Một cây xăng ở trung tâm thủ đô Washington DC (Mỹ). Ảnh: Ngọc Quang, PV TTXVN

Ngày 18/3 (theo giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định miễn áp dụng Đạo luật Jones trong thời hạn 60 ngày nhằm đối phó với những gián đoạn ngắn hạn trên thị trường năng lượng trong bối cảnh chiến dịch quân sự đang tiếp diễn nhằm vào Iran.

Phóng viên TTXVN tại Mỹ dẫn lời người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt nêu rõ biện pháp này giúp "các nguồn lực quan trọng lưu thông tự do đến các cảng của Mỹ", qua đó bảo đảm các nguồn tài nguyên thiết yếu như dầu mỏ, khí đốt, phân bón và than đá có thể lưu thông thuận lợi đến các cảng nội địa của Mỹ. Quyết định này là một phần trong chiến lược rộng lớn nhằm củng cố chuỗi cung ứng quốc gia, đồng thời giảm thiểu tác động kinh tế từ các biến động địa chính trị liên quan đến Iran.

Giá xăng trung bình tại Mỹ đã tăng 29%, từ mức 2,98 USD/gallon (0,79 USD/lít) vào ngày 28/2 lên khoảng 3,84 USD/gallon (1,01 USD/lít) sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran.

Đạo luật Jones, được ban hành từ năm 1920, quy định rằng các tàu vận chuyển hàng hóa giữa các cảng Mỹ phải được đóng tại Mỹ, thuộc sở hữu của công dân Mỹ và có thủy thủ đoàn chủ yếu là người Mỹ. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng các quy định nghiêm ngặt này làm gia tăng đáng kể chi phí vận chuyển, và cuối cùng chi phí đó được chuyển sang người tiêu dùng thông qua giá hàng hóa cao hơn. Việc tạm thời miễn áp dụng Đạo luật Jones cho phép các tàu nước ngoài tham gia vận chuyển năng lượng trong nội địa Mỹ, qua đó tăng tính linh hoạt và giảm áp lực lên thị trường trong giai đoạn khủng hoảng.

Đây không phải là lần đầu tiên Chính phủ Mỹ sử dụng biện pháp này. Trong quá khứ, các chính quyền trước cũng đã ban hành miễn trừ tương tự trong các tình huống gián đoạn nguồn cung dầu mỏ hoặc xung đột quốc tế. Một ví dụ điển hình là trong giai đoạn khủng hoảng Libya, chính quyền Mỹ khi đó đã cho phép miễn áp dụng Đạo luật Jones để tạo điều kiện vận chuyển dầu từ Kho Dự trữ Dầu Chiến lược đến các nhà máy lọc dầu trong nước.

Theo giới quan sát, động thái lần này của Tổng thống Trump cho thấy cách tiếp cận linh hoạt và thực dụng trong quản trị kinh tế, vừa bảo đảm an ninh năng lượng vừa duy trì ổn định thị trường trong thời điểm nhạy cảm.