Nhà Trắng ngày 14/5 thông báo Tổng thống Mỹ Joe Biden tăng mạnh thuế đối với nhiều loại mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc như xe điện, chip máy tính và sản phẩm y tế, trong đó thuế xe điện tăng gấp 4 lần và lên mức hơn 100%.

Các biện pháp đánh thuế mới sẽ tác động đến 18 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, trong đó có thép, nhôm, chất bán dẫn, pin, khoáng sản quan trọng, pin Mặt trời và cổng trục giàn (cẩu chuyên dùng để nâng hạ, xếp dỡ container tại các cảng biển, bến bãi).

Cụ thể, theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, Mỹ tăng thuế từ 25% lên 100% đối với xe điện, 7,5% lên 25% với pin lithium cho xe điện, từ 25% lên 50% với thành phần quang điện dùng để chế tạo các tấm pin Mặt trời, từ 0% lên 25% với một số khoáng sản quan trọng. Mức thuế với một số sản phẩm thép, nhôm sẽ là 25%.

Thuế đối với cổng trục giàn tăng từ 0% lên 25%, với ống và kim tiêm tăng từ 0% lên 50%, một số thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) sử dụng trong các cơ sở y tế tăng từ 0% lên 25%. Vào năm 2025, thuế với chất bán dẫn sẽ tăng gấp đôi lên 50%.

Ngoài ra, ông Biden giữ nguyên mức thuế đánh vào 300 tỷ USD sản phẩm Trung Quốc do người tiền nhiệm là Donald Trump đưa ra. Theo số liệu chính thức của Washington, Mỹ nhập khẩu 427 tỷ USD hàng hóa từ Trung Quốc và xuất khẩu 148 tỷ USD sang thị trường này vào năm 2023.

Đại diện Thương mại Mỹ Katherine Tai cho biết việc điều chỉnh thuế quan là hợp lý vì Trung Quốc vẫn tiếp tục đánh cắp sở hữu trí tuệ của Mỹ và trong một số trường hợp, đã trở nên "mạnh bạo hơn" trong các cuộc tấn công mạng nhắm vào công nghệ Mỹ.

Bà Katherine Tai cho biết thuế quan "Mục 301" trước đó có tác động tối thiểu đến giá cả và việc làm trên toàn nền kinh tế Mỹ, nhưng đã hiệu quả trong việc giảm nhập khẩu hàng hóa Trung Quốc của Mỹ, đồng thời tăng nhập khẩu từ các nước khác.

Tuy nhiên, bà Tai khuyến nghị miễn thuế đối với hàng chục loại máy móc công nghiệp nhập khẩu từ Trung Quốc, bao gồm 19 loại cho thiết bị sản xuất sản phẩm năng lượng Mặt trời.

Các quan chức Mỹ cho biết loạt biện pháp "được nhắm mục tiêu cẩn thận", kết hợp với chính sách đầu tư trong nước và phối hợp với đồng minh thân cận, không có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát tại nước này. Họ cũng hạ thấp nguy cơ Trung Quốc đáp trả.

Nhiều chuyên gia cảnh báo xung đột thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc có thể làm tăng chi phí sản xuất xe điện nói chung, làm tổn hại tới những mục tiêu khí hậu và tạo việc làm trong lĩnh vực sản xuất mà ông Biden nêu ra.

Tổng thống Biden từng tuyên bố muốn giành chiến thắng trong kỷ nguyên cạnh tranh với Trung Quốc, song không để nổ ra chiến tranh thương mại có thể làm tổn hại cho hai nền kinh tế phụ thuộc lẫn nhau.

Những tháng qua, ông Biden tìm cách giảm bớt căng thẳng song phương trong các cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Một số nghị sĩ Mỹ kêu gọi tăng mạnh thuế đối với ô tô Trung Quốc. Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ Sherrod Brownn muốn chính quyền Tổng thống Biden cấm hoàn toàn xe điện của Trung Quốc do lo ngại chúng "gây rủi ro cho dữ liệu cá nhân của người Mỹ".

Về phần mình, Trung Quốc cam kết sẽ ngay lập tức đáp trả. Bộ Thương mại nước này cho biết Trung Quốc phản đối việc tăng thuế của Mỹ và sẽ thực hiện các biện pháp để bảo vệ lợi ích của mình, đồng thời kêu gọi Mỹ hủy bỏ các biện pháp này.

Trung Quốc cho biết thuế quan là phản tác dụng và có nguy cơ làm leo thang căng thẳng. Việc áp đặt thuế quan rộng rãi hơn của ông Trump trong nhiệm kỳ tổng thống 2017-2021 đã châm ngòi cho cuộc chiến thương mại với Trung Quốc.