châu Âu.

Cảng cá Định An (xã Đại An, tỉnh Vĩnh Long là một trong những điểm kiểm soát trọng yếu, góp phần đưa hoạt động khai thác hải sản của ngư dân vào nền nếp, phù hợp quy định pháp luật và thông lệ quốc tế. Ảnh: Thanh Hòa - TTXVN

Chính phủ cũng yêu cầu các địa phương tập trung triển khai 4 nội dung trọng tâm liên quan đến quản lý đội tàu, giám sát đội tàu, truy xuất nguồn gốc và đặc biệt là xử lý vi phạm hành chính đối với các trường hợp vi phạm.

Ngoài xử lý vi phạm hành chính, thời gian qua, cơ quan chức năng cũng đã tiến hành xử lý 95 vụ hình sự, giáo dục và răn đe các hành vi vi phạm.

Như vậy, chúng ta đã giải quyết cơ bản các tồn đọng. Rất hy vọng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, chúng ta sẽ sớm gỡ được “thẻ vàng” IUU.