Tòa nhà Quốc hội Mỹ tại Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN

Các thượng nghị sỹ Dân chủ Mỹ ngày 29/1 đã đạt được thỏa thuận với đảng Cộng hòa và Nhà Trắng để thông qua 5 dự luật chi tiêu nhằm tài trợ cho một phần chính phủ trong phần còn lại của tài khoá (đến tháng 9/2026), cũng như một biện pháp tạm thời để cấp ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa (DHS). 

Thỏa thuận mới đạt được, bao gồm 5 dự luật chi tiêu hàng năm và một biện pháp tài trợ 2 tuần để cấp ngân sách cho DHS, sẽ phải được cả Thượng viện và Hạ viện thông qua. Hạ viện đang nghỉ họp trong tuần này và chưa công bố kế hoạch quay trở lại Washington của các nhà lập pháp.

DHS và cơ quan trực thuộc Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) có thể hoạt động gần như không bị gián đoạn ngay cả khi nguồn tài trợ của họ bị cắt giảm khỏi gói ngân sách hàng năm, bởi vì Đạo luật "To và Đẹp", một dự luật thuế và chi tiêu khổng lồ được thông qua vào tháng 7/2025, đã cấp cho DHS khoảng 178 tỷ USD.

Thỏa thuận được thúc đẩy trong bối cảnh dư luận phẫn nộ sau vụ hai người biểu tình thiệt mạng do các đặc vụ liên bang nổ súng tại bang Minnesota, làm gia tăng áp lực buộc Quốc hội phải xem xét lại các hoạt động của ICE. Đảng Dân chủ yêu cầu áp đặt các biện pháp hạn chế mới đối với ICE, bao gồm chấm dứt tuần tra lưu động tại các thành phố, tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, siết chặt quy định về lệnh bắt giữ và thiết lập cơ chế giám sát, trách nhiệm giải trình đối với các đặc vụ.

Trước đó, cũng trong ngày 29/1, với tỷ lệ 55-45, Thượng viện Mỹ đã phản đối việc tiếp tục xem xét gói 6 dự luật, trong đó có các dự luật cấp ngân sách cho DHS, Bộ Ngoại giao, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh, cũng như Lầu Năm Góc. Gói biện pháp này chiếm hơn 75% tổng chi tiêu của chính phủ liên bang, và các chương trình phụ thuộc vào nguồn ngân sách này sẽ phải ngừng hoạt động nếu Quốc hội không đạt được thỏa thuận trước ngày 31/1.

Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer cho rằng người dân Mỹ ủng hộ thực thi pháp luật và an ninh biên giới, nhưng không ủng hộ việc ICE “hoạt động không kiểm soát”. Ông nhấn mạnh các đặc vụ cần tuân thủ những quy tắc giống như cảnh sát địa phương, bao gồm mang phù hiệu, sử dụng camera gắn trên người và chịu trách nhiệm khi vi phạm.

Trong khi đó, một số nghị sỹ Cộng hòa phản đối các yêu cầu của đảng Dân chủ, cho rằng việc buộc đặc vụ lộ danh tính có thể gây nguy hiểm cho họ và gia đình. Dù vậy, lãnh đạo Hạ viện Mike Johnson thừa nhận ưu tiên hàng đầu là tránh để chính phủ đóng cửa, khẳng định Quốc hội sẽ hành động nhanh chóng nếu Thượng viện thông qua thỏa thuận.