Một cơn mưa trái mùa kéo dài từ rạng sáng đến trưa 26/2 đã khiến hàng trăm ha muối của diêm dân ven biển TP. Hồ Chí Minh tan biến thành nước ngay trước thời điểm thu hoạch, gây thiệt hại nặng nề cho người sản xuất.

Theo bà con diêm dân tại cánh đồng muối An Ngãi, xã Long Điền, nhiều ruộng muối trải bạt đang vào kỳ thu hoạch hoặc chỉ còn vài ngày nữa sẽ thu hoạch thì bất ngờ gặp mưa lớn. Nước mưa trút xuống liên tục khiến lớp muối đang kết tinh trắng xóa nhanh chóng tan thành nước.

Ông Nguyễn Văn Gia, diêm dân xã Long Điền, cho biết gia đình ông canh tác 10 ha muối trải bạt. Chỉ còn bốn ngày nữa là đến kỳ thu hoạch lứa thứ hai, sản lượng ước tính 100 tấn. Tuy nhiên, cơn mưa trái mùa đã khiến toàn bộ diện tích muối mất trắng. Trong bối cảnh giá muối đầu mùa năm nay đang ở mức cao khoảng 1.300 đồng/kg, thiệt hại càng khiến gia đình ông thêm tiếc nuối. “Chúng tôi đã dồn toàn bộ công sức suốt nhiều tuần qua, vậy mà chỉ sau một đêm mưa, tất cả tan biến,” ông Gia xót xa chia sẻ.

Cũng trong đêm mưa 26/2, ông Lương Văn Được, ngụ ấp An Thạnh, xã Long Điền, một mình đội đèn pin ra đồng thu hoạch gấp hơn 30 ruộng muối đang đến kỳ. Ông làm liên tục từ 2 giờ đến 5 giờ sáng mới cào xong số muối trong các thửa ruộng.

Dù vậy, sản lượng thu được chỉ khoảng 20 tấn, giảm đáng kể so với dự kiến ban đầu. “Chỉ cần chậm vài giờ là muối tan hết. Làm muối phụ thuộc hoàn toàn vào nắng, nên gặp mưa trái mùa là trở tay không kịp,” ông Được nói.

Đại diện UBND xã Long Điền cho biết, do ảnh hưởng mưa trái mùa, toàn bộ diện tích muối trên địa bàn xã đều bị ảnh hưởng. Với diện tích muối trải bạt, bà con phải bơm nước ra khỏi ruộng, chờ nắng lên mới có thể khôi phục sản xuất. Riêng đối với ruộng muối đất sản xuất theo phương pháp truyền thống, diêm dân phải bơm hết nước mưa, kéo sình, lu nền lại từ đầu; nếu thời tiết thuận lợi cũng phải mất hơn một tháng mới có thể thu hoạch trở lại. Niên vụ 2025–2026, xã Long Điền có khoảng 300 ha sản xuất muối, chủ yếu là muối trải bạt.

Không chỉ tại Long Điền, nhiều hộ sản xuất muối ở phường Bà Rịa cũng chịu chung cảnh thiệt hại. Bà Phạm Thị Hương, một hộ diêm dân tại đây, cho biết gia đình mới thu hoạch xong lứa đầu tiên, lứa thứ hai đang chờ thu thì mưa trái mùa ập đến giữa đêm. “Sáng ra, cả cánh đồng muối đang kết tinh trắng xóa đã tan thành nước. Bao công sức, chi phí đầu tư coi như mất hết,” bà Hương chia sẻ.

Theo thống kê của Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh), niên vụ 2025–2026, thành phố có khoảng 2.000 ha sản xuất muối, tập trung tại xã Long Điền, xã Long Sơn, phường Bà Rịa và xã An Thới Đông. Sản xuất muối là ngành nghề truyền thống, tạo sinh kế cho hàng nghìn lao động ven biển, song lại phụ thuộc rất lớn vào điều kiện thời tiết.Thực tế cho thấy, chỉ cần một đến hai cơn mưa trái mùa cũng có thể làm tan toàn bộ lượng muối đang kết tinh, ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng và chất lượng sản phẩm. Vì vậy, vào cao điểm mùa nắng, diêm dân thường tranh thủ tối đa thời gian để dẫn nước biển vào ruộng, phơi kết tinh và thu hoạch theo hình thức cuốn chiếu. Sau mỗi lứa thu hoạch, bà con nhanh chóng xử lý nền bạt, san phẳng mặt ruộng để chuẩn bị cho lứa tiếp theo, nhằm tận dụng từng ngày nắng.

Theo chuyên gia khí tượng Nguyễn Thị Xuân Lan, nguyên nhân của đợt mưa trái mùa xảy ra từ chiều qua đến trưa nay tại TP. Hồ Chí Minh là do rãnh áp thấp xích đạo dịch chuyển dần lên phía Bắc. Đây là khu vực hội tụ mây ẩm và gió, dễ hình thành các nhiễu động gây mưa trên diện rộng. Hiện nay, rãnh áp thấp này đang bao trùm cả khu vực Nam Bộ. Một nguyên nhân sâu xa khác là do khối không khí lạnh ở phía Bắc đang suy yếu, tạo điều kiện để rãnh áp thấp dịch chuyển lên phía trên và tác động rõ nét hơn đến khu vực phía Nam.

Theo dự báo, hiện tượng mưa trái mùa có thể còn kéo dài khoảng hai ngày tới và sẽ chấm dứt khi rãnh áp thấp suy yếu, tan dần. Thực tế, mưa trái mùa từng xuất hiện vào thời điểm sau Tết ở một số năm trước, song năm nay xảy ra sớm hơn.

Theo ghi nhận của phóng viên, chiều 26/2, tại nhiều khu vực ở TP. Hồ Chí Minh tiếp tục có mưa, có nơi mưa nặng hạt. Mưa trái mùa không chỉ gây thiệt hại cho sản xuất muối mà còn ảnh hưởng đến một số loại cây ăn trái đang thời kỳ ra hoa, đậu trái như xoài, sầu riêng, măng cụt, bơ…tiềm ẩn nguy cơ tác động đến vụ trái cây hè.

Trước diễn biến bất lợi của thời tiết, chính quyền địa phương khuyến cáo diêm dân thường xuyên theo dõi sát thông tin dự báo khí tượng, chủ động các biện pháp ứng phó như gia cố bờ bao, chuẩn bị sẵn máy bơm để kịp thời xử lý khi có mưa trái mùa tránh ảnh hưởng đến ruộng muối, để khi có nắng bà con có thể bắt tay vào sản xuất lứa muối mới./.